Chế tài nghiêm khắc với hành vi xâm hại trẻ em

Trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, được bảo đảm tốt nhất các điều kiện sống và phát triển; quyền được chăm sóc sức khỏe; quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng để phát triển toàn diện; quyền được giáo dục, học tập và phát triển năng khiếu...

Nguồn: Internet

Các hành vi xâm hại tính mạng, sức khỏe, bóc lột sức lao động trẻ em… không những bị pháp luật nghiêm cấm mà có thể bị chế tài hành chính, hình sự.

Chế tài hành chính theo quy định mới

Bảo vệ trẻ em là việc thực hiện các biện pháp phù hợp để bảo đảm trẻ em được sống an toàn, lành mạnh; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại; trợ giúp trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt.

Để bảo vệ trẻ em, ngày 31-3-2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 98/2026/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 98). Theo đó, cha mẹ, người chăm sóc trẻ em không quan tâm chăm sóc, nuôi dưỡng, không thực hiện nghĩa vụ, trách nhiệm của mình trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng hoặc bỏ mặc trẻ em tự sinh sống… bị phạt tiền từ 10-15 triệu đồng (điểm b, khoản 1, Điều 22).

Đồng thời, Nghị định 98 cũng quy định, phạt tiền từ 10-20 triệu đồng đối với hành vi vi phạm nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự như: bắt nhịn ăn, bắt nhịn uống, không cho hoặc hạn chế vệ sinh cá nhân. Bắt sống ở nơi có môi trường độc hại, nguy hiểm hoặc các hình thức đối xử tồi tệ khác với trẻ em. Gây tổn hại về tinh thần. Cô lập, xua đuổi hoặc dùng các biện pháp trừng phạt gây tổn hại về thể chất, tinh thần của trẻ em. Thường xuyên đe dọa làm trẻ em sợ hãi, tổn hại về tinh thần (khoản 1, Điều 23).

Riêng đối với các hành vi lạm dụng, bóc lột, tại Điều 24 Nghị định 98 quy định, phạt tiền từ 20-30 triệu đồng đối với hành vi bắt làm công việc gia đình quá sức, quá thời gian, ảnh hưởng đến việc học tập, vui chơi, giải trí, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ em. Phạt tiền từ 30-40 triệu đồng đối với hành vi tổ chức, ép buộc đi xin ăn; cho thuê, cho mượn hoặc sử dụng trẻ em để xin ăn; dẫn dắt, rủ rê, xúi giục, dụ dỗ, lôi kéo, kích động, lợi dụng, bắt trẻ em lao động trái quy định của pháp luật. Hành vi lợi dụng hình ảnh, thông tin cá nhân của trẻ em để tạo ra nội dung gây tổn hại đến sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ em hoặc để trục lợi nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự bị phạt tiền từ 40-50 triệu đồng.

Khoản 1, Ðiều 30 Nghị định 98 quy định, phạt tiền từ 30-40 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau: cung cấp sản phẩm, dịch vụ không an toàn, gây tổn hại cho trẻ em; bán chất gây nghiện, chất kích thích khác, thực phẩm không bảo đảm an toàn, có hại cho trẻ em; cho trẻ em sử dụng chất gây nghiện, chất kích thích khác, thực phẩm không bảo đảm an toàn, có hại cho trẻ em.

Xử lý hình sự các hành vi xâm hại trẻ em

Phạm tội đối với trẻ em là trường hợp người phạm tội xâm phạm trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự và các quyền khác mà trẻ em có theo quy định của pháp luật.

Luật sư Cao Sơn Hà, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai cho biết: Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, trong một số trường hợp còn là tình tiết định tội hoặc định khung hình phạt được quy định ở một số tội phạm trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Chính vì vậy, khi các hành vi xâm phạm đến quyền, tính mạng, sức khỏe, bóc lột sức lao động trẻ em cấu thành các tội danh được Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định thì sẽ bị chế tài rất nghiêm khắc.

Chẳng hạn, người đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình mà người đó dưới 16 tuổi thì bị phạt tù từ 1-3 năm (điểm a, khoản 2, Điều 140). Người thực hiện hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ; giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi thì bị phạt tù từ 7-15 năm (khoản 1, Điều 142). Hoặc người đủ 18 tuổi trở lên mà lôi kéo, dụ dỗ, ép buộc người dưới 16 tuổi trình diễn khiêu dâm hoặc trực tiếp chứng kiến việc trình diễn khiêu dâm dưới mọi hình thức, thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm (khoản 1, Điều 147)…

Cũng theo luật sư Cao Sơn Hà, xâm hại trẻ em là hành vi gây tổn hại về thể chất, tình cảm, tâm lý, danh dự, nhân phẩm dưới các hình thức: bạo lực, bóc lột, xâm hại tình dục, mua bán, bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em và các hình thức gây tổn hại khác. Với hành vi xâm hại trẻ em nếu cấu thành tội danh được quy định cụ thể tại Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) thì bị chế tài hình sự về tội đã phạm. Bên cạnh đó cũng có trường hợp đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà tiếp tục tái phạm, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ðoàn Phú