Ngăn ngừa, phát hiện sớm ung thư cổ tử cung

Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 5 ngàn ca mắc ung thư cổ tử cung mới và 2,5 ngàn phụ nữ tử vong do bệnh này.

Đáng lưu ý, bệnh có thể phòng ngừa, phát hiện sớm nhờ tiêm vaccine HPV, tầm soát định kỳ và xử trí tổn thương tiền ung thư.

Nhân viên Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đồng Nai tiêm vaccine HPV cho người dân.

Không đợi có triệu chứng mới đi khám

Hơn 10 năm nay, cứ 6 tháng một lần, chị N.T.Y. (45 tuổi, ở phường Phước Tân) lại đến bệnh viện để khám phụ khoa, soi cổ tử cung nhằm tầm soát ung thư cổ tử cung. Chị Y. cho hay: Theo dõi thông tin trên các phương tiện truyền thông và thấy một số người bị ung thư cổ tử cung khi tuổi đời còn trẻ. Vì vậy, tôi chủ động đi tầm soát để phòng bệnh.

Còn chị M.T.H. (40 tuổi, ở phường Trảng Dài) lại chủ động phòng ngừa ung thư cổ tử cung bằng cách tiêm vaccine HPV cho bản thân và cho 2 con gái năm nay 9 tuổi và 12 tuổi. Chị H. chia sẻ: Trước đây tôi chưa có điều kiện tiêm vaccine HPV, nay nghe thông tin vaccine có thể tiêm cho người đến 45 tuổi nên tôi đã đi tiêm để bảo vệ sức khỏe.

Bác sĩ chuyên khoa I Ngô Thị Thúy, phụ trách Phòng Đào tạo, nghiên cứu khoa học, chỉ đạo tuyến (Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất) cho biết: Ung thư cổ tử cung xảy ra khi tế bào ở cổ tử cung biến đổi bất thường, phát triển mất kiểm soát và xâm lấn các mô lân cận. Ở giai đoạn muộn, ung thư có thể lan đến cơ quan khác. Những dấu hiệu cảnh báo là ra huyết âm đạo bất thường, nhất là sau quan hệ tình dục hoặc ở phụ nữ mãn kinh, ra khí hư có mùi hôi. Tuy nhiên, phụ nữ không nên chờ đến khi có các dấu hiệu nêu trên mới đi khám mà nên tầm soát định kỳ khi chưa có các biểu hiện bất thường để chủ động phòng bệnh.

Về nguyên nhân gây bệnh ung thư cổ tử cung, theo bác sĩ Ngô Thị Thúy, nhiễm virus HPV là nguyên nhân chính. Virus HPV rất phổ biến, lây truyền chủ yếu qua đường tình dục. Hầu hết người từng quan hệ tình dục đều có nguy cơ nhiễm virus này. Tuy nhiên, nhiễm HPV không đồng nghĩa với mắc ung thư cổ tử cung. Phần lớn các trường hợp được hệ miễn dịch kiểm soát và tự khỏi. Mặc dù vậy, nếu nhiễm HPV các tuýp nguy cơ cao (gồm: tuýp 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59) kéo dài sẽ khiến tế bào cổ tử cung biến đổi, hình thành tổn thương tiền ung thư và có thể tiến triển thành ung thư.

Do đó, những ai có kết quả xét nghiệm dương tính với virus HPV không nên chủ quan hoặc trì hoãn tái khám. Qua thăm khám, bác sĩ sẽ căn cứ loại HPV, xét nghiệm tế bào học, tuổi và tiền sử tầm soát để tư vấn. Tùy trường hợp, người bệnh sẽ được hẹn xét nghiệm lại, soi cổ tử cung hoặc làm sinh thiết vùng nghi ngờ để xác định chính xác tình trạng bệnh.

Theo Kế hoạch số 271/KH-UBND, ngày 19-9-2026 của UBND thành phố về triển khai Chương trình tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2026-2028, việc triển khai tiêm vaccine HPV sẽ được thực hiện theo lộ trình của Bộ Y tế; đưa chỉ tiêu tiêm vaccine HPV tại vùng triển khai đạt từ 95% trở lên trong cả 3 năm: 2026, 2027 và 2028. Ngành y tế được giao rà soát đối tượng, đăng ký nhu cầu vaccine, tổ chức phân bổ và triển khai tiêm chủng.

Phát hiện nhanh tổn thương

Tại Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất, máy soi cổ tử cung có ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang được triển khai để hỗ trợ tầm soát. Ưu điểm của phương pháp này là hệ thống sẽ phân tích hình ảnh ngay lập tức, cảnh báo vùng nghi ngờ để bác sĩ đánh giá và tư vấn, rút ngắn thời gian chờ đợi cho người bệnh so với phương pháp cũ trước đây.

“AI không thay thế bác sĩ và không tự đưa ra chẩn đoán cuối cùng. Bác sĩ sẽ kết hợp phân tích hình ảnh với kinh nghiệm chuyên môn, thăm khám và xét nghiệm để đưa ra chẩn đoán phù hợp nhất cho người bệnh. Trong 2 tháng gần đây, qua soi cổ tử cung bằng máy ứng dụng AI, chúng tôi đã phát hiện 4 trường hợp bị ung thư cổ tử cung” - bác sĩ Ngô Thị Thúy chia sẻ.

Bác sĩ Ngô Thị Thúy cho rằng: Ung thư cổ tử cung là một trong 2 loại ung thư thường gặp, tạo gánh nặng lớn đối với sức khỏe phụ nữ. Để phòng ngừa ung thư cổ tử cung, trẻ em gái từ 9 tuổi có thể tiêm vaccine phòng HPV. Tiêm vaccine HPV trước khi bắt đầu quan hệ tình dục giúp đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu. Người đã quan hệ tình dục đến 45 tuổi vẫn có thể trao đổi với bác sĩ về tiêm chủng để phòng những chủng HPV chưa nhiễm. Và dù đã tiêm vaccine, phụ nữ vẫn cần khám tầm soát bởi vaccine không thể thay thế kiểm tra định kỳ.

Hạnh Dung