Alfred Riedl: Yêu nhưng chưa hiểu

SEAGames (SG) 24, chiều ngày 11-12-2007 là một buổi chiều ảm đạm ở Nakhon Ratchasima của bóng đá Việt Nam (BĐVN).

SEAGames (SG) 24, chiều ngày 11-12-2007 là một buổi chiều ảm đạm ở Nakhon Ratchasima của bóng đá Việt Nam (BĐVN).

HLV Riedl chưa tạo được dấu ấn tích cực tại Hải Phòng.

Sau thất bại của U.23 VN trước Myanmar ở trận bán kết, tất cả các quan chức của LĐBĐVN có mặt tại Thái Lan đều lẩn tránh báo chí. Còn HLV Alfred Riedl miễn cưỡng bước vào phòng họp báo và khẳng định: sẽ không từ chức chỉ vì 1 trận thua, và phía trước VN vẫn còn một trận tranh HCĐ. 20 giờ 30 cùng ngày, tại khách sạn Sima Thani - nơi ông Riedl trú ngụ trong suốt thời gian diễn ra SG 24 - làm việc với LĐBĐVN, thừa nhận trách nhiệm của mình, nhưng Riedl vẫn không đồng ý từ chức. LĐ “quăng” ra chiếc phao cứu sinh cho cả đôi bên: lý lịch của vị HLV người Áo sẽ không bị mang tiếng "sa thải" nếu ông tự thôi việc! 10 giờ sáng hôm sau, HLV Riedl nộp đơn chính thức xin từ chức và Tổng thư ký LĐBĐVN Trần Quốc Tuấn nhanh nhảu ký thư phúc đáp chấp thuận. Giải thích sự thay đổi quyết định của mình, ông Riedl: "Tôi quá mệt mỏi!". 11 giờ 40, Alfred xin phép được vào làng VĐV chia tay các đồng nghiệp và học trò. Nhiều người đã khóc, trong đó xúc động nhất lại là những cầu thủ bị thất sủng trên đất Thái Lan: Quang Thanh, Đức Cường, Anh Đức... Đội trưởng Công Vinh cũng khóc khi nói lời cảm ơn và chia tay thầy. HLV Mai Đức Chung thuật lại cuộc chia tay đột ngột và ngắn ngủi này: "Tôi rất bất ngờ... Ông Riedl là người dám làm, dám chịu... Trong thời gian làm việc với ông ấy, chúng tôi đã học hỏi được rất nhiều, nhất là về tác phong chuyên nghiệp". Hôm sau Riedl lặng lẽ bay về Hà Nội và trở về quê hương - nước Áo. Đoạn cuối của cuộc tình kéo dài gần 10 năm, với 3 cuộc hợp tan giữa HLV Alfred Riedl và BĐVN đã kết thúc buồn như thế. Những tưởng đó là lần chia tay cuối cùng với BĐVN, vậy mà...

