Kỷ niệm 45 năm vụ thảm sát Giồng Sắn (27-9-1964 - 27-9-2009)
Kỳ 1: Giồng Sắn - nỗi đau không nguôi!

Cách đây 45 năm, vào ngày 27-9-1964, một biến cố lớn đã xảy ra tại ngã ba Giồng Sắn (nay thuộc xã Phú Đông, huyện Nhơn Trạch): 536 thường dân vô tội bị địch thảm sát một cách vô cớ. Một nỗi đau không chỉ riêng người dân Giồng Sắn...

Cách đây 45 năm, vào ngày 27-9-1964, một biến cố lớn đã xảy ra tại ngã ba Giồng Sắn (nay thuộc xã Phú Đông, huyện Nhơn Trạch): 536 thường dân vô tội bị địch thảm sát một cách vô cớ. Một nỗi đau không chỉ riêng người dân Giồng Sắn...

* Buổi chiều tang thương

Tận mắt chứng kiến cảnh người dân bị thảm sát tại Giồng Sắn cách đây 45 năm, ông Phạm Văn Hai (77 tuổi, ngụ tại ấp Bến Đình, xã Phú Đông) vẫn còn kinh hoàng khi kể: "Lúc đó chừng 4 giờ chiều, tôi đang dọn ghe đăng dưới bến cách ngã ba Giồng Sắn 500 mét. Chỗ này là ngã ba giáp nước, đồng thời là địa giới 3 xã Vĩnh Thanh, Phước Khánh và Phú Hữu, lại nhằm con nước ròng nên ghe thuyền của bà con đổ về rất đông. Lớp ghe của bà con đi làm củi, chài lưới đánh bắt tôm cá ở Rừng Sác về, lớp ghe của bà con ở Nhà Bè lên làm ăn chờ con nước xuôi xuống sông Ông Kèo. Có đâu chừng 7-8 chục chiếc thuyền, ghe máy kéo lớn nhỏ tụ tập về. Cả mấy trăm người buôn bán nói cười vui vẻ, nhộn nhịp cả một khúc sông. Đột nhiên có chiếc máy bay "đầm già" của địch tới vè vè trên đầu một hồi lâu, chưa ai biết chuyện gì thì tiếp tới có 2 chiếc máy bay khu trục bay tới, nhào xuống bỏ bom và bắn súng máy xả xuống đoàn thuyền ghe trên sông. Bất thình lình vậy, không ai trở tay kịp. Mà đâu phải chỉ có 2 chiếc máy bay đó không đâu, tốp này kéo đi, đám khác kéo tới, lại thêm cà-nông bắn qua liên tục, có mấy trái rớt vô ấp Bến Đình nữa, bắn phá mấy lượt vậy trời đất nào còn? Đám thuyền ghe trên sông bị bắn tan nát, chìm hết trơn, người thì trúng đạn, trúng bom lớp chết ngâm xác dưới sông, lớp văng xác lên bờ, lên bụi. Máu loang đỏ cả khúc sông...".

Ông Nguyễn Văn Xiềm (90 tuổi, cũng ngụ tại ấp Bến Đình), một trong những người trực tiếp tham gia cứu nạn năm xưa, kể: "Lúc đó tôi đang làm ruộng, nghe thấy tiếng bom nổ phía sông Ông Kèo mới cùng với bà con chạy tới. Nhìn thấy cảnh tượng đó, ai nấy thất kinh hồn vía vì cả một khúc sông nhộn nhịp vậy mà lúc ấy tan hoang hết. Không chiếc thuyền, chiếc ghe nào còn nguyên. Người chết la liệt. Rất nhiều thi thể không còn nguyên vẹn mà văng tan nát khắp nơi. Những người bị thương thì rên la thảm thiết. Dân trong xóm chúng tôi túa ra, chèo xuồng tìm những người bị thương để đưa vô bờ, có người vừa đem vô được thì tắt thở. Lúc đầu chúng tôi chỉ tập trung vớt những người bị thương để đưa đi cứu chữa. Tới sáng hôm sau, mọi người mới lấy lưới giăng nguyên khúc sông để vớt xác người chết. Phải vớt suốt mấy ngày trời vì số người chết rất đông, rất nhiều thi thể không còn nguyên vẹn vì bị trúng đạn pháo. Thân nhân người bị nạn tập trung trên bờ để nhìn xác người thân, kêu khóc vang động nghe thiệt đứt ruột, mà cũng có rất nhiều người không tìm được xác vì thi thể tan nát hết. Những người xấu số ấy, ai có thân nhân thì còn được đưa về chôn cất, ai không có thân nhân thì dân làng chúng tôi cứ chỗ nào có đất trống thì đem chôn, thậm chí sau này phải chôn trong đám lúa vì không còn chỗ. Mà vì đột ngột quá, lại không có thời gian nên cũng chôn sơ sài, chỉ đào khoảng 5-7 tấc gì đó rồi chôn xuống cho khuất xác người thôi. Cũng có một số xác chết bị văng vô bờ, vô bụi khuất nên không ai thấy, chừng mấy ngày sau nghe mùi hôi, đi tìm mới ra, rồi đào đất chôn ngay tại chỗ...".

