Sông Đồng Nai lại kêu cứu

Mới đây, hơn 40 người dân ở hai xã: Núi Tượng và Tà Lài (huyện Tân Phú) đã cùng ký vào một lá đơn kêu cứu, trong đó có phản ánh việc khai thác cát quá mức cho phép của một hợp tác xã khiến bờ sông trong vùng bị sạt lở, đường sá hư hỏng, do xe chở cát chạy suốt ngày đêm...

* Thấp thỏm sợ nhà lọt xuống sông

Ngày 4-1, khi ngồi trên xuồng đi dọc sông Đồng Nai, đoạn chảy qua địa bàn hai xã: Núi Tượng và Tà Lài, chúng tôi thấy nhiều đoạn bờ sông bị sạt lở khá nghiêm trọng. Có những cây rừng, thậm chí là cả các bụi tre mọc sát bờ cũng theo đất lở rơi xuống nước và chết dần. Mảnh vườn trồng cam, quýt rộng hơn 5 hécta của gia đình anh Nguyễn Thanh Hồng ở ấp 5, xã Tà Lài nằm ven sông có những vết nứt dài và sâu, khiến cho phần đất gần bờ có nguy cơ đổ sụp xuống sông bất kỳ lúc nào. Cách đó không xa, một khoảnh vườn trồng cây sao 5-6 năm tuổi của anh Trần Văn Cẩn ở ấp 6B, xã Núi Tượng cũng bị sụt xuống hơn 1m. Mặc dù nằm trên mặt đường liên ấp 6A và 6B, nhưng phía sau căn nhà của anh Cẩn chỉ còn cách chỗ đất bị lở chưa đầy 10m, nên anh ngày đêm lo sợ căn nhà của mình sẽ bị tuột xuống sông.

Hai chiếc ghe của HTX Phú Thịnh đang hút cát tại mỏ cát dưới chân đồi Tượng.

Trao đổi với chúng tôi, anh Phạm Thanh Hùng, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Núi Tượng (Vườn quốc gia Cát Tiên) cho biết, từ khi Hợp tác xã (HTX) xây dựng và công nghiệp Phú Thịnh tiến hành khai thác cát trên sông Đồng Nai, tiếng động cơ của máy hút cát ầm ĩ, làm cho nhiều loài động vật hoang dã hoảng sợ, không dám đến gần khu vực bờ sông để uống nước và tìm thức ăn.

Theo người dân địa phương, trước khi HTX Phú Thịnh được phép khai thác cát, cũng có một số người đến lén lút khai thác trộm nhưng với số lượng nhỏ.

* Hợp tác xã Phú Thịnh đã khai thác cát như thế nào?

Trong Quyết định cho phép HTX Phú Thịnh khai thác cát trên sông Đồng Nai, đoạn dài 7,4km, UBND tỉnh có ghi rõ: "Công suất khai thác cát 48 ngàn m³ mỗi năm, khoảng cách bờ tối thiểu 20m, thiết bị khai thác là 3 chiếc ghe bơm và vận tải cát có tải trọng tối đa không quá 20m³ mỗi ghe. Ngoài ra, đơn vị khai thác còn phải thả phao giới hạn được phép khai thác...". Mặc dù, UBND tỉnh đề ra những thông số cụ thể như vậy, nhưng trên thực tế, đơn vị khai thác có thực hiện đúng hay không là rất khó kiểm soát.

Mảnh đất vườn sát bờ sông của anh Nguyễn Thanh Hồng (ấp 5, Tà Lài) bị nứt.

Ngày 4-1, khi đoàn kiểm tra của Sở Tài nguyên - môi trường đến hiện trường, thì điểm khai thác gần đồi Tượng vẫn chưa có chiếc ghe nào hút cát. Mãi đến hơn 5 giờ chiều, những chiếc ghe mới tiến về địa điểm để hút cát. Trong biên bản làm việc, đoàn đã xác định: "HTX Phú Thịnh sử dụng 3 ghe hút cát với tải trọng 32m³, hàng ngày mỗi ghe khai thác từ 2 - 4 chuyến" (nếu đúng theo những gì nêu trong biên bản, thì mỗi ngày HTX Phú Thịnh chỉ khai thác trên dưới 100m³ cát xây dựng).

Tuy nhiên, theo người dân ở hai bên con đường Tà Lài cho biết, thì thường từ khoảng 1 đến 5 giờ sáng, những chiếc xe tải ben loại lớn từ bãi cát của Phú Thịnh chở cát chạy suốt trên đường. Còn vào ban ngày thì những chiếc xe ben nhỏ hơn vào vận chuyển cát. Từ đó, lượng cát chở ra tại mỏ khai thác của Phú Thịnh hàng ngày phải lớn hơn gấp nhiều lần. Bởi, nếu chỉ có trên dưới 100 m³ cát, thì lấy đâu ra số lượng cát để cho các loại xe từ nhỏ đến lớn vào chở cả ban ngày lẫn ban đêm? Trao đổi với chúng tôi, những người dân sống dọc bờ sông Đồng Nai ở ấp 6B khẳng định, HTX Phú Thịnh có ít nhất 6 chiếc ghe hút cát mỗi ngày và mỗi điểm khai thác có 3 chiếc, chứ không phải chỉ 3 chiếc như HTX này báo cáo. Người dân cho rằng, chính những chiếc xe tải chở cát làm hư hỏng con đường từ Núi Tượng ra thị trấn Tân Phú. Đặc biệt, tại các kỳ tiếp xúc với đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND tỉnh, cử tri của các xã Núi Tượng, Tà Lài và cả Phú Lập đã gay gắt lên án việc dùng xe tải nặng chở cát trên con đường này.

Được biết, bãi trung chuyển cát dưới chân đồi Tượng của HTX Phú Thịnh nằm trong phần đất của nhà ông Nguyễn Văn Vinh, Chủ tịch UBND xã. Không ít người dân cho rằng, phải chăng do bãi cát nằm ngay nhà ông chủ tịch, xe chở cát từ đó ra nên dù có quá tải thì cũng dễ được "châm chước cho qua"?

Phạm Nguyễn