‘Sổ đỏ’ trao tay - chuyện ở Bù Đăng

(ĐN) - “Đi từng ngõ, gõ từng nhà” để tháo gỡ vướng mắc trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) lần đầu cho người dân là nhiệm vụ đột phá của xã Bù Đăng trong thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TU của Thành ủy Đồng Nai về đợt thi đua đặc biệt 500 ngày đêm với chủ đề “Đoàn kết - Kỷ cương - Hiệu quả - Bứt phá, xây dựng Đồng Nai phát triển văn minh, hiện đại” tại địa phương. Đây không thuần túy là thủ tục hành chính, mà là giải pháp then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và củng cố "thế trận lòng dân" ở cơ sở.

Tạo đột phá từ cơ sở

Trong bối cảnh cả nước nói chung và thành phố Đồng Nai nói riêng đang tăng tốc để phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, Đảng ủy, UBND xã Bù Đăng luôn trăn trở để tháo gỡ các “điểm nghẽn” nhằm đề ra giải pháp hiện thực hóa các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội Đảng bộ thành phố, Nghị quyết số 05-NQ/TU của Thành ủy và nghị quyết Đảng bộ xã đã đề ra.

Trong đó, đất đai là tư liệu sản xuất cực kỳ quan trọng và là tài sản lớn của người dân, nhất là hộ khó khăn, dân tộc thiểu số, do vậy cần có giải pháp ưu tiên giải quyết hồ sơ đất đai tồn đọng. Vấn đề này không thuần túy là thủ tục hành chính, mà thông qua việc này sẽ giảm đơn thư, phản ánh từ nhân dân đến cấp ủy chính quyền; là giải pháp để góp phần giảm nghèo bền vững và củng cố “thế trận lòng dân” ở cơ sở.

Qua thu thập dữ liệu cho thấy, toàn xã hiện còn 2.117 thửa đất chưa được cấp GCNQSDĐ lần đầu. Hầu hết các trường hợp này đều thuộc diện khó xử lý, vướng mắc về mặt pháp lý như: chuyển nhượng qua nhiều lần bằng giấy tay, sai lệch đo đạc hoặc chồng lấn ranh giới quy hoạch. Đáng quan tâm hơn, đa số hồ sơ này rơi vào nhóm yếu thế như: hộ nghèo, cận nghèo hoặc hộ dân tộc thiểu số gặp nhiều khó khăn, hạn chế hiểu biết về pháp luật. Qua đánh giá và phân tích dữ liệu cho thấy, rào cản lớn nhất không chỉ nằm ở tính chất phức tạp của hồ sơ, mà còn ở tâm lý ngại vì những hạn chế về năng lực tiếp cận pháp luật, cùng nỗi lo lắng về các khoản chi phí nên không ít hộ chọn cách né tránh hoặc phó mặc.

Sự bế tắc ấy, dẫn đến những nghịch lý là người dân có tài sản nhưng không thể thế chấp vay vốn ngân hàng để tái đầu tư, chuyển đổi cơ cấu cây trồng; không thể tách thửa cho con khi lập gia đình riêng... Do vậy, khi thiếu "sổ đỏ" dẫn đến các hộ dân dễ rơi vào vòng lẩn quẩn của sự nghèo khó hoặc hạn chế phát triển kinh tế hộ gia đình.

Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vũ Lương và Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Thanh Tùng cùng Tổ công tác gặp gỡ bà con sóc Bù Đăng Xa Rây (thôn Đức Thọ).

Khi Tổ công tác của xã đến thăm hỏi và gặp gỡ bà con tại sóc Bù Đăng Xa Rây (thôn Đức Thọ), già làng Điểu Kim tâm sự: “...Đất đai khu vực này do cha ông để lại hoặc canh tác từ rất lâu nhưng do hiểu biết còn hạn chế nên nhiều người dân rất ngại lên xã làm các thủ tục. Nhiều năm qua, một số hộ cần có GCNQSDĐ để vay vốn hoặc tách thửa cho con cũng đã hỏi nhiều người nhưng nghe nói cần phải đóng nhiều tiền và phải làm nhiều thủ tục, giấy tờ… nên mặc dù muốn làm nhưng nhiều hộ chưa làm được. Hơn 1 tháng nay, cán bộ xã trực tiếp đến khảo sát, đo đạc, lập các biểu mẫu, đến từng hộ ký giấy tờ nên bà con rất ủng hộ, vui lắm. Khi đo đạc xong, tôi nghĩ cũng phải mấy tháng mới có sổ, nhưng rất bất ngờ là chỉ sau hơn 1 tháng chúng tôi đã có “sổ đỏ” trao tận tay. Bà con hy vọng “sổ đỏ” trao tay - đổi thay cuộc sống”.

