Hành lang pháp lý ràng buộc đối với giao dịch online  

Mạng xã hội (MXH) hoạt động thương mại điện tử (TMĐT) là MXH có tích hợp ít nhất một trong các chức năng liên lạc trực tuyến, đặt hàng trực tuyến, livestream bán hàng để hỗ trợ giao kết hợp đồng và thực hiện hoạt động TMĐT.

Chị Hoàng Ngọc Bích (ở phường Biên Hòa) lựa chọn các các tài khoản, nhà cung cấp hàng hóa trực tuyến uy tín để đặt hàng online. Ảnh minh họa

Người bán hàng trên nền tảng MXH hoạt động TMĐT phải có trách nhiệm cung cấp thông tin cho chủ quản nền tảng TMĐT… Đây là quy định bắt buộc kể từ ngày 1-7-2026, khi Luật TMĐT năm 2025 có hiệu lực.

Những vấn đề dư luận quan tâm

Luật TMĐT năm 2025 với 7 chương, 41 điều, điều chỉnh hoạt động TMĐT trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển. Luật thiết lập khung pháp lý thống nhất điều chỉnh các hoạt động TMĐT tại Việt Nam, quy định về TMĐT có yếu tố nước ngoài, trong đó yêu cầu các nền tảng xuyên biên giới có hoạt động tại Việt Nam phải tuân thủ nghĩa vụ pháp lý tương ứng.

Là người có thời gian dài hoạt động trong lĩnh vực TMĐT, chị Lê Thị Thảo (ở phường Biên Hòa) chia sẻ: Khoản 3, Điều 5 Luật TMĐT năm 2025 quy định, hoạt động TMĐT không giới hạn về mặt địa lý, trừ trường hợp tổ chức, cá nhân tự giới hạn phạm vi địa lý hoặc pháp luật có quy định khác. Quy định này không chỉ tạo thuận lợi cho bên bán, bên mua hàng hóa mà cả bên cung cấp nền tảng, miễn sao hoạt động TMĐT được thực hiện trên nguyên tắc tuân thủ pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế và thỏa thuận quốc tế về TMĐT mà Việt Nam là thành viên.

Còn ông Huỳnh Văn Quốc (quản lý TMĐT cho một đơn vị tại phường Long Bình) cho hay: Điều 9 Luật TMĐT năm 2025 quy định nhiều chính sách ưu tiên phát triển TMĐT như: Nhà nước khuyến khích phát triển các loại hình, mô hình kinh doanh TMĐT mới; thúc đẩy sáng kiến, đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân nghiên cứu, ứng dụng TMĐT vào sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Nhà nước bố trí nguồn lực từ ngân sách nhà nước và các nguồn tài chính hợp pháp khác theo quy định của pháp luật để hỗ trợ cho các chương trình, nhiệm vụ phát triển TMĐT…

Cũng theo ông Huỳnh Văn Quốc, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động trong sản xuất, chế biến nông sản và ngành nghề truyền thống; doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động là người khuyết tật; người khuyết tật; cá nhân là đồng bào dân tộc thiểu số… thuộc đối tượng được hưởng cơ chế, chính sách hỗ trợ đặc thù phát triển TMĐT như: hỗ trợ chi phí kết nối hạ tầng số, thiết lập gian hàng trên nền tảng TMĐT; miễn phí hoặc hỗ trợ chi phí đào tạo, tập huấn về TMĐT; hỗ trợ thực hiện các thủ tục hành chính… Chính sách này không chỉ nhân văn mà còn thể hiện sự quan tâm, khuyến khích, tạo điều kiện tốt nhất cho người yếu thế, đồng bào ở vùng sâu, vùng xa trong hoạt động TMĐT.

Điều 39 Luật TMĐT năm 2025 quy định: Tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động TMĐT có hành vi vi phạm quy định của Luật TMĐT năm 2025 thì tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm mà bị xử lý theo các hình thức sau: Xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Chặn truy cập, tạm ngừng chức năng giao dịch của nền tảng TMĐT. Bồi thường trong trường hợp gây thiệt hại cho các bên tham gia TMĐT theo quy định của pháp luật.Trường hợp hoạt động TMĐT có dấu hiệu của tội phạm thì bị xem xét xử lý hình sự theo quy định của pháp luật…

Lưu ý khi livestream bán hàng trên mạng xã hội

Livestream bán hàng là phát trực tiếp và trực tuyến trên nền tảng TMĐT để truyền tải nội dung dưới dạng âm thanh, hình ảnh nhằm quảng cáo, giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ và cho phép đặt hàng thông qua chức năng đặt hàng trực tuyến trên nền tảng đó. Người livestream bán hàng là người trực tiếp xuất hiện trên nền tảng TMĐT để thực hiện livestream bán hàng.

Luật sư Nguyễn Thanh Tấn, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai cho biết: Quy định này mang ý nghĩa giải thích từ ngữ để người livestream bán hàng trên MXH nắm vững nội hàm các vấn đề được Luật TMĐT năm 2025 quy định theo một nghĩa nhất quán.

Chẳng hạn, Điều 23 Luật TMĐT năm 2025 quy định: Trước khi thực hiện livestream bán hàng, người bán hàng phải cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh đáp ứng đủ điều kiện đầu tư kinh doanh đối với ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; giấy tờ chứng minh đáp ứng chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định…

Đối với hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật phải có văn bản xác nhận nội dung quảng cáo trước khi thực hiện quảng cáo, người bán hàng cung cấp văn bản xác nhận cho chủ quản nền tảng và người livestream bán hàng trước khi thực hiện livestream bán hàng. Nội dung bán hàng livestream phải phù hợp với nội dung quảng cáo được xác nhận. Đồng thời dừng hợp tác, dừng phát trực tuyến, gỡ bỏ thông tin hiển thị ngay khi phát hiện hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật.

Còn tại Điều 24 Luật TMĐT năm 2025 quy định trách nhiệm của người livestream bán hàng như sau: Cung cấp thông tin cho chủ quản nền tảng TMĐT để phục vụ cho việc xác thực danh tính người livestream bán hàng. Thực hiện theo quy chế hoạt động livestream bán hàng đã được công khai trên nền tảng trong quá trình livestream bán hàng. Không cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, xuất xứ, chất lượng, giá cả, chính sách khuyến mại, bảo hành và các nội dung khác liên quan đến hàng hóa, dịch vụ. Không sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh, trang phục, hành vi trái đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục trong quá trình livestream bán hàng. Dừng hợp tác, dừng phát trực tuyến, gỡ bỏ thông tin hiển thị ngay khi phát hiện hoặc theo yêu cầu của người bán hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật…

Đoàn Phú