Tự truyện của một người lính khố đỏ

09:05, 08/05/2009

Xưa nay, công chúng thường quen với hồi ký của các vị lão thành cách mạng. Ở đây tự truyện của một người lính khố đỏ phục vụ cho quân đội Pháp phần nào giúp người đọc có cái nhìn toàn diện, đầy đủ, khách quan hơn về chiến tranh. Bên cạnh đó, tuy viết về đề tài chiến tranh, song tự truyện không mang nhiều mùi khói súng mà lại mang lại một sức gợi mạnh mẽ trong lòng người đọc.

Đong đầy trong 300 trang viết, cuốn truyện về một người lính khố đỏ (NXB Công an nhân dân 2009) của Nguyễn Khải Tri (hiện sống tại TP.Biên Hòa) là nỗi đau của một cuộc đời nhiều thăng trầm, từ chiến tranh, do chiến tranh mà có. Đó là nỗi cơ cực của một gia đình bữa đói bữa no với người mẹ già đau yếu đã buộc anh thanh niên 18 tuổi phải rời ghế nhà trường để về phía bên kia chiến tuyến. Đó cũng là nỗi đau của anh thanh niên vì chiến tranh phải rong ruổi vượt biên Trung Quốc, phiêu bạt vào Nam ra Bắc để rồi đánh mất mối tình đầu. Và đó là nỗi ám ảnh khôn nguôi về kế sinh nhai, về lẽ thiệt hơn, về nhân tình thế thái... Qua lăng kính nhân văn, những anh Tri, anh Viễn... hay bất cứ người lính khố đỏ nào trong truyện đều mang trong mình dòng máu Việt, và đều là những nạn nhân của chính sách thâm độc "dùng người Việt đánh người Việt" mà thực dân Pháp đã tiến hành trên đất nước ta.

Tự truyện phác họa bức tranh, mà ở bên kia chiến tuyến là một xã hội phức tạp, nhũng nhiễu, đẩy một người luôn hướng thiện, ngay thẳng, tự trọng đến bước đường cùng, phải kết thúc cuộc đời binh nghiệp của mình bằng cách đào tẩu. Chính từ khốn khó đó, độc giả ngưỡng mộ hơn ở nghị lực vươn lên và trách nhiệm làm cha, làm chồng của người viết...

Với lối viết chân phương giản dị, Nguyễn Khải Tri đã trầm tĩnh ghi lại hành trình phong ba của đời mình. Trong hơn 80 năm của cuộc đời, tác giả gặp nhiều con người để rồi gợi nhiều suy nghĩ về tình đời, tình người, lúc huy hoàng cũng như phút sa cơ lỡ vận...

Lâm Viên