Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI: Cắt giảm thủ tục nhưng cần kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm an toàn

(ĐN) - Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 26-10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; dự án Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Phải phòng ngừa sớm, quản lý đúng trách nhiệm

Các đại biểu Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai tham dự phiên thảo luận ở tổ. Ảnh: CTV

Đánh giá các dự án luật liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, sự an toàn của người dân và sự phát triển của đất nước, các đại biểu cho rằng yêu cầu đặt ra là phải chủ động phòng ngừa từ sớm, quản lý đúng trách nhiệm, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động hợp pháp của người dân và tổ chức. Các quy định cần rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bảo vệ lợi ích quốc gia và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Việc cắt giảm thủ tục trong lĩnh vực vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ phải đi cùng khả năng kiểm soát đối tượng và quá trình lưu thông. Bãi bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ phải gắn với việc kiểm tra các điều kiện kinh doanh còn phải tuân thủ.

Đây là nhóm hàng hóa đặc thù; nếu được sử dụng sai đối tượng, sai mục đích, có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, cần kiểm soát nguồn gốc, người được phép mua, số lượng mua bán và có biện pháp xử lý đối với doanh nghiệp khi chấm dứt hoạt động. Bỏ giấy phép không đồng nghĩa với bỏ trống trách nhiệm quản lý. Nếu không xác định được nguồn gốc, không kiểm soát được quá trình lưu thông mà vũ khí, công cụ hỗ trợ vẫn xuất hiện ngoài sự kiểm soát của cơ quan chức năng thì sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Việc giảm giấy tờ trong hồ sơ trang bị vũ khí cũng phải đi đôi với cơ chế xác minh. Khi không yêu cầu tổ chức, cá nhân nộp văn bản đồng ý của cấp có thẩm quyền, cơ quan chức năng phải có khả năng đối chiếu thông tin tương ứng. Cơ quan nhà nước cần chủ động khai thác dữ liệu đã có, không yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại thông tin và phải chịu trách nhiệm về kết quả xác minh. Vì vậy, năng lực quản lý, lưu trữ và khai thác dữ liệu của các cơ quan nhà nước có vai trò quan trọng.

Đề xuất 4 nội dung cần điều chỉnh

Đại biểu Đặng Doãn Thành (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai) phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: CTV

Tại phiên thảo luận, đại biểu Đặng Doãn Thành (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai) tán thành chủ trương sửa đổi các quy định nhằm cắt giảm thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp.

Qua nghiên cứu dự thảo, đại biểu tập trung phân tích những vấn đề có thể phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện, như: bỏ một khâu kiểm tra thì kiểm chứng an toàn bằng cách nào; bỏ giấy phép thì quản lý hoạt động kinh doanh ra sao; cơ sở đã khắc phục vi phạm phải thực hiện những thủ tục gì để được hoạt động trở lại. Từ đó, đại biểu đề xuất các nội dung cần quy định cụ thể.

Thứ nhất, sửa cơ chế nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy phải khắc phục được tình trạng hồ sơ đầy đủ nhưng điều kiện thực tế chưa được kiểm tra đầy đủ.

Vụ cháy karaoke An Phú tại Bình Dương (trước đây), xảy ra ngày 6-9-2022, là một bài học đáng lưu ý. Theo thông tin về cáo trạng được Báo điện tử Chính phủ đăng ngày 23-12-2023, vụ án liên quan đến những vi phạm trong công tác kiểm tra, nghiệm thu hệ thống phòng cháy, chữa cháy và việc chủ cơ sở xây dựng sai thiết kế, ảnh hưởng đến điều kiện thoát nạn. Dẫn chứng này cho thấy cần làm rõ cơ chế kiểm chứng thực tế và trách nhiệm duy trì các điều kiện an toàn, dù lựa chọn phương thức quản lý nào.

