Trẻ sinh non có thể bị mù!

Chăm sóc trẻ sinh non tại Bệnh viện nhi Đồng Nai.

Hai người mẹ ấy đã đau thắt lòng khi được các bác sĩ ở Bệnh viện nhi đồng 1, TP.Hồ Chí Minh cho biết, con của các chị  đã bị mù. Trong khi trước đó, các bé được điều trị và chăm sóc ở Bệnh viện nhi đồng Đồng Nai suốt một thời gian dài, nhưng gia đình không hề được các y, bác sĩ ở đây thông báo hay khuyến cáo về tình trạng thị lực của các bé...

* Bất hạnh đầu đời!

Nhìn đôi mắt mở to của bé Trần Ngọc Bảo Ngân (4 tháng tuổi), khó mà biết được, bé không thể nhìn thấy ánh sáng. Chị Nguyễn Thị Kim Hồng, ngụ tại tổ 8, KP5, phường Tam Hiệp, TP.Biên Hòa, mẹ bé Ngân, vừa khóc vừa cho biết, theo giải thích của các bác sĩ ở Bệnh viện nhi đồng 1 và Bệnh viện mắt TP.Hồ Chí Minh thì, bé bị mù là do bị bong võng mạc hoàn toàn; nguyên nhân là do bé được đưa lên khám quá trễ. Thông thường trẻ sinh non phải đi khám mắt từ lúc 4 tuần tuổi thì mới có thể phát hiện và chữa trị kịp thời.

Gia đình bé Bảo Ngân cho biết, ngay sau khi sinh ra, bé đã được chuyển đến điều trị tại Bệnh viện nhi đồng Đồng Nai (BV nhi ĐN) khoảng 60 ngày (từ ngày 20-1 đến ngày 19-3). Suốt thời gian này, các bác sĩ không hề hướng dẫn người nhà cho bé đi khám mắt!  Bé Ngân ra đời khi mới được 28 tuần tuổi, với cân nặng 1,05kg. Bé bị nhiễm trùng huyết và suy hô hấp nên phải nằm trong lồng ấp gần 2 tuần. Điều trị gần 2 tháng tại BV, do chóp mũi bé ngày càng sưng to nên được chuyển lên BV nhi đồng 1, TP.Hồ Chí Minh để chữa trị. Tại đây, bác sĩ liền cho bé đi khám mắt thì phát hiện 2 mắt đã bị bong võng mạc dẫn đến mù. Không tin vào kết luận này, gia đình lại đưa bé đến BV mắt TP.Hồ Chí Minh nhưng kết quả cũng không có gì thay đổi.

Tương tự như trên là trường hợp 2 đứa con của vợ chồng anh Trần Văn Tân và chị Đào Thị Kim Quý, ngụ tại ấp 5, xã Xuân Bắc, huyện Xuân Lộc. Hai vợ chồng anh chị cưới nhau hơn 4 năm mới có con. Nhưng niềm vui đã không trọn vẹn, khi anh chị biết cả 2 con gái song sinh (3 tháng tuổi) của mình đã bị mù do ROP. Sau khi chào đời, 2 bé phải nằm điều trị ở BV nhi ĐN do 2 bé sinh dưới 34 tuần tuổi, mỗi bé cân nặng khoảng 1,5kg. Hai bé bị nhiễm trùng sơ sinh và bệnh tim bẩm sinh. Điều trị khoảng 50 ngày (từ ngày 18-2 đến ngày 7-4) bác sĩ cho các bé xuất viện vì tình trạng bệnh ổn. Khi xuất viện bác sĩ cũng không thông báo tình trạng thị lực của 2 bé cho gia đình. Xuất viện được vài ngày, gia đình anh chị nghe người quen nói cho bé đi khám thị lực thì mới biết mắt của cả 2 cháu đã bị bong võng mạc dẫn đến mù.

* Thiếu thông tin về bệnh ROP

Bé Bảo Ngân phải sống trong cảnh mù lòa!

Bác sĩ Nguyễn Lê Đa Hà, Giám đốc BV nhi ĐN cho biết, trẻ sinh non có nguy cơ bị bong võng mạc rất cao. Bệnh võng mạc trẻ sinh non (Retinopathy of prematurity, viết tắt là ROP -PV)  là bệnh mắt do sự phát triển bất thường của mạch máu võng mạc ở trẻ sinh non hay thiếu tháng, nhẹ cân. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời thì sẽ có nguy cơ bị mù vĩnh viễn. Để tránh nguy cơ này, trong vòng 4-6 tuần sau khi sinh, trẻ cần được khám mắt. Tuy nhiên, hiện nay, BV nhi ĐN chưa chữa được bệnh ROP và cũng chưa có bác sĩ có chuyên môn về tầm soát ROP. Vừa qua, BV đã cử bác sĩ đi học về tầm soát ROP. Đến đầu quý III năm nay, BV mới có thể triển khai tầm soát ROP ngay tại chỗ.

