Thất bại của TTVN tại Asiad 16: Vì đâu nên nỗi?

Thể thao Việt Nam (TTVN) đã ở trong tốp đầu của khu vực. Nhưng chúng ta đang ở đâu trên vũ đài châu lục và thế giới? Câu trả lời đã có! Hậu ASIAD 16 sẽ có lắm chuyện, lắm vấn đề được mổ xẻ, từ các đội tuyển, bộ môn cho đến cấp vĩ mô cao nhất. Trong đó liên quan đến những chiếc "ghế" và những yếu tố nhạy cảm bên trong hậu trường của ngành TT.

Thể thao Việt Nam (TTVN) đã ở trong tốp đầu của khu vực. Nhưng chúng ta đang ở đâu trên vũ đài châu lục và thế giới? Câu trả lời đã có! Hậu ASIAD 16 sẽ có lắm chuyện, lắm vấn đề được mổ xẻ, từ các đội tuyển, bộ môn cho đến cấp vĩ mô cao nhất. Trong đó liên quan đến những chiếc "ghế" và những yếu tố nhạy cảm bên trong hậu trường của ngành TT.

Thêm một lần nữa, cầu mây nữ Việt Nam thất bại trước Thái Lan.

Câu hỏi đầu tiên được đặt ra: sau kỳ ASIAD 15 tại Doha được coi là thất bại, TTVN đã chuẩn bị ra sao cho ASIAD 16? Trả lời công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng, tất cả từ trưởng đoàn đến HLV, VĐV các đội tuyển và cả các chuyên gia TT đều thống nhất nhận xét là chưa tốt. Chính vì sự chậm trễ về công tác chuẩn bị (tức kéo theo kinh phí) mà kế hoạch tập luyện của nhiều bộ môn bị đảo lộn, điển hình như ý định đi tập huấn nước ngoài của Vũ Thị Hương và đội chạy cự ly ngắn từ Bhutan đến Thượng Hải rồi Quảng Châu đều phá sản, hệ quả không chỉ về chuyên môn mà còn gây tâm lý ức chế nơi VĐV (theo chuyên gia người Đức nếu được tập huấn ở nước ngoài thì Hương đã có thể giành HCV 100m và có lẽ đội tiếp sức 4x100m cũng sẽ có cửa giành HC). Kinh phí cũng là nguyên nhân ảnh hưởng đến chế độ dinh dưỡng, ăn uống của VĐV khiến nhiều HLV, chuyên gia phải than trời (mãi 3 tháng trước ASIAD, tiêu chuẩn 200.000 đồng/người/ngày mới được áp dụng).

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự chậm trễ này, như sự thay đổi về cơ chế quản lý khi ngành TT nhập vào cùng Văn hóa - du lịch; bộ máy lãnh đạo có nhiều thay đổi với một loạt vị đã và cận kề nghỉ hưu (người sắp về thì ASIAN Games 2010 đã không còn là chuyện của mình, số còn lại thì chưa nhận trách nhiệm nên chẳng dại gì phải gánh)... Tội cho vị tân trưởng đoàn Lê Quý Phượng, vốn là nhà khoa học, dù từng nhiều kỳ Đại hội đã làm phó đoàn TTVN nhưng chủ yếu phụ trách lãnh vực sức khỏe, dinh dưỡng, hậu cần chứ chưa hề có kinh nghiệm trực tiếp cầm quân tác chiến; vậy mà ông lại được ấn cho cái ghế trưởng đoàn chỉ... 3 tháng trước ngày ra trận. Chúng ta đánh giá rất cao dũng khí của ông Phượng khi nhận trách nhiệm thất bại về mình và xin lỗi người hâm mộ cả nước. Đặc biệt là việc ông không hề một lời đổ lỗi cho hoàn cảnh khách quan cũng như viện dẫn lý do "thiếu may mắn" như thường thấy mà thẳng thắn thừa nhận: "ASIAD không có chỗ cho sự may rủi. Ở đây là vấn đề đẳng cấp. Không nguyên nhân khách quan nào có thể tác động đến thành tích ngoài sự yếu kém của chính chúng ta".

Đáng tiếc lại không có nhiều quan chức, HLV có được dũng khí lên tiếng như vậy. Rõ ràng, có những thất bại tại ASIAD 16 do công tác dự báo, tính toán chiến lược không đúng. Điển hình là cầu mây. Ai cũng biết 2 chiếc HCV đồng đội và đội tuyển nữ giành được 4 năm trước là mang tính đột biến và có phần may mắn, nhưng chúng ta vẫn bê nguyên đội hình đã bên kia sườn dốc (Lưu Thị Thanh thậm chí đã từng giải nghệ, sinh con) để đối đầu với người Thái trẻ hóa mạnh mẽ, trong khi Myanmar "biết người biết ta" nhắm vào nội dung đôi (do quy định cầu mây mỗi nước chỉ được đăng ký dự 2 nội dung); và kết quả họ lấy cả 2 HCV ngon ơ để lần đầu tiên vượt mặt VN trên bảng tổng sắp đúng vào ngày thi đấu cuối cùng. Hay căn cứ vào đâu và cơ sở nào mà TTVN năm nay đầu tư và đưa quân đi dàn trải như vậy, trong đó có những môn thành tích vô cùng kém cỏi như nhảy cầu?

Có một thực tế, ASIAD 16 là đấu trường chính, quyết định tầm vóc, chỗ đứng và năng lực thực của TTVN ở châu lục, nhưng chúng ta lại đã dồn quá nhiều tiền của và công sức cho kỳ Đại hội thể thao trong nhà châu Á AIG3 một năm trước đó - một Đại hội mang nhiều tính chất hữu nghị, "vui vẻ" mà đã sớm cáo chung ngay sau khi tổ chức tại VN, vì không có thêm nước nào chịu nhận đăng cai. Nguy hiểm hơn, chính cái "danh hão" thứ nhì "châu Á" ở AIG3 (chỉ sau Trung Quốc) với "cơn mưa HC" (42 HCV); cùng vị trí á quân ở SEAGames 25 sau đó đã huyễn hoặc, ru ngủ và gây ngộ nhận cho TTVN.

Trong điều kiện còn rất nhiều khó khăn, vô số việc để lo, nhưng đất nước đã dành tất cả những gì có thể cho TT (nếu tính toàn bộ kinh phí cho ASIAD 16 từ chuẩn bị, tập huấn đến chi phí cho hơn 300 con người ở Quảng Châu con số này phải tính bằng trăm tỷ đồng). Vậy phải có ai đó chịu trách nhiệm về thất bại này chứ?

Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là đã đến lúc TTVN cần phải có sự thay đổi mạnh mẽ cả về nhận thức, quan điểm lẫn cách làm. Phương châm "đi tắt đón đầu, lấy nữ làm chủ công..." để tìm kiếm HC ở khu vực đã hoàn thành "sứ mệnh lịch sử" từ SEAGames 2003 nhưng đã để tồn tại quá lâu.

Để ra "biển lớn" và một nền TT phát triển bền vững, cần phải có sự đầu tư trọng điểm, tập trung vào các môn thi Olympic.