Hành động sáng tạo, quyết liệt và những “con số biết nói”

​Muốn đột phá để tạo sự chuyển biến rõ nét theo yêu cầu của Thành ủy thì trong lãnh đạo và triển khai thực hiện phải đồng bộ, hiệu quả. Để giải bài toán nâng cao hiệu quả sử dụng đất và đặc biệt là giải quyết dứt điểm tình trạng các hộ gia đình đang sử dụng đất đủ điều kiện nhưng chưa được cấp GCNQSDĐ, UBND xã đã xác định không thể giải quyết vấn đề theo phong trào, cảm tính. Trước khi triển khai chiến dịch “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để làm “sổ đỏ” cho người dân, UBND xã đã triển khai kế hoạch “30 ngày đêm làm sạch dữ liệu đất đai” nhằm trả lời chính xác 3 câu hỏi: Thửa đất nào chưa được cấp GCNQSDĐ? Ai đang sử dụng thửa đất đó? Vướng mắc pháp lý ở đâu?

 Trên cơ sở dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” đã thu thập được, UBND xã đã ban hành Đề án số 1247/QĐ-UBND và Kế hoạch số 314/KH-UBND về việc phát động “Chiến dịch 180 ngày hỗ trợ nhân dân lập thủ tục cấp GCNQSDĐ lần đầu”. Để việc thực hiện đạt kết quả, UBND xã đã thành lập 7 Tổ công tác tại 7 thôn để “đi từng ngõ, gõ từng nhà” hỗ trợ bà con; đã xây dựng hệ thống các biểu mẫu và tổ chức tập huấn cho thành viên các tổ.

Nhận thức được sự cần thiết và tính nhân văn của đề án, ngay sau khi triển khai kế hoạch, từ lãnh đạo xã đến các tổ công tác và cộng đồng dân cư làm việc trong không khí khẩn trương, hào hứng, trách nhiệm. Không chờ dân tìm đến trụ sở, các tổ công tác mang theo máy tính, thiết bị định vị đo đạc, hồ sơ liên quan đến tận nhà để tư vấn, tháo gỡ. Cán bộ kiên trì giải thích từng quy định, đo đạc từng thửa đất để bà con “mắt thấy, tai nghe”. Ngoài các thành viên tổ là công chức chuyên ngành về đất đai, quy hoạch, xây dựng thì các đoàn thể, già làng, người uy tín trong cộng đồng và một số thầy cô giáo có kinh nghiệm, kỹ năng tuyên truyền cũng tham gia tích cực, qua đó giải quyết kịp thời những bất đồng, tranh chấp ranh giới giữa các hộ ngay tại thực địa.

​Đề án đặt ra thời gian chiến dịch là “180 ngày”, nhưng chỉ sau hơn 1 tháng triển khai với tinh thần khoa học, kiên trì và quyết liệt đã đem lại những con số “biết nói” đầy ấn tượng. 

Lãnh đạo Đảng ủy, UBND xã trao tận tay giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho hộ ông Trần Văn Vinh, thôn Đức Phong, xã Bù Đăng.

Có hơn 1.000 thửa đất đã được rà soát, định vị, hướng dẫn người dân kê khai nguồn gốc, phân loại, trong đó 805 thửa đã được cán bộ chuyên môn kiểm tra bước đầu và tiến hành tháo gỡ từng bước theo nguyên tắc “dễ trước, khó sau”. Ngày 23-9-2026, UBND xã Bù Đăng đã đến từng nhà hộ dân trao 38 GCNQSDĐ cho 28 hộ; đã hoàn thiện 120 hồ sơ chuẩn bị cấp GCNQSDĐ đợt 2; phấn đấu đến quý I-2027 sẽ cấp GCNQSDĐ cho 100% số thửa đủ điều kiện.

Cầm trên tay GCNQSDĐ vừa được cán bộ trao tận nhà, anh Trần Văn Vinh ở thôn Đức Phong xúc động chia sẻ: "Mấy năm nay, gia đình muốn thế chấp ngân hàng để vay vốn làm ăn nhưng không có sổ. Nhờ cán bộ xã đến tận nơi đo đạc, hướng dẫn làm thủ tục, vợ chồng tôi mừng lắm, từ nay yên tâm đầu tư làm ăn, ổn định cuộc sống".

