Tận dụng “giờ vàng” trong điều trị đột quỵ

Bệnh đột quỵ đang là nỗi lo của nhiều người bởi số lượng người bị bệnh ngày càng tăng và có xu hướng trẻ hóa. Với bệnh đột quỵ, mỗi phút chậm trễ trong điều trị có thể khiến người bệnh mất đi hàng triệu tế bào não.

Với một địa bàn đông dân, công nghiệp hóa nhanh, giao thông phức tạp như Đồng Nai, xây dựng mạng lưới điều trị đột quỵ không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Thách thức lớn nhất là bệnh nhân đến viện trễ

PGS.TS - bác sĩ Nguyễn Huy Thắng, Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam cho biết: Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 220 ngàn ca đột quỵ mới và căn bệnh này đang là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong, tàn phế cho người bệnh. Đáng lo ngại hơn, đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa, khoảng 7,2% bệnh nhân đột quỵ ở Việt Nam là người dưới 45 tuổi.

Các dấu hiệu của bệnh đột quỵ và cách phòng ngừa hiệu quả.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở số ca mắc tăng mà là tình trạng người bệnh đến viện muộn. Theo thống kê của Sở Y tế Đồng Nai, có khoảng 80% bệnh nhân đột quỵ nhập viện sau “giờ vàng” (dưới 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng bệnh), chỉ khoảng 8% được điều trị tiêu sợi huyết kịp thời và chỉ khoảng 20% được đưa đến bệnh viện bằng xe cứu thương. Điều đó đồng nghĩa với nhiều bệnh nhân đánh mất cơ hội phục hồi chỉ vì chậm nhận diện triệu chứng, chậm gọi cấp cứu hoặc chuyển viện chưa tối ưu.

Phó Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai Nguyễn Văn Bình chia sẻ: Những năm gần đây, Đồng Nai đã có bước phát triển mạnh trong điều trị đột quỵ. Toàn thành phố hiện có 5 bệnh viện đã thành lập đơn vị đột quỵ gồm: Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất, Bệnh viện Đa khoa khu vực (ĐKKV) Long Khánh, Bệnh viện ĐKKV Định Quán và Bệnh viện Đa khoa Bình Phước.

“Trong cuộc đua với đột quỵ, “thời gian là não” không chỉ là khẩu hiệu chuyên môn mà là triết lý vận hành của toàn hệ thống. Khi mạng lưới được hoàn thiện, mỗi người dân Ðồng Nai dù ở đô thị hay nông thôn, vùng biên giới đều có cơ hội được cứu sống và giảm tàn phế tốt hơn”.

Phó Giám đốc Sở Y tế NGUYỄN VĂN BÌNH

Trong đó, Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai hiện là một trong những trung tâm đột quỵ mạnh nhất khu vực, đạt chứng nhận kim cương của Tổ chức Đột quỵ thế giới, thực hiện đầy đủ phương pháp tiêu sợi huyết và can thiệp nội mạch. Năm 2025, bệnh viện tiếp nhận 1.545 ca đột quỵ, trong đó 94 ca được điều trị tiêu sợi huyết, 182 ca can thiệp nội mạch và 68 ca phối hợp cả 2 phương pháp.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đình Quang, Trưởng khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ được điều trị tiêu sợi huyết tăng từ 12% quý I-2024 lên 18% vào quý I-2026; tỷ lệ can thiệp nội mạch tăng từ 22% lên 27%. Đặc biệt, thời gian từ khi bệnh nhân tiếp cận hệ thống y tế đến khi được dùng thuốc tiêu sợi huyết khoảng 24-25 phút, thấp hơn đáng kể so với chuẩn quốc gia 60 phút.

Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất cũng nổi lên như một trung tâm chuyên sâu với chứng nhận kim cương của Hội Đột quỵ thế giới vào năm 2025. Từ đơn vị đột quỵ thành lập năm 2014, bệnh viện đã mở rộng thời gian điều trị tiêu sợi huyết từ 3 giờ lên 4,5 giờ và đến năm 2024, triển khai lấy huyết khối với cửa sổ điều trị 24 giờ. Trung bình mỗi năm, bệnh viện điều trị khoảng 1 ngàn ca đột quỵ.

Ngoài ra, Bệnh viện ĐKKV Long Khánh và Bệnh viện ĐKKV Định Quán đang trở thành các “vệ tinh vàng” trong điều trị đột quỵ. Bệnh viện ĐKKV Long Khánh đã đạt chứng nhận bạch kim của Hội Đột quỵ thế giới; Bệnh viện ĐKKV Định Quán đã triển khai điều trị tiêu sợi huyết trong 4,5 giờ đầu với tỷ lệ phục hồi vận động trên 70%.

Xây dựng mạng lưới điều trị đột quỵ tại Ðồng Nai

Theo kế hoạch của Sở Y tế Đồng Nai, từ năm 2026-2030, thành phố sẽ triển khai mô hình “hubs and spokes” (trung tâm và vệ tinh) nhằm đảm bảo người dân ở mọi khu vực đều được tiếp cận cấp cứu đột quỵ nhanh nhất. Các bệnh viện lớn đóng vai trò “hubs”, trong khi trung tâm y tế khu vực là “spokes”, chịu trách nhiệm nhận diện, xử trí ban đầu, kích hoạt báo động đỏ và chuyển tuyến chính xác.

Mục tiêu đến năm 2028, các bệnh viện cấp chuyên sâu của thành phố sẽ hình thành khoa hoặc trung tâm đột quỵ; đến năm 2030, tất cả trung tâm y tế khu vực phấn đấu triển khai được kỹ thuật tiêu sợi huyết. Đồng Nai cũng xây dựng “GIS Stroke Map” (bản đồ số cấp cứu đột quỵ) với bán kính tiếp cận 30-45-60 phút, tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Nguyễn Văn Bình, thành phố cũng sẽ chú trọng hơn đến hệ thống Tổng đài cấp cứu 115, trạm cấp cứu vệ tinh, mạng lưới sơ cấp cứu cộng đồng, báo động đỏ liên viện, hội chẩn từ xa qua điện thoại, Zalo, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Việc xây dựng mạng lưới điều trị đột quỵ không đơn thuần là mở thêm đơn vị điều trị mà là tái cấu trúc toàn bộ quá trình cấp cứu, từ nhận biết trong cộng đồng, cấp cứu ngoại viện, phân tầng bệnh viện, điều trị tái thông mạch máu, phục hồi chức năng đến dự phòng tái phát.

Hạnh Dung