Trong ký ức người dân Giồng Sắn, đây là một biến cố quá lớn không thể nào quên. Tang thương ập đến quá lớn, mất mát quá lớn. Đến nay sau 45 năm, rất nhiều gia đình ở nơi đây vẫn còn ngày giỗ chung là 22-8 âm lịch (tức ngày 27-9 dương lịch). Những nhân chứng năm xưa, như các ông: Phạm Văn Hai, Nguyễn Văn Xiềm, Nguyễn Văn Kiếm; những gia đình có người thân bị chết tức tưởi, như: chị Phạm Thị Em, chị Lê Thị Sáu... đều không thể nào quên.

* Thực sự có bao nhiêu người đã chết?

Theo tài liệu thu được của địch (hiện lưu trữ tại Trung tâm lưu trữ quốc gia 2), trong công điện mật và thượng khẩn ngày 29-9-1964 của Tỉnh trưởng kiêm Tiểu khu trưởng Biên Hòa gửi cho Văn phòng Thủ tướng Chính phủ và Trung tướng Tư lệnh vùng 3 chiến thuật phúc trình "về việc phi cơ khu trục bắn phá và oanh kích 30 ghe củi và thương hồ", địch đã thừa nhận tội ác gây ra tại Giồng Sắn. Nội dung công điện tường trình "Ngày 27-9-1964 từ 17 giờ 15 đến 19 giờ 30, 2 đoàn khu trục cơ thay phiên nhau bắn phá và oanh kích 30 ghe củi và ghe thương hồ tại tọa độ XS.987.836 thuộc ấp Bến Đình, xã Nhơn Thanh, quận Nhơn Trạch (Biên Hòa). Cuộc oanh kích trên gây thiệt hại như sau: 30 người bị thương nặng gồm có 11 đàn ông, 8 đàn bà và 11 trẻ em. Số người chết gồm có 9 đàn ông, 2 đàn bà và 3 trẻ em. Ngoài ra còn một số khác thuộc ghe thương hồ gồm có bô lão, phụ nữ và trẻ em vì nhìn thấy phi cơ tàn sát, nên hoảng hốt ôm con nhảy xuống sông tránh bom đạn và bị chết chìm".

Như vậy, dù đã hạ thấp số thương vong do bom đạn để che giấu tội ác, nhưng địch cũng phải thừa nhận số lượng thương vong thật sự lớn hơn do đồng bào nhảy xuống sông tránh bom đạn và bị chết chìm, có điều, báo cáo này lại "lờ" đi, không kê khai ra. Ngoài ra, báo cáo của địch cũng không nhắc đến số người bị thương đưa đi cấp cứu và chết tại các bệnh viện, tại gia đình vào những ngày tiếp theo.

Ông Nguyễn Văn Thông (Hai Thông), Bí thư Huyện ủy Nhơn Trạch lúc đó, cho biết: "Ngay hôm sau vụ thảm sát, một mặt chúng tôi huy động bà con cứu hộ những người bị thương, chôn cất những người bị chết, một mặt chỉ đạo các xã tiến hành kiểm tra và báo cáo số lượng người chết để lấy chứng lý đấu tranh với địch. Con số thống kê lúc đó là 536 người, phần lớn là dân 3 xã Vĩnh Thanh, Phước Khánh và Phú Hữu, còn lại là một số dân từ nơi khác đến nên nhiều người không rõ tung tích, danh tính".

Nhiều tờ báo lớn lúc ấy đã đăng tải sự kiện này. Các tổ chức nhân đạo lên tiếng phản đối và lên án sự vô lương tri của địch. Và ngay tại Nhơn Trạch, nhiều phong trào cách mạng, diệt bót phá kìm cũng dâng lên để trả thù cho đồng bào Giồng Sắn.

Thanh Thúy