Xây dựng ý thức tôn trọng bản quyền sách

Liên tiếp các sự kiện nối tiếp nhau: Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21-4), Ngày Sách và Bản quyền thế giới (23-4), Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới (26-4)... cho thấy xã hội ngày càng khuyến khích, tôn vinh giá trị của sách, văn hóa đọc cũng như coi trọng quyền tác giả. Đây là vấn đề chung của toàn cầu nhằm đảm bảo một xã hội phát triển bền vững.

Sách và văn hóa đọc càng phát triển bao nhiêu thì quyền tác giả càng phải được khẳng định bấy nhiêu. Từ thực tiễn đời sống đến không gian mạng cho thấy, có lúc, có nơi vẫn còn diễn ra tình trạng đạo văn, sách giả, sách nhái, in lậu… Sách bị vi phạm bản quyền đa dạng thể loại, từ sách giáo khoa, sách tham khảo cho đến những sách nghiên cứu - vốn kén độc giả, đều có thể bị vi phạm bản quyền một cách trắng trợn trên không gian mạng cũng như môi trường in truyền thống.

Tác hại của tình trạng nêu trên vô cùng lớn. Đó là những ấn phẩm không đảm bảo chất lượng nội dung lẫn hình thức, thậm chí không loại trừ khả năng có thể bị “cài cắm”, “chêm”, “xen” những nội dung không phù hợp. Mà đối tượng ảnh hưởng trực tiếp và nhiều nhất là học sinh, sinh viên, giáo viên - những đối tượng ngày ngày tiếp cận tri thức. Đặc biệt là tình trạng này còn làm ảnh hưởng rất lớn đến uy tín, công sức của tác giả cũng như đơn vị xuất bản đã dày công nghiên cứu, lao động, sáng tạo nghiêm túc để cho ra đời những ấn phẩm mang hàm lượng khoa học, thông tin, kiến thức bổ ích để gửi đến độc giả. Trong khi đó, chỉ cần thao tác đơn giản, các đối tượng có thể dễ dàng đánh cắp chất xám, công sức của tác giả, cũng như công sức của cả tập thể liên quan.

Quan tâm đến phát triển sách, bản quyền và sở hữu trí tuệ, thời gian qua, Việt Nam đã ban hành một số luật, các quy định liên quan. Có thể kể đến như: Luật Xuất bản hay Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ… Các luật này thắt chặt quy định về quyền tác giả, xác lập quyền nhanh chóng và tăng mức xử phạt hành vi vi phạm, giúp chủ sở hữu sách bảo vệ quyền lợi hợp pháp, ngăn chặn sách giả và sao chép; góp phần quan trọng trong bảo vệ bản quyền sách, đặc biệt là trong môi trường số. Tuy nhiên, trước các thủ đoạn vi phạm sở hữu trí tuệ ngày càng phức tạp và tinh vi; cộng với sự bùng nổ của internet, mạng xã hội, câu chuyện về bản quyền, sở hữu trí tuệ vẫn là vấn đề nóng.

Để văn hóa đọc ngày một phát triển, tất yếu phải đặt quyền sở hữu trí tuệ, bản quyền ở vị trí trung tâm, góp phần định hình một môi trường xuất bản ngày càng công bằng, lành mạnh. Đây không chỉ là câu chuyện tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm vi phạm liên quan đến bản quyền của cơ quan quản lý nhà nước mà còn là câu chuyện của toàn xã hội, trong đó trước hết và trên hết vẫn là ý thức của người đọc - chủ thể tiếp nhận sách. Nói không với sách giả, sách in lậu, tẩy chay hành vi đạo văn… là việc làm đơn giản và hiệu quả mà bất cứ ai cũng có thể làm “ngay và luôn”. Có như thế mới góp phần đẩy lùi những ấn phẩm xấu, để sách hay, sách tốt ngày càng lan tỏa và trở thành nền tảng tri thức bền vững trong xã hội.

Thùy Trang