Trên thế giới hiếm có một HLV nước ngoài nào lại nặng duyên nợ với một đất nước đến như thế. Tổng cộng 5 lần vị HLV người Áo đến rồi đi với BĐVN. Sau SG 19-1997, khi vị HLV người Anh Colin Murphy ra đi không lời từ biệt, Alfred Riedl được mời thay thế. Và, ngay năm đó, VN đã có một kỳ Tiger Cup trên sân nhà không thể nào quên, khi gần như đã chạm vào ngôi vô địch, tiếp đó lại là chiếc HCB ở SG 20-1999. Nhưng thất bại tại Tiger Cup 2000 khiến hợp đồng với vị HLV người Áo đã không được tái ký. Đó là lần chia tay thứ nhất. Tuy nhiên, chỉ vài tháng sau, đầu năm 2001, Riedl lại quay lại VN với tư cách HLV đội Khánh Hòa, nhưng việc không cứu nổi CLB rệu rã này xuống hạng đã dẫn đến lần chia tay thứ 2. Khi vị HLV trẻ tuổi, đồng bóng người Brazil Dido phá nát ĐT U.23 tại SG 21-2001 ở Malaysia (đó là kỳ SG duy nhất kể từ năm 1995 đến nay BĐVN không vượt qua được vòng bảng), để chuẩn bị cho SG 22 trên sân nhà LĐBĐVN lại mời Riedl với hợp đồng ngắn hạn chỉ trong 1 năm. Chính vì vậy, ngay sau trận chung kết đầy cảm xúc với Thái Lan trên sân Mỹ Đình, dù Chủ tịch LĐ lúc ấy là ông Mai Liêm Trực hết lời mời ở lại, HLV Riedl vẫn ra đi, vì đã lỡ ký hợp đồng với CLB Al-Salmya của Kuwait. Lần chia tay thứ 3 này là ngọt ngào, lưu luyến nhất. Nhưng có duyên thì sớm tái ngộ, SG 23-2005, Riedl lại quay lại dẫn dắt ĐT U.23 VN và bị các học trò Quốc Vượng, Văn Quyến bán đứng; tiếp đó là SG 24 với đoạn kết buồn như đã nói ở trên. Những tưởng lần chia tay thứ 4 đầy cay đắng ấy sẽ là lần cuối cùng hoặc nếu Riedl có quay lại VN thì cũng sẽ rất lâu. Nhưng chỉ đúng 1 năm sau ông lại "trở về" với tư cách HLV trưởng CLB Xi măng Hải Phòng (XMHP). Để rồi chỉ sau vỏn vẹn 4 trận đấu (1 tại Cúp Quốc gia, 3 tại V-League) vợ chồng Riedl lại phải thu xếp hành lý lần thứ 5 rời VN. Có điều dù bị sa thải nhưng không như lần (bị ép) từ chức trên đất Thái Lan, lần này ngay cả những cây bút thể thao từng có định kiến với vị HLV người Áo (từng bị ông mắng "chẳng biết gì về BĐ" và đuổi ra khỏi phòng họp báo) cũng đều tỏ ra chia sẻ, thông cảm với Riedl. Và dư luận hầu như đều cho rằng, các vị lãnh đạo XMHP đã quá vội vã (trong cả quyết định mời bằng được lẫn "trảm" cũng bằng được Riedl).

5 lần đến rồi đi, tình yêu của Alfred Riedl với VN là có thật, nhưng qua hơn 10 năm gắn bó ấy ông vẫn chưa hiểu hết con người, bóng đá VN. Nhiều lần có dịp quan sát, tiếp xúc vị HLV người Áo tại các kỳ SG, người viết nhận ra tính cách Riedl rất khó hòa nhập với cuộc sống đời thường của người VN. Chính sự học thức, trầm tư, phong cách sống khép kín, tính chuyên nghiệp cao, cùng những thói quen có phần... trưởng giả (thích tiện nghi cao, nhảy đầm, nghe nhạc cổ điển, đọc sách...) làm cho ông dưới mắt nhiều người là rất quan cách, bảo thủ, khó gần. Riedl không xuề xòa lấy lòng như Colin Murphy; không cởi mở, chịu giải bày như Vital; càng không có khả năng sôi nổi, gần gũi thu phục cầu thủ, cổ động viên như Calisto (quan hệ của Riedl chỉ là chuyên môn, trên sân tập, chấm hết. Nếu có phải gặp gỡ cầu thủ, lãnh đạo bên ngoài cũng chỉ thuần túy là công việc; không có chuyện la cà hỏi han, tâm sự, tình cảm). Mà CLB lại khác lắm với đội tuyển, ở đó nó đòi hỏi người HLV phải "3 cùng" với cầu thủ, hàng ngày, trong suốt cả mùa bóng dài. Chưa nói, với BĐVN, HLV trưởng còn cần phải biết thường xuyên lắng nghe, tranh thủ đón ý, thỉnh thị ý kiến lãnh đạo (hoặc ông chủ CLB), đàng này Riedl lại tuyên bố trên báo bất kỳ ai can thiệp vào chuyện chuyên môn ông sẽ xách va ly về nước ngay. Và ông đã phải xách va ly về nước cấp kỳ thật!

Tại sao Calisto thành công với Gạch Đồng Tâm? Vì ở đó, vị HLV Bồ Đào Nha có quỹ thời gian đến gần 7 năm, đồng thời được bầu Thắng tin tưởng tuyệt đối, và Calisto là một manager toàn quyền định hướng, quyết định mọi sự, chứ không thuần túy chỉ là coach như Riedl tại Hải Phòng hay Vital ở Bình Dương.