Di chúc của người không biết chữ

* Hỏi: Cha tôi chết từ năm 1986. Mẹ tôi (tên M.) đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Mảnh đất này là tài sản chung của cha mẹ tôi. Đến năm 2011, mẹ tôi lập di chúc cho em gái tôi (tên T.) toàn bộ tài sản này. Tuy nhiên, mẹ tôi không biết chữ. Năm 2021, mẹ tôi chết. Mong được luật sư tư vấn việc lập di chúc của mẹ tôi có đúng hay không?

Nguyễn Sỹ Hải (phường Tân Phú)

- Trả lời: Theo thông tin ông cung cấp thể hiện nguồn gốc di sản là tài sản chung của cha mẹ ông. Năm 1986, cha ông chết, nên phát sinh thừa kế của người cha, do đó, mẹ ông không thể định đoạt toàn bộ tài sản chung của cha mẹ ông.                                                               

Năm 2011, mẹ ông lập di chúc vì bà không biết chữ (không biết đọc, không biết viết) nên di chúc phải do người khác hoặc cơ quan có thẩm quyền viết giùm.

Do di chúc lập năm 2011, nên di chúc sẽ căn cứ vào Bộ luật Dân sự năm 2005 để xem xét (thời điểm luật có hiệu lực pháp luật) có phù hợp với quy định pháp luật.

Theo Bộ luật Dân sự năm 2005, di chúc được quy định như sau: Trong trường hợp người lập di chúc không thể tự mình viết bản di chúc thì có thể nhờ người khác viết, nhưng phải có ít nhất 2 người làm chứng. Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc.

Bên cạnh đó, người lập di chúc có thể yêu cầu công chứng hoặc chứng thực bản di chúc và thủ tục lập di chúc tại cơ quan công chứng hoặc UBND cấp xã. Đối với người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của UBND cấp xã. Công chứng viên, người có thẩm quyền chứng thực của UBND cấp xã chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng.

Như vậy, nếu ông thấy bản di chúc do mẹ ông lập cho em gái của ông toàn bộ tài sản nhưng không đảm bảo các điều kiện theo quy định nêu trên thì ông cần đề nghị tòa án xem xét hiệu lực của bản di chúc, liên quan đến trình tự thủ tục, người làm chứng, cũng như phần tài sản mẹ ông nêu trong di chúc nhằm đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

LS. Ngô Văn Ðịnh