Quản trị trên cơ sở dữ liệu và kết quả…

Quá trình tháo gỡ, hỗ trợ người dân để cấp GCNQSDĐ ngoài việc hỗ trợ trực tiếp người dân, đây cũng là dịp để UBND xã rà soát, đối chiếu hiện trạng sử dụng đất so với quy hoạch. Khi phát hiện những vị trí quy hoạch thiếu tính khả thi, chưa bám sát thực tiễn sinh sống và canh tác lâu đời của nhân dân, UBND xã sẽ chủ động báo cáo các cấp có thẩm quyền và điều chỉnh các quy hoạch thuộc thẩm quyền nhằm điều chỉnh, xóa bỏ những “bất cập, chồng chéo trong quy hoạch” để tạo điều kiện cho người dân.

Tại Hội nghị sơ kết 1 tháng triển khai, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Bù Đăng Vũ Lương nhấn mạnh: “Đất đai là tài sản lớn của bà con nông dân, do đó chúng tôi quyết tâm “làm sạch dữ liệu đất đai” và chủ động hỗ trợ người dân để cấp GCNQSDĐ lần đầu cho họ. Đây không chỉ là giải quyết thủ tục hành chính, mà là tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai để thúc đẩy an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững. Khi đất đai được cấp GCNQSDĐ, quy hoạch rõ ràng thì các kiến nghị, khiếu nại hoặc các tranh chấp trong nhân dân sẽ giảm, tình làng nghĩa xóm tăng lên, niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước được củng cố, tăng cường…”.

​Quá trình rà soát cấp GCNQSDĐ cho nhân dân là sự kết hợp nhiều thủ tục, giấy tờ liên quan. Qua chiến dịch này, cán bộ xã đã lồng ghép việc thẩm định hồ sơ đất đai với việc rà soát, làm mới, bổ sung, đồng bộ các loại giấy tờ còn thiếu hụt như giấy khai sinh, kết hôn, trích lục khai tử và căn cước cho những trường hợp còn thiếu hoặc thông tin chưa chính xác. Ngoài ra, các tổ công tác cũng đã vận động người dân tham gia bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội tự nguyện; hỗ trợ người dân học nghề, tìm việc làm và xây dựng đời sống mới ở khu dân cư.

​Thành công bước đầu từ chiến dịch "180 ngày" tại Bù Đăng không chỉ giải quyết bài toán pháp lý về đất đai mà còn gợi mở những bài học quan trọng trong công tác quản lý nhà nước ở cơ sở.

Trước hết, đó là sự chuyển dịch căn bản trong phương thức lãnh đạo, từ "quản lý hành chính" sang "điều hành theo mục tiêu và sản phẩm", lấy sự hài lòng của nhân dân làm thước đo trong quá trình quản lý. Việc chính quyền chủ động "đi từng ngõ, gõ từng nhà" đã chứng minh hiệu quả vượt trội so với tư duy thụ động chờ tiếp nhận hồ sơ.

Thứ hai, việc quản trị dựa trên nền tảng dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" đã giúp địa phương nhận diện chính xác từng nút thắt để đề ra giải pháp trúng và đúng nhằm tạo ra kết quả “thực chất - đo đếm được - kiểm soát được - đánh giá được” như Nghị quyết số 05-NQ/TU của Thành ủy đã đề ra.

Chiến dịch đã thành công bước đầu nhờ kết hợp nhuần nhuyễn giữa cải cách hành chính với công tác dân vận chính quyền. Mỗi "sổ đỏ" được trao tay gắn liền với cơ hội tháo gỡ khó khăn về vốn, ổn định cuộc sống và chuẩn hóa hộ tịch. Chủ trương của Đảng đã thực sự đi vào đời sống, thắt chặt thêm mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, chính quyền và nhân dân. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau hơn 1 năm triển khai đã cho thấy tính năng động, hiệu lực, hiệu quả rõ rệt. Hầu hết các thủ tục hành chính của công dân đều do chính quyền cấp xã giải quyết nên tình trạng đùn đẩy, né tránh đã giảm hẳn, niềm tin của nhân dân với cấp ủy, chính quyền từng bước được củng cố và không ngừng nâng lên.

Xã Bù Đăng được thành lập và đi vào hoạt động từ ngày 1-7-2025 theo Nghị quyết số 1662 ngày 16-6-2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của thị trấn Đức Phong và các xã Minh Hưng, Đoàn Kết. Hiện nay, xã Bù Đăng có 7 thôn với tổng diện tích tự nhiên 15.614,06ha, dân số 32.046 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 17,34%.

Thanh Tùng