Sáng kiến hay trong giảng dạy: "Được" cho cả thầy lẫn trò

Phát huy sáng kiến, sáng tạo trong lao động và học tập đã trở thành phong trào thi đua được nhiều ngành tích cực tham gia. Riêng ngành GD-ĐT, phong trào này đã thực sự phát huy hiệu quả khi mỗi năm có hàng trăm sáng kiến, giải pháp kỹ thuật được nghiên cứu và đưa vào phục vụ việc giảng dạy...

Phát huy sáng kiến, sáng tạo trong lao động và học tập đã trở thành phong trào thi đua được nhiều ngành tích cực tham gia. Riêng ngành GD-ĐT, phong trào này đã thực sự phát huy hiệu quả khi mỗi năm có hàng trăm sáng kiến, giải pháp kỹ thuật được nghiên cứu và đưa vào phục vụ việc giảng dạy...

Theo thống kê của Sở GD-ĐT, năm 2007 có 246 sáng kiến, giải pháp kỹ thuật của các bậc học, ngành học đăng ký tham gia hội thi sáng tạo kỹ thuật của tỉnh. Năm 2008, số lượng sáng kiến, giải pháp hay, đạt hiệu quả cao trong hoạt động giảng dạy tăng lên 273. Phần lớn cá nhân đoạt giải của hội thi các năm đều thuộc về những nhà giáo. Nhiều sáng kiến, giải pháp kỹ thuật đã thực sự đem lại hiệu quả trong việc đổi mới phương pháp dạy và học. 

Vẽ mỹ thuật lớp 6 là một môn học lâu nay giáo viên thường hướng dẫn học sinh vẽ theo mẫu có sẵn. Cách học một chiều này ít đem lại sự sáng tạo và hứng thú. Thấy có thể làm cho giờ học sinh động hơn, thầy Trần Trung Hiền, giáo viên Trường THCS Hùng Vương (TP. Biên Hòa) đã đưa ra một mô hình dạy vẽ đơn giản bằng tấm bảng ván ép trắng (khổ 60 x 80cm) dễ di động, trên bảng có những hộp mica khổ A4 để bỏ tranh vào. Vào giờ học, thầy có thể thay cùng lúc nhiều bức tranh từ loại hình khối, các đồ vật trong gia đình với cách vẽ phần dựng hình, vẽ đậm nhạt và vẽ màu khác nhau. Bằng cách này, thầy Hiền đã giúp học sinh phát triển kỹ năng quan sát, từ đó tạo ra hình tượng về đồ vật, xác định bố cục, phác thảo hình vẽ từ khái quát, tổng thể đến chi tiết. Đây là một trong những giải pháp được đánh giá cao vì vừa bảo đảm tính sư phạm, trực quan, vừa đem lại hiệu quả trong giảng dạy. Mô hình của thầy đang được nhân rộng ra các trường THCS khác.

Một giờ học văn thú vị cùng chiếc bảng di động của thầy Đoàn Châu Hưng (Trường THCS Lê Lợi, TP. Biên Hòa).

Còn ở ngành học mầm non, làm đồ dùng, đồ chơi trực quan sinh động là hoạt động mà giáo viên nào cũng rất quan tâm. Cô giáo Nguyễn Thị Diện, giáo viên Trường mầm non Thanh Bình (TP. Biên Hòa) đã sử dụng những vật liệu đơn giản, dễ tìm để làm ra những đồ dùng, đồ chơi đa dạng, phong phú. Từ những vật liệu đơn giản như bìa lịch, sách báo cũ, chai nước suối, vỏ sò, nắp hộp, vỏ hộp phô mai, hộp sữa, lá cây khô... cô Diện đã tạo ra những đồ dùng học tập mang tính sáng tạo và gây sự tập trung, hứng thú cho các cháu trong giờ học như dòng suối làm từ vải vụn, vỏ sò có gắn chữ số... Từ những đồ dùng "tự chế" này, trẻ có thể xếp hình, học toán, học chữ, tự kể chuyện sáng tạo hay biết về môi trường sống của các loài cá...

Thông thường, ở các cấp học phổ thông, môn vật lý, hóa học, địa lý... thường dễ có mô hình trực quan để thực hành. Riêng môn văn, chủ yếu học sinh ôn luyện và cảm nhận từ bài giảng của giáo viên. Để có những giờ dạy sinh động, nhiều giáo viên dạy văn đã có sáng kiến hay, đưa  giờ văn trở nên sinh động  và hiệu quả. "Chiếc bảng di động" là  sáng kiến của thầy Đoàn Châu Hưng, giáo viên Trường THCS Lê Lợi (TP. Biên Hòa). Với thiết kế đơn giản, "chiếc bảng di động" chỉ là một chiếc bảng được làm bằng mút xốp với thiết kế quay để sử dụng được cả hai mặt trước và sau. Chiếc bảng này được dùng để treo ảnh minh họa, chân dung tác giả, học các từ đồng nghĩa, các loại tu từ. Cũng  chính chiếc bảng này, học sinh có thể chơi các trò trí tuệ như trúc xanh, chiếc nón kỳ diệu, ô chữ đóng mở... Hai năm sử dụng chiếc bảng di động trong giờ học ở cả các 4 khối lớp, thầy Hưng đã đem lại cho học sinh những giờ văn thú vị. Việc kết hợp giữa kỹ thuật hiện đại và truyền thống không chỉ giúp thầy Hưng hệ thống bài dạy khoa học, củng cố, ôn luyện kiến thức ngữ văn cho học sinh, còn học sinh cũng hiểu, nhớ bài chính xác và hứng thú trong việc tiếp thu.

Còn thầy Nguyễn Hiếu, giáo viên Trường THPT Thống Nhất B (huyện Thống Nhất) lại ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy bộ môn văn. Bằng vốn kiến thức kha khá, thầy Hiếu đã xây dựng một phần mềm phục vụ việc giảng dạy môn ngữ văn khối 10 và khối 8. Với dung lượng 288Mb, thầy Hiếu đã tích hợp bốn phần chính, gồm: phần bài tập trắc nghiệm, phần hình ảnh, phần âm thanh, phim ảnh và phần cùng đọc hiểu văn bản với hàng trăm câu hỏi, đáp án ở các phần văn học Việt Nam, văn học nước ngoài, tiếng Việt, tập làm văn cùng với nhiều hình ảnh tác phẩm, tác giả, học sinh còn có thể nghe đọc truyện, ngâm thơ... Chỉ với một thiết bị vi tính và máy chiếu, sáng kiến của thầy Hiếu đem lại cho học sinh ở hai khối này cách tiếp thu bài tốt, kiểm tra được kiến thức đã học.

Phó giám đốc Sở GD-ĐT Phạm Thị Hải cho biết: "Mỗi năm có hàng trăm giải pháp mới được nghiên cứu và ứng dụng trong giảng dạy, nghiên cứu, phát huy sáng kiến, sáng tạo kỹ thuật đã trở thành phong trào thi đua rộng lớn trong ngành, nhằm khuyến khích, động viên tinh thần say mê học hỏi, nghiên cứu, sáng tạo của nhiều giáo viên. Chính điều này tạo nên tương tác hai chiều: nhiều giải pháp hay góp phần đổi mới hoạt động giảng dạy và hiệu quả ứng  dụng các sáng kiến vào giảng dạy lại tạo ra động lực để giáo viên tiếp tục nghiên cứu những giải pháp sáng tạo cao hơn, hiệu quả hơn".

Phương Uyên