Ngày Đột quỵ thế giới (29-10): Kiểm soát tốt huyết áp để phòng ngừa đột quỵ

Ðột quỵ (tai biến mạch máu não) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế tại Việt Nam. Mỗi năm, nước ta ghi nhận khoảng 220 ngàn ca đột quỵ mới.

Bệnh nhân tự đo huyết áp tại Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất.

Nâng cao chất lượng điều trị đột quỵ

Theo thống kê của các bệnh viện điều trị đột quỵ tại Đồng Nai, số bệnh nhân nhập viện cấp cứu do đột quỵ duy trì ở mức cao qua các năm, riêng năm 2025 là hơn 4 ngàn ca. Trong đó, khoảng 85% bệnh nhân bị nhồi máu não (tắc mạch), số còn lại bị xuất huyết não.

Đột quỵ để lại gánh nặng lớn cho người bệnh và gia đình. Khoảng 15% bệnh nhân tử vong sau 1 tháng, tỷ lệ này tăng lên 25% sau 1 năm và 50% sau 5 năm. Người sống sót thường phải đối mặt với các di chứng lâu dài như: tàn phế, nằm liệt giường, nói khó hoặc trầm cảm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Cả nam và nữ đều có nguy cơ mắc bệnh; đáng chú ý, đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa.

Trước thách thức này, công tác điều trị đột quỵ tại Đồng Nai những năm qua có nhiều bước tiến. Giám đốc Sở Y tế Đỗ Thị Nguyên cho biết: Các đơn vị điều trị đột quỵ tại những bệnh viện lớn không ngừng hoàn thiện quy trình tiếp nhận, chẩn đoán và cấp cứu theo chuẩn quốc tế. Ba bệnh viện đạt chứng nhận Kim Cương, mức chứng nhận cao nhất trong điều trị đột quỵ của Hội Đột quỵ thế giới, gồm: Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất và Bệnh viện Đa khoa khu vực Long Khánh.

Các bác sĩ lưu ý, cơn thiếu máu não thoáng qua là hiện tượng nguy hiểm thường bị xem nhẹ. Người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng giống đột quỵ nhưng chỉ kéo dài trong vòng 1-2 giờ rồi tự hồi phục hoàn toàn. Ðây là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ có thể xảy ra ngay sau đó, thường trong vòng 1-2 ngày. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người dân cần đến bệnh viện kiểm tra ngay, không chủ quan dù cơ thể đã hồi phục.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đình Quang, Trưởng khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai cho biết: Đơn vị thành lập nhóm Zalo để trao đổi công tác điều trị giữa các tuyến, rút ngắn tối đa thời gian từ khi bệnh nhân đến bệnh viện đến lúc được can thiệp tái thông mạch máu. Sự phối hợp này giúp tăng cơ hội sống, hồi phục cho người bệnh.

Các chuyên gia nhấn mạnh nguyên tắc quan trọng trong điều trị đột quỵ “thời gian là não”. Mỗi phút sau khi khởi phát triệu chứng, hàng triệu tế bào thần kinh có thể chết đi. Vì vậy, việc nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ kịp thời có ý nghĩa quyết định.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đình Thái, Trưởng khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất cho biết: Các triệu chứng đột quỵ thường xuất hiện đột ngột, gồm: liệt hoặc yếu cơ; méo miệng, lệch mặt; rối loạn ngôn ngữ, nói đớ, phát âm không rõ; mờ mắt đột ngột ở một hoặc cả hai bên; đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân, thường kèm chóng mặt, mất thăng bằng, đi đứng lảo đảo hoặc buồn nôn.

Hãy kiểm soát tốt huyết áp

Dù y học ngày càng phát triển, phòng ngừa vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để giảm nguy cơ đột quỵ. Phần lớn các trường hợp liên quan đến những yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát nếu được phát hiện và điều trị sớm.

PGS.TS. bác sĩ Nguyễn Huy Thắng, Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, Chủ tịch Hội Đột quỵ Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây xuất huyết não, dạng đột quỵ nguy hiểm với tỷ lệ tử vong và tàn phế cao. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện rõ rệt cho đến khi xảy ra biến cố. Vì vậy, ngay cả người trẻ vẫn có thể sống chung với tình trạng huyết áp ở mức báo động mà không hay biết.

PGS.TS. bác sĩ Nguyễn Huy Thắng lưu ý 2 nhóm đối tượng cần quan tâm là: người không biết mình có nguy cơ và người đã mắc tăng huyết áp hoặc có yếu tố nguy cơ nhưng chủ quan, lơ là điều trị, thậm chí tự ý bỏ thuốc khi thấy sức khỏe ổn định. Điều này làm tăng nguy cơ xảy ra biến cố.

Để phòng ngừa đột quỵ hiệu quả, các chuyên gia khuyến cáo người dân thường xuyên đo huyết áp tại nhà, kiểm soát các bệnh lý nền và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ đối với tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ; tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi thấy khỏe.

Bên cạnh đó cần duy trì lối sống lành mạnh, tăng cường vận động thể lực, ăn uống khoa học, giảm muối, hạn chế chất béo bão hòa, bổ sung rau xanh và trái cây, kiểm soát cân nặng để tránh béo phì. Người dân cũng cần hạn chế tối đa rượu, bia, không hút thuốc lá bởi thuốc lá gây tổn hại hệ thống mạch máu.

Đặc biệt, người từ 50 tuổi trở lên hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch nên chủ động khám sức khỏe tổng quát, tầm soát các yếu tố nguy cơ mạch máu ít nhất mỗi năm một lần để phát hiện và can thiệp kịp thời.  

Hạnh Dung