Chủ động phòng bệnh dại, giảm nguy cơ tử vong

Bệnh dại vẫn tiềm ẩn nguy cơ trong cộng đồng khi tình trạng chó, mèo chưa được tiêm phòng, thả rông còn xảy ra. Những trường hợp tử vong do bệnh dại trên địa bàn Đồng Nai trong thời gian qua cho thấy sự chủ quan trong quản lý vật nuôi và xử lý sau khi bị chó, mèo cắn, cào có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Người dân được tiêm vaccine phòng bệnh dại tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố. Ảnh: Hạnh Dung

Một trong những vấn đề đáng lưu ý trong phòng, chống bệnh dại là việc quản lý chó, mèo tại cộng đồng. Những trường hợp tử vong do bệnh dại được ghi nhận trong năm nay cho thấy, có người bị chó lạ cắn nhưng không tiêm phòng; có trường hợp không xác định được nguồn phơi nhiễm. Trong khi đó, tại nhiều nơi vẫn còn tình trạng chó, mèo chưa được tiêm vaccine phòng bệnh dại và thả rông.

Nguy cơ từ chó, mèo chưa được quản lý

Trường hợp đầu tiên tử vong do bệnh dại trong năm 2026 là bà N.T.G., 68 tuổi (ở xã Xuân Quế). Tháng 2-2026, bà bị một con chó lạ cắn vào mu bàn tay trái. Vết thương nông, chảy máu ít nên bà chủ quan, không đến cơ sở y tế để tiêm vaccine hoặc huyết thanh kháng dại. Khoảng 3 tháng sau, bà xuất hiện các triệu chứng sợ nước, sợ gió, khó thở, tăng tiết nước bọt và tử vong chỉ sau 2 ngày nhập viện.

Trường hợp thứ 2 là ông Đ.V.T., 72 tuổi (ở xã Bom Bo), tử vong ngày 7-5 do bệnh dại thể hung dữ nhưng gia đình không xác định được rõ thời điểm hay nguồn phơi nhiễm. Đáng chú ý, qua điều tra tại 68 hộ gia đình xung quanh nơi ông sinh sống, lực lượng chức năng ghi nhận 150 con chó, mèo, trong đó có 124 con chưa được tiêm vaccine phòng bệnh dại. Tình trạng tỷ lệ tiêm phòng thấp và vật nuôi thả rông cũng được ghi nhận tại khu vực này.

Đến đầu tháng 8-2026, Đồng Nai ghi nhận trường hợp tử vong thứ 3 là bé trai Đ.G.P., 10 tuổi (ở xã Bù Gia Mập). Đầu tháng 3, gia đình bé xin một con chó nhỏ về nuôi nhưng chưa được tiêm vaccine phòng bệnh dại. Cuối tháng 7, chó có biểu hiện ốm, mệt mỏi, bỏ ăn rồi chết. Người nhà đem chôn con chó phía sau nhà mà không báo với cơ quan chức năng.

Trong thời gian nuôi chó cũng như khi con vật bị bệnh, bé P. thường xuyên cho chó ăn, đùa nghịch, ôm hôn và ngủ cùng chó. Gia đình không xác định được bé có bị chó liếm vào vết thương hở, cào hoặc cắn hay không nhưng sau đó bé P. xuất hiện các triệu chứng lâm sàng đặc trưng của bệnh dại và tử vong.

Ngoài các trường hợp tử vong, còn xảy ra những vụ chó mắc bệnh dại tấn công nhiều người. Tháng 6-2026, tại phường Hố Nai, một con chó đã cắn liên tiếp 12 người, trong đó có chủ nhà và 5 trẻ em trong cùng một gia đình. Sau đó, con chó bị bắt nhốt để theo dõi và đã chết, kết quả xét nghiệm cho thấy con chó dương tính với virus dại.

Sau vụ việc này, cơ quan chức năng rà soát và phát hiện 4 con chó từng tiếp xúc gần với con chó mắc bệnh dại; các chủ nuôi được tuyên truyền, vận động tiêu hủy nhằm triệt tiêu mầm bệnh. UBND phường Hố Nai đồng thời rà soát tổng đàn chó, mèo, phối hợp với cơ quan thú y tổ chức tiêm vaccine phòng bệnh dại bổ sung và vận động các hộ dân đưa vật nuôi đi tiêm. Phường cũng yêu cầu các hộ nuôi thực hiện các quy định về quản lý vật nuôi, tăng cường kiểm tra việc đăng ký, tiêm phòng và nuôi chó, mèo an toàn.

