Nhiều quy định mới về Luật Tiếp công dân

Tiếp công dân (TCD) là việc cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân đón tiếp, lắng nghe, hướng dẫn, giải thích, tiếp nhận khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân theo đúng quy định pháp luật.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Phú Lâm, thành phố Đồng Nai tiếp và hướng dẫn người dân giải quyết thủ tục hành chính. Ảnh có tính minh họa

Để đảm bảo quy trình, chế độ chính sách cho người thực hiện nhiệm vụ TCD, Nghị định số 154/2026/NĐ-CP, ngày 15-5-2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật TCD. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 với nhiều quy định mới được dư luận quan tâm.

Ðược quyền từ chối tiếp công dân

TCD là trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân. Người TCD là người có thẩm quyền, trách nhiệm đón tiếp, lắng nghe, tiếp nhận khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân; giải thích, hướng dẫn công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo quy định của pháp luật.

Trách nhiệm của người TCD được Điều 8 Luật TCD năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định: Khi TCD, người TCD phải bảo đảm trang phục chỉnh tề, có đeo thẻ công chức, viên chức hoặc phù hiệu theo quy định. Yêu cầu người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh nêu rõ họ tên, địa chỉ, số căn cước hoặc giấy chứng nhận căn cước hoặc số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu; có đơn hoặc trình bày rõ ràng nội dung khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Có thái độ đúng mực, tôn trọng công dân, lắng nghe, tiếp nhận đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh hoặc ghi chép đầy đủ, chính xác nội dung mà người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trình bày…

Để đảm bảo quyền lợi cho người được giao, phân công nhiệm vụ TCD thực hiện tốt nhiệm vụ, Nghị định số 154 quy định rất rõ về những trường hợp người TCD được quyền từ chối tiếp; chế độ bồi dưỡng và các chế độ khác đối với người làm công tác TCD…

Theo đó, tại khoản 1, Điều 4 Nghị định số 154 quy định, việc từ chối TCD được thực hiện trong các trường hợp sau: Người trong tình trạng say do dùng chất kích thích, người mắc bệnh tâm thần hoặc một số bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình; Người có hành vi đe dọa, xúc phạm cơ quan, tổ chức, đơn vị, người TCD, người thi hành công vụ hoặc có hành vi khác vi phạm nội quy nơi TCD; Người khiếu nại, tố cáo về vụ việc đã giải quyết đúng chính sách, pháp luật, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, rà soát, thông báo bằng văn bản và đã được tiếp, giải thích, hướng dẫn nhưng vẫn cố tình khiếu nại, tố cáo kéo dài; Người tự ý ghi âm, ghi hình, phát trực tiếp tại nơi TCD trong trường hợp người chủ trì TCD đã yêu cầu không ghi âm, ghi hình, phát trực tiếp để bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật đời tư, dữ liệu cá nhân, bảo vệ người tố cáo theo quy định của pháp luật hoặc tự ý ghi âm, ghi hình, phát trực tiếp gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự tại nơi TCD…

Về chế độ chính sách dành cho người TCD, theo Điều 36 Nghị định số 154, người TCD được hưởng các chế độ bồi dưỡng theo quy định, được bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ TCD, hưởng chế độ trang phục TCD…

Khoản 1, Điều 40 Nghị định số 154 quy định: Người có trách nhiệm TCD mà có hành vi vi phạm pháp luật về TCD thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm bị xử lý kỷ luật với các hình thức như: khiển trách, cảnh cáo, cách chức hoặc bãi nhiệm. Nếu có dấu hiệu tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự, trường hợp gây thiệt hại thì phải bồi thường hoặc bồi hoàn theo quy định của pháp luật.

Tiếp công dân trực tuyến

Luật TCD năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định 2 hình thức gồm: tiếp trực tiếp tại nơi TCD (trụ sở TCD, địa điểm TCD hoặc nơi làm việc khác do cơ quan, tổ chức, đơn vị có trách nhiệm TCD bố trí) và TCD trực tuyến.

Luật sư Trần Văn Giáp, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai cho biết: TCD trực tuyến là hình thức được thực hiện thông qua môi trường điện tử, sử dụng các thiết bị truyền hình trực tuyến, phần mềm ứng dụng và mạng internet tại trụ sở TCD hoặc địa điểm TCD để kết nối giữa người TCD với người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Do hoạt động này liên quan tới nhiều yếu tố kỹ thuật, chính vì vậy, Nghị định 154 dành hẳn Chương 5 quy định về TCD trực tuyến để hướng dẫn.

Theo đó, tại khoản 1, Điều 16 Nghị định số 154 quy định: Việc tổ chức TCD trực tuyến thực hiện tại nơi có đủ điều kiện đảm bảo các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, công nghệ thông tin và tổ chức thực hiện, đáp ứng yêu cầu an toàn, hiệu quả; bảo mật dữ liệu điện tử. Hạ tầng kỹ thuật phục vụ TCD trực tuyến phải bảo đảm: kết nối mạng ổn định, đáp ứng yêu cầu truyền tải dữ liệu, âm thanh, hình ảnh liên tục, thông suốt; có thiết bị, phần mềm phù hợp để tổ chức TCD trực tuyến, bảo đảm khả năng tương tác trực tiếp giữa các điểm cầu; có chức năng ghi âm, ghi hình, lưu trữ đầy đủ diễn biến buổi TCD dưới dạng dữ liệu điện tử. Địa điểm tổ chức TCD trực tuyến phải bảo đảm điều kiện cần thiết để việc TCD được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định.

Cũng theo luật sư Trần Văn Giáp, yêu cầu khi tham gia buổi TCD trực tuyến, thành phần tham gia TCD, công tác phối hợp chuẩn bị, việc lưu trữ dữ liệu được nghị định quy định khá cụ thể, chặt chẽ từ Điều 21 đến Điều 24 với những quy định nổi bật như: người tham gia buổi tiếp phải mặc trang phục nghiêm chỉnh; luôn để thiết bị điện tử ở trạng thái mở camera; âm thanh micro chỉ bật khi được yêu cầu phát biểu. Dữ liệu điện tử về TCD trực tuyến có giá trị pháp lý như hồ sơ giấy khi được ký số hoặc xác thực theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử và chữ ký số…

Ðoàn Phú