Theo đại biểu, khoản 5 Điều 2 của dự thảo bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan quản lý chuyên ngành, cho phép đưa công trình vào sử dụng sau khi chủ đầu tư nghiệm thu. Nếu quy định không chặt chẽ, có thể xảy ra tình trạng hồ sơ, biên bản đã đầy đủ nhưng hệ thống báo cháy, chữa cháy chưa vận hành đạt yêu cầu. Đến khi hậu kiểm phát hiện vi phạm, công trình có thể đã có người ở hoặc nhà xưởng đã có công nhân làm việc.

Đại biểu đề nghị sửa khoản 4 Điều 18 theo hướng chỉ cho phép đưa công trình vào khai thác, sử dụng khi kết quả nghiệm thu xác định công trình đáp ứng thiết kế đã được thẩm định và các yêu cầu an toàn bắt buộc. Đối với công trình có nguy cơ cao, tập trung đông người hoặc khó thoát nạn, cần kiểm tra thực tế trước khi đưa vào sử dụng. Việc kiểm tra nên được tích hợp với kiểm tra nghiệm thu xây dựng, đăng kiểm khi có cùng đối tượng, tránh tổ chức nhiều cuộc kiểm tra trùng lặp.

Luật cần quy định nguyên tắc và tiêu chí; Chính phủ quy định danh mục, đầu mối phối hợp và thời hạn giải quyết.

Đối với nhóm công trình áp dụng cơ chế hậu kiểm, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 18 quy định theo hướng: chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện giao thông phải gửi hồ sơ kết quả nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy đến cơ quan quản lý có thẩm quyền trước khi đưa vào khai thác, sử dụng. Các chủ thể này chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của hồ sơ. Việc tiếp nhận hồ sơ không thay thế trách nhiệm bảo đảm an toàn của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện giao thông.

Thứ tư, bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ phải đi đôi với kiểm soát chặt chẽ nơi bán, người mua và việc giao nhận.

Theo thông tin Bộ Công an đăng ngày 19-10-2026, Công an thành phố Hà Nội phát hiện một website rao bán công cụ hỗ trợ, sử dụng Zalo, Facebook để trao đổi với khách hàng. Qua kiểm tra kho hàng, lực lượng chức năng thu giữ 53 dùi cui điện, 374 bình xịt hơi cay cùng nhiều tang vật khác. Vụ việc cho thấy hoạt động mua bán có thể diễn ra qua nhiều kênh, trong khi hàng hóa được tập kết tại một địa điểm riêng.

Theo đại biểu, khoản 9 và khoản 12 Điều 1 của dự thảo bỏ giấy phép kinh doanh nhưng vẫn giữ các điều kiện tại Điều 49. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để cơ quan công an nắm được doanh nghiệp đang kinh doanh, địa điểm kho hàng và thời điểm doanh nghiệp ngừng hoạt động.

Đại biểu đề nghị khai thác dữ liệu đăng ký doanh nghiệp và dữ liệu quản lý ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; chỉ yêu cầu thông báo bổ sung đối với địa điểm kho, đầu mối chịu trách nhiệm và những thông tin chưa có trong hệ thống. Việc thông báo cần được ghi nhận tự động, không chuyển thành thủ tục phải chờ chấp thuận mới.

Đồng thời, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 49 nghĩa vụ của bên bán, gồm kiểm tra người mua có thuộc đối tượng được phép mua, trang bị công cụ hỗ trợ theo quy định hay không; đối chiếu giấy phép tương ứng với từng trường hợp; lưu thông tin về số lượng, chủng loại, nhận diện hàng hóa và người nhận.

Việc bán hàng qua phương thức điện tử cũng phải đáp ứng các yêu cầu tương tự. Đơn vị giao nhận phải kiểm tra thông tin người được phép nhận, lưu chứng từ bàn giao theo quy định và không tự ý giao hàng khi chưa xác minh đầy đủ. Những quy định này nhằm tăng cường kiểm soát giao dịch thực tế sau khi bỏ giấy phép kinh doanh.

Hải Thanh (tổng hợp)