Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Quốc hội nghe trình bày tờ trình, báo cáo thẩm tra Nghị quyết về công tác tư pháp và việc thành lập 2 thành phố

(ĐN) - Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 6-8, Quốc hội nghe trình bày tờ trình, báo cáo thẩm tra về dự án Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; việc thành lập thành phố Quảng Ninh; việc thành lập thành phố Bắc Ninh và chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm và hoạt động tư pháp

Với sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và thi hành án. Dự thảo nghị quyết hướng tới xây dựng hệ thống chỉ tiêu thực chất, khả thi, làm cơ sở để Quốc hội giám sát, đánh giá khách quan hoạt động tư pháp, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.

Quang cảnh phiên họp tại hội trường sáng 6-8. Ảnh: quochoi.vn

Trình bày Tờ trình dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, nghị quyết được ban hành nhằm xây dựng hệ thống các chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của Đảng; vừa là mục tiêu để các cơ quan tư pháp phấn đấu, vừa là công cụ, tiêu chí để Quốc hội đánh giá kết quả hoạt động của các cơ quan; là cơ sở để tăng cường trách nhiệm giải trình, giám sát, kiểm soát quyền lực trong hoạt động phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Đoàn chủ tọa tại phiên họp sáng 6-8. Ảnh: quochoi.vn

Theo Tờ trình, quá trình soạn thảo quán triệt yêu cầu thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Nghị quyết phải góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; nâng cao chất lượng điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; kéo giảm bền vững các loại tội phạm; giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Một trong những định hướng quan trọng là xây dựng các chỉ tiêu, nhiệm vụ phản ánh thực chất chất lượng, hiệu quả hoạt động của từng cơ quan. Các chỉ tiêu này được ví như những “KPI” để Quốc hội giám sát, đánh giá chính xác, khách quan kết quả công tác phòng, chống tội phạm cũng như hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai tham dự phiên họp tại hội trường sáng 6-8. Ảnh: CTV

Dự thảo Nghị quyết gồm 8 điều; quy định phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; quy định các chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và thi hành án; quy định trách nhiệm, điều kiện bảo đảm; quy định về hiệu lực và tổ chức thực hiện.

Báo cáo thẩm tra dự án nghị quyết do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày nêu rõ, Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết ban hành nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96 và các nguyên tắc xây dựng nghị quyết được nêu trong Tờ trình; cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh của dự thảo nghị quyết.

Việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội xây dựng dự án nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96 dưới hình thức văn bản quy phạm pháp luật với nhiều chỉ tiêu được chuyển từ định tính sang định lượng không chỉ là sự kế thừa, phát huy các kết quả tích cực đã đạt được, mà còn là cơ sở để tiếp tục sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, tạo cơ sở pháp lý để Quốc hội thực hiện hiệu quả quyền giám sát tối cao, đồng thời thể hiện niềm tin, kỳ vọng của Quốc hội và cử tri đối với các cơ quan tư pháp.

Tạo tiền đề quan trọng để Quảng Ninh và Bắc Ninh phát triển

Trình bày Tờ trình về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc thành lập thành phố Quảng Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định, phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đô thị của Quảng Ninh.

Thực tiễn phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước thời gian qua cho thấy, tỉnh Quảng Ninh luôn giữ vị trí, vai trò quan trọng; tỉnh đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế để phát triển trở thành những địa phương có quy mô nền kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.

Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai tham dự phiên họp tại hội trường sáng 6-8. Ảnh: CTV

Tỉnh có hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại cả về đường bộ, đường hàng không và đường biển. Năm 2025, tỉnh đã đóng góp vào quy mô GRDP cả nước là 2,87% và vùng đồng bằng sông Hồng là 9,4%; đóng góp vào tăng trưởng của cả nước là 4,1% và của vùng đồng bằng sông Hồng là 11,3%; toàn tỉnh có 247 dự án FDI với tổng vốn đăng ký đạt 17,05 tỷ USD, đứng thứ 7 cả nước và xếp thứ 4 trong vùng đồng bằng sông Hồng về thu hút vốn đầu tư nước ngoài; xếp thứ 6 cả nước về thu ngân sách, đóng góp vào thu ngân sách cả nước duy trì quanh mức 3,1%. Với nền tảng kết cấu hạ tầng số, đô thị thông minh; giao thông - logistics hiện đại; du lịch biển, đảo, di sản; công nghiệp chế biến, chế tạo... Quảng Ninh đang phát triển trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, trung tâm du lịch của quốc gia, mang tầm quốc tế, đô thị xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Về phương án và kết quả sau khi thành lập thành phố, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay, sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh có 6.231,27 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.

Thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành về sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh với các lý do như đã nêu trong các tờ trình và đề án của Chính phủ. Việc thành lập thành phố Quảng Ninh đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương và giao Chính phủ hoàn thiện đề án, hồ sơ theo quy định, trình Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với việc xác định thời điểm có hiệu lực thi hành của Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh là ngày 1-9-2026 để phù hợp với mức độ chuẩn bị cũng như đáp ứng nguyện vọng và quyết tâm của cấp ủy và chính quyền các địa phương.

Cũng trong sáng 6-8, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo tóm tắt Thẩm tra Tờ trình, Đề án về việc thành lập thành phố Bắc Ninh.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình tóm tắt về việc thành lập thành phố Bắc Ninh, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc thành lập thành phố Bắc Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định. Thực tiễn phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước thời gian qua cho thấy tỉnh Bắc Ninh luôn giữ vị trí, vai trò quan trọng. Tỉnh đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế để phát triển trở thành những địa phương có quy mô nền kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.

Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, thành lập thành phố Bắc Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh. Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có 4.713,75 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 3.989.623 người và có 99 đơn vị hành chính cấp xã gồm 45 phường và 54 xã.

Trình bày Báo cáo tóm tắt Thẩm tra về việc thành lập thành phố Bắc Ninh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết thành lập thành phố Bắc Ninh với các lý do như đã nêu trong các Tờ trình và Đề án của Chính phủ. Việc thành lập thành phố Bắc Ninh đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương.

Trình tự, thủ tục lập các đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính. Đề án đã được lấy ý kiến cử tri và ý kiến của HĐND ở các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp với tỷ lệ tán thành cao.

Sáng 6-8, Quốc hội tiến hành thảo luận ở tổ về việc thành lập thành phố Quảng Ninh; việc thành lập thành phố Bắc Ninh; chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội và việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

PV (tổng hợp)