Thăng Long - Hà Nội, những chặng đường lịch sử
Phẩm chất thanh lịch - văn minh Thăng Long - Hà Nội

"Chẳng thơm cũng thể hoa nhài
Dẫu chưa thanh lịch cũng người Tràng An"

"Chẳng thơm cũng thể hoa nhài

Dẫu chưa thanh lịch cũng người Tràng An"

Tràng An là chỉ kinh đô Thăng Long - Hà Hội. "Thanh lịch" hàm nghĩa rộng của phong cách sống đẹp từ trong nhà ra xã hội, từ ăn nói, ăn mặc, ăn ở, ăn làm, ăn học, ăn chơi, đi đứng cho đến phép giao tiếp, ứng xử giữa người với người, giữa người với thiên nhiên, môi trường. "Thanh" có nghĩa là thanh cao trong tư tưởng, tình cảm, tâm hồn; thanh liêm với của cải xã hội; thanh bạch - thanh đạm trong cuộc sống đời thường; thanh nhã trong cử chỉ, hành động. "Lịch" phải chăng là con người cần có sự lịch lãm, lịch thiệp trong giao tiếp, ứng xử; lịch duyệt - hiểu biết rộng. Nếu như "thanh" muốn có phải học hỏi, tu dưỡng rèn luyện, thì ở "lịch" lại do sự từng trải và kinh nghiệm sống đem đến. Có đủ "thanh lịch" mới trọn vẹn.

Thăng Long - Hà Nội là nơi tụ hội người dân của mọi miền Tổ quốc, là điểm đến và sinh cơ lập nghiệp của một số kiều dân nước ngoài. Đến kinh đô, họ mang theo tinh hoa quê hương đến góp cho Thăng Long - Hà Nội, nhưng cũng đồng thời mang theo tập quán quê cũ. Kinh đô Thăng Long - Hà Nội như cái sàng, sàng lọc, gom nhặt từ những cái đẹp nhỏ nhất của bốn phương để làm giàu cho mình, đồng thời cũng loại bỏ những gì không thích hợp để rồi ổn định, định hình, định tính, định vị cái thanh lịch cũng như tán phát văn hóa Thăng Long đi muôn nơi. Nét đặc trưng văn hóa Thăng Long là sự hòa hợp nếp sống giữa người dân Hà Thành với "người tứ chiếng", giữa "người đồng văn, đồng chủng" với người nước ngoài. Bên cạnh những nét riêng trong các yếu tố nhân chủng, thể chất, ngôn ngữ, người Hà Nội có một số tư chất, nội tâm, đường ăn nết ở tài hoa, thanh lịch, kiên cường. Cái tư chất người Hà Nội thời phong kiến là giữ được cái căn tính của nền văn minh lúa nước. Cái chất của người Hà Nội thời Pháp thuộc là tài hoa và khí phách cách mạng anh hùng. Trong công cuộc đổi mới đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế, người Hà Nội phát huy tinh thần năng động, sáng tạo đã được hun đúc qua chiều dài hàng ngàn năm lịch sử. Thăng Long - Hà Nội tự hào về cái "thanh lịch" của mình. Cái thanh lịch của Thăng Long - Hà Nội thể hiện trong nhiều mặt. Trước mắt là thể hiện ở lời nói. Tiếng nói của người thủ đô chuẩn xác cao, thanh âm mẫu mực. Người Thăng Long - Hà Nội vận dụng từ ngữ khéo léo, nhã nhặn, tế nhị. Trong giao tiếp, biết nhún mình, tôn trọng người, mềm mỏng mà không thớ lợ, tài hoa mà không khoe khoang, biết rộng mà không làm cao. Người thợ thủ công trên đất Thăng Long - Hà Nội giữ cái tố chất tương trợ, phường hội giúp đỡ lẫn nhau, bênh vực lẽ phải, bênh vực "kẻ yếu". Người nông dân giữ cái thuần phác, cần cù, "biết nhịn", "biết nể". Nho sĩ, hàn sĩ giữ cái cốt cách của người học đạo thánh hiền, lời nói văn vẻ, dễ nghe, còn một tấm áo lụa ra đường còn nho nhã, còn một đồng trong túi là không để mâm cơm đãi khách phải ngọ ngằn.      

(Còn tiếp)