Theo thông tin từ Sở Y tế, từ đầu năm đến nay, toàn thành phố ghi nhận 45 ổ dịch dại trên động vật, tăng 15 ổ so với cùng kỳ năm 2025. Con số này cho thấy việc kiểm soát bệnh dại trên đàn chó, mèo vẫn là một yêu cầu quan trọng trong công tác phòng bệnh.

Không chủ quan sau khi bị chó, mèo cắn, cào

Theo bác sĩ chuyên khoa II Lưu Văn Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế, bệnh dại mặc dù chưa có thuốc chữa nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người dân chủ động tiêm vaccine và điều trị dự phòng kịp thời sau khi bị động vật cắn, cào.

Qua các trường hợp tử vong được ghi nhận, một trong những điều đáng lưu ý là tâm lý chủ quan khi bị chó, mèo cắn, cào. Thực tế vẫn có người cho rằng chó nhà nuôi, chó nhỏ, chó cảnh hoặc vết thương nhẹ thì không đáng lo. Tuy nhiên, bất kỳ động vật máu nóng nào mang virus dại đều có thể truyền bệnh. Khi người bệnh đã lên cơn dại, tỷ lệ tử vong gần như 100%.

Vì vậy, khi bị chó, mèo hoặc động vật cào, cắn, người dân cần lập tức rửa kỹ vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong khoảng 15 phút. Nếu không có xà phòng thì rửa bằng nước sạch, sau đó sát trùng bằng cồn 70% hoặc thuốc sát khuẩn. Vết thương không nên băng kín và cần hạn chế làm giập vết thương.

Sau khi sơ cứu, người bị phơi nhiễm cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và chỉ định tiêm vaccine phòng bệnh dại, huyết thanh kháng dại nếu cần. Người dân cần tiêm vaccine đầy đủ, đúng lịch theo chỉ định của bác sĩ; tuyệt đối không tự điều trị hoặc sử dụng các phương pháp dân gian, thuốc nam để chữa bệnh dại. Người nuôi cũng cần tránh đùa nghịch, chọc phá chó, mèo và hạn chế tiếp xúc với những con vật có biểu hiện bất thường.

Theo quy định hiện nay, người nuôi chó, mèo phải tiêm vaccine phòng bệnh cho vật nuôi, nhưng trên thực tế vẫn có trường hợp người dân chưa chấp hành, khiến tỷ lệ đàn chó, mèo được tiêm vaccine chưa đạt yêu cầu. Bên cạnh đó, tình trạng chó, mèo thả rong tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.

Thực tế tại khu dân cư cho thấy tình trạng chó thả rông vẫn là nỗi lo của người dân. Khoảng 20h30 ngày 21-8, con của bà N.T.T.H. (ở khu phố 5, phường Tam Hiệp) đang đi xe đạp qua khu vực lò muối Ngọc Hân, gần giáo xứ Bùi Đức thì bị một con chó thả rông lao ra cắn vào chân. Do thời điểm xảy ra vụ việc trời tối, khu vực thiếu ánh sáng và camera an ninh không ghi nhận được vụ việc nên gia đình chưa xác định được chủ nuôi. Sau đó, gia đình đưa cháu đi tiêm phòng bệnh dại và phản ánh vụ việc đến chính quyền địa phương.

Qua kiểm tra, UBND phường Tam Hiệp cho biết đã rà soát các hộ dân nuôi chó ở khu vực xung quanh nhưng đến nay chưa xác định được chủ nuôi của con chó đã cắn cháu bé. Chính quyền địa phương đồng thời tuyên truyền, nhắc nhở các hộ nuôi chó, mèo thực hiện đầy đủ việc tiêm vaccine phòng bệnh dại, quản lý, xích giữ vật nuôi, không để chó thả rông tại nơi công cộng. Phường cũng ban hành Kế hoạch số 292/KH-UBND, ngày 8-9-2026 về triển khai các biện pháp cấp bách phòng, chống bệnh dại động vật trên địa bàn.

Những vụ việc nêu trên cho thấy, phòng bệnh dại không chỉ là câu chuyện của người không may bị chó, mèo cắn, cào mà bắt đầu từ việc mỗi gia đình quản lý vật nuôi của mình. Tiêm vaccine đầy đủ, không để chó chạy rông, kịp thời thông báo khi vật nuôi có biểu hiện bất thường và chủ động đến cơ sở y tế khi có nguy cơ phơi nhiễm là những việc người dân có thể thực hiện để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.

Kim Liễu