 

Về tình trạng bệnh lý của 3 bé nêu trên, bác sĩ Hà cho biết: "Trong thời gian nằm viện, tình trạng bệnh của các bé rất nguy kịch; cả 3 bé đều phải nằm trong lồng ấp và điều trị tại khoa hồi sức cấp cứu từ 50 - 60 ngày. Do đó, BV tập trung cứu sống các em trước. Giả sử  nếu có bác sĩ mắt ở đây khám và phát hiện ra bệnh thì cũng không thể chuyển các bé đi tuyến trên được vì sẽ không đảm bảo an toàn. Mặt khác, trong tình trạng bệnh nặng thì nếu có phát hiện ROP cũng không thể phẫu thuật được".

 

Qua tìm hiểu của chúng tôi, bệnh ROP là một căn bệnh nguy hiểm và phổ biến với trẻ sinh non. Trong khi đó, công tác tuyên truyền về ROP ở BV nhi ĐN vẫn còn bỏ ngỏ! Đối với trẻ sinh non sau khi xuất viện, BV có phát tờ hướng dẫn chăm sóc trẻ sinh non tại nhà, trong đó có nội dung cần đưa trẻ đi khám thị lực; nhưng đọc vào đây, người dân không thể biết rằng, trẻ sinh thiếu tháng, nhẹ cân có nguy cơ bị mù. Theo chị Quý: "Người dân như chúng tôi không hiểu biết về chuyên môn, chưa được thông tin về bệnh, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa. Nếu được các y, bác sĩ hướng dẫn cụ thể, chúng tôi đưa con đi khám chuyên khoa mắt để phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời. Chúng tôi cần thông tin để có quyền lựa chọn biện pháp chữa trị tốt nhất cho các con mình".

 

Trẻ sinh non có nguy cơ bị mù do ROP cao   Theo Bệnh viện mắt TP.Hồ Chí Minh khuyến cáo, trẻ sinh càng nhẹ cân, tuổi thai càng nhỏ nguy cơ bị bệnh ROP càng cao. Những trẻ cần được khám mắt: Cân nặng lúc sinh dưới 2kg hoặc tuổi thai lúc sinh dưới 34 tuần (7,5 tháng); cân nặng lúc sinh 2kg trở lên, nhưng bị ngạt khi sinh, nằm lồng ấp, thở ôxy kéo dài, có những bệnh khác kèm theo và bác sĩ sơ sinh cho chỉ định khám mắt; cân nặng lúc sinh 2kg trở lên và đa thai (sinh đôi, sinh ba...).    Bệnh ROP ở trẻ sinh non có thể chữa được   Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Mạnh Hoan, Trưởng khoa sản 1 Bệnh viện ĐK Đồng Nai cho biết: "Bệnh ROP không phải là bệnh bẩm sinh hay di truyền mà là hậu quả của việc sinh sớm. Trước đây, trẻ sinh non bị bệnh ROP không chữa được dẫn đến bị mù vĩnh viễn. Vài năm gần đây,ở TP.Hồ Chí Minh và Hà Nội đã triển khai điều trị bệnh ROP. Đối với trẻ sinh non (dưới 34 tuần) nên cho bé đi khám mắt muộn nhất là 4 tuần sau khi trẻ ra đời thì khả năng chữa trị có hiệu quả cao. Trong trường hợp trẻ sinh non có bệnh lý khác kèm theo như: nhiễm trùng huyết, tim bẩm sinh, suy hô hấp... thì nguy cơ bị bệnh ROP rất cao. Đối với các trường hợp này, ngay sau khi nằm lồng ấp, nếu có khả năng sống sót được thì nên cho các bé đi khám mắt để phát hiện, điều trị kịp thời. Cũng như các bệnh khác, trong trường hợp nguy kịch, bác sĩ cần thông báo và giải thích cho người nhà bệnh nhân về tình trạng bệnh; theo đó, tính mạng bệnh nhân được ưu tiên hàng đầu".

Đặng Ngọc