Phòng ngừa ngộ độc thực phẩm mùa nắng nóng

Gần đây, tại một số địa phương trong cả nước ghi nhận nhiều vụ ngộ độc thực phẩm (NÐTP) khiến nhiều người bị NÐTP, dấy lên lo ngại về vấn đề an toàn thực phẩm.

Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thái Hòa, Phó Trưởng phụ trách Khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai.

Tại sao mùa nắng nóng lại là thời điểm gia tăng các vụ NĐTP và làm thế nào để phòng ngừa NĐTP, phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai đã có cuộc trao đổi với bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thái Hòa, Phó Trưởng phụ trách Khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai về vấn đề này.

Những mối nguy cần lưu ý

• Thưa bác sĩ, vì sao vào mùa nắng nóng lại làm gia tăng số ca NĐTP?

- Mùa nắng nóng, nhiệt độ môi trường cao tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nhanh, đặc biệt là các tác nhân gây bệnh đường tiêu hóa như: salmonella hay e.coli. Khi nhiệt độ tăng, thực phẩm dễ bị ôi thiu, biến chất nhanh hơn.

Vào mùa nóng, nhiều người có xu hướng sử dụng các món ăn nguội, đồ sống, gỏi… nhưng không phải lúc nào các thực phẩm này cũng đảm bảo vệ sinh.

Ngoài ra, việc bảo quản thực phẩm không đúng cách trong điều kiện nhiệt độ cao cũng sẽ khiến thức ăn nhanh hỏng. Các yếu tố môi trường như: ruồi, côn trùng phát triển mạnh cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo.

• Những loại thực phẩm và mô hình ăn uống nào tiềm ẩn nguy cơ cao gây ngộ độc trong mùa này?

- Những thực phẩm giàu đạm như: thịt, cá, trứng, sữa, đặc biệt là hải sản rất dễ bị ôi thiu nếu không được bảo quản đúng cách. Các món ăn sống hoặc tái như: gỏi, rau sống, sushi… cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn và ký sinh trùng. Ngoài ra, thực phẩm chế biến sẵn để lâu ngoài môi trường cũng dễ bị nhiễm khuẩn.

Về loại hình ăn uống, thức ăn đường phố là nhóm có nguy cơ cao vì khó kiểm soát nguồn gốc và quy trình chế biến. Các bếp ăn tập thể tại trường học, nhà máy, khu công nghiệp cũng tiềm ẩn nguy cơ lớn do phục vụ số lượng người ăn đông, chỉ cần một khâu sai sót có thể dẫn đến ngộ độc hàng loạt. Thực phẩm mang đi, các bữa tiệc đông người như: tiệc cưới, liên hoan… cũng có nguy cơ cao do phải chuẩn bị trước với khối lượng lớn, khó đảm bảo tuyệt đối an toàn.

• Người dân có thể nhận biết và lựa chọn nhà hàng, thực phẩm đường phố an toàn bằng cách nào?

- Người dân nên quan sát người bán hàng xem trang phục của họ có sạch sẽ, gọn gàng không, có sử dụng găng tay, có giữ vệ sinh trong quá trình chế biến không. Khu vực chế biến có sạch sẽ, gần nguồn ô nhiễm, rác thải có được thu gom gọn gàng không. Nên ưu tiên chọn các món ăn được chế biến tại chỗ và dùng ngay, hạn chế các món đã nấu sẵn. Nếu thấy thực phẩm có mùi lạ, dấu hiệu ôi thiu thì tuyệt đối không sử dụng. Nên chọn những quán quen, đông khách hoặc đã được cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát.

Ðể đảm bảo an toàn thực phẩm trong mùa nắng nóng, bác sĩ Nguyễn Thái Hòa, Phó Trưởng phụ trách Khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Ða khoa Ðồng Nai khuyến cáo người dân nên lựa chọn thực phẩm tươi, có nguồn gốc rõ ràng, không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu. Thực phẩm sau khi chế biến cần được bảo quản đúng cách, che đậy kỹ hoặc giữ lạnh nếu chưa dùng ngay. Thực hiện nguyên tắc “ăn chín, uống sạch”, hạn chế ăn đồ sống, tái và nước uống không đảm bảo. Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

Ăn chín, uống chín là chưa đủ

• Nhiều người cho rằng ăn chín, uống chín là đã an toàn. Quan điểm này có hoàn toàn đúng không, thưa bác sĩ?

- Đây là quan điểm đúng nhưng chưa đủ. Nhiệt độ cao có thể tiêu diệt nhiều vi khuẩn, nhưng không phải tất cả. Một số vi khuẩn có thể sinh độc tố bền với nhiệt, nghĩa là dù đã nấu chín, độc tố vẫn tồn tại và gây bệnh. Một số vi khuẩn như: clostridium botulinum có bào tử chịu nhiệt cao, có thể tồn tại trong thực phẩm nếu bảo quản không đúng cách. Do đó, ngoài ăn chín, uống chín, người dân cần đảm bảo thực phẩm sạch, bảo quản đúng cách và giữ vệ sinh trong chế biến.

Bệnh nhân bị rối loạn tiêu hóa điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai. Ảnh: Hạnh Dung

• Đối với các bếp ăn tập thể, đặc biệt là tại trường học, cần tuân thủ những nguyên tắc gì để đảm bảo an toàn?

- Trước hết, nguyên liệu đầu vào phải có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm định chất lượng. Không sử dụng thực phẩm kém chất lượng. Quy trình chế biến phải theo nguyên tắc một chiều, tách biệt thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo. Thực phẩm sau khi chế biến cần được sử dụng ngay hoặc bảo quản đúng nhiệt độ, che đậy kỹ. Nhân viên chế biến phải được đào tạo về an toàn thực phẩm, khám sức khỏe định kỳ và tuân thủ quy định vệ sinh cá nhân. Đặc biệt, cần thực hiện lưu mẫu thức ăn theo quy định để phục vụ công tác truy xuất khi xảy ra sự cố.

• Khi có dấu hiệu nghi NĐTP, người dân nên xử trí ban đầu ra sao và khi nào cần đến bệnh viện, thưa bác sĩ?

- Quan trọng nhất là phải bù nước và điện giải vì bệnh thường gây mất nước do nôn ói, tiêu chảy. Người dân có thể sử dụng dung dịch oresol, nước cháo loãng, nước canh. Nếu nôn ói nhiều nên tạm ngưng ăn trong thời gian ngắn và uống nước từng ít một. Sau đó, có thể ăn lại bằng các thực phẩm dễ tiêu như: cháo, súp, tránh đồ dầu mỡ, sữa và thực phẩm không đảm bảo vệ sinh. Không nên tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Cần đến bệnh viện ngay khi có các dấu hiệu như: mất nước nặng, sốt cao, đau bụng dữ dội, nôn ra máu, tiêu chảy ra máu, tiêu chảy nhiều lần hoặc không thể ăn uống.

• Trân trọng cảm ơn bác sĩ!

Hạnh Dung (thực hiện)