Sôi động thị trường chuyển nhượng mùa bóng mới
Bài 4: Bóng đá chuyên nghiệp - ngành công nghiệp biểu diễn siêu lợi nhuận

Ronaldinho đầu quân cho AC Milan với tổng trị giá hợp đồng khoảng 680 tỷ VNĐ.

Vụ C.Ronaldo với MU và Real tạm thời lắng xuống (do anh này đang dưỡng thương) thì thị trường chuyển nhượng lại sôi lên với câu chuyện Man City và Milan tranh giành Ronaldinho, rồi Chelsea bỏ lên bàn số tiền kỷ lục 48 triệu bảng để có Robinho. Những thông tin nhiễu loạn, thay đổi như chong chóng, những hợp đồng đổi chác, ngã giá, ngoéo tay dưới gầm bàn không khác gì không khí ở phố Wall.

     "Tiền nhiều như lá mít"! Ở mùa chuyển nhượng này những hợp đồng dưới 10 triệu USD là chuyện nhỏ, không hề được dư luận buồn để mắt đến. Một câu hỏi không thể không đặt ra (đặc biệt là với những nền BĐ sơ khai như VN) tiền ở đâu mà nhiều thế và các CLB làm gì để bù đắp cho những bản hợp đồng trăm triệu đô và quỹ lương khủng khiếp không ngừng phình to trả cho các ngôi sao?

      Trước hết, phải thấy rằng ngày nay BĐ không còn là một trò chơi đơn thuần mà là một ngành kinh doanh với doanh thu khổng lồ. Cũng như điện ảnh, thời trang, ngành công nghiệp biểu diễn này gắn liền với công nghệ lăng xê và những "ngôi sao". Khi quyết định bỏ ra đến 128 triệu bảng để ký hợp đồng 5 năm với một cầu thủ đã 33 tuổi như Beckham, chắc chắn CLB Mỹ LA Galaxy không nhắm đến những đóng góp của "ngôi sao" này trên sân cỏ mà là nhằm khai thác khía cạnh thương mại hình ảnh, tên tuổi của "diễn viên" Beck (và cả cô vợ nổi tiếng). 6 tháng đầu tiên có Beckham, Galaxy đã lập tức bán được con số kỷ lục 300.000 chiếc áo số 23 của anh, gấp 3, 4 lần những ngôi sao bóng rổ, bóng chày vốn là môn thể thao được người Mỹ hâm mộ hơn BĐ. Cũng lấy ví dụ trường hợp của Beckham. Năm 2003, khi MU để Beckham đến Real Madrid thì những khoản thu từ quảng cáo và truyền hình cũng theo chân tiền vệ này sang TBN. Thật vậy, ngay mùa đầu tiên Beckham đến sân Bernabeu, doanh thu của Real đã lập tức tăng tới 67%, trong đó thu gần 300 triệu USD từ những hợp đồng bản quyền với Adidas và Pepsi trong việc phân phối độc quyền hình ảnh và sản phẩm, ngoài ra Real đã bán được đến... 1 triệu chiếc áo của Beck. Khi Real du đấu ở châu Á người ta đã chứng kiến "cơn sốt Beckham" và chắc chắn để có "cơn sốt" này các nước phải trả cho Real số tiền hơn gấp nhiều lần mức một trận giao hữu bình thường.

      Trong BĐ chuyên nghiệp, việc thu hút các "ngôi sao" chính là phương cách quảng bá thương hiệu và đạt đến đẳng cấp mới nhanh nhất. Chelsea là một điển hình. Nếu không có hầu bao gần như không đáy của tỷ phú Abramovic, The Blues sẽ mãi là đội bóng làng nhàng bậc trung ở Anh, nhưng khi bạc tỷ (USD) đổ ra, chỉ 2 mùa, họ không chỉ lập tức có chức VĐ đầu tiên trong lịch sử, mà còn trở thành một thế lực mới của làng cầu châu Âu. Thành công trên sân cỏ đi liền với lợi nhuận. Nếu mùa 2004-2005, Chelsea thua lỗ kỷ lục: 140 triệu bảng, thì mùa rồi với việc vào đến chung kết Champions League họ đã phần nào cân bằng được thu chi. Hay tại sao Real Madrid sẵn sàng chi ra số tiền "điên rồ" 70 triệu bảng để theo đuổi Ronaldo mà MU lại không động lòng, nhất quyết giữ. Đơn giản, trong thời điểm hiện tại, Ronaldo là thương hiệu số 1, rất có thể anh sẽ đoạt cả Quả bóng vàng châu Âu và danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới năm nay.

      Một trong những nguồn thu chính của BĐ chuyên nghiệp là bản quyền truyền hình (thực ra chính xác là từ những nhà tài trợ, quảng cáo thông qua truyền hình). Với Champions League hay UEFA Cup, đội bóng càng vào sâu càng được chia nhiều, còn tại các giải VĐ quốc gia, CLB càng được chọn truyền hình trực tiếp nhiều, vào giờ vàng, càng được nhận phần bánh nhiều hơn. Mà lẽ tất nhiên là truyền hình và các nhà quảng cáo đều ưu tiên chọn các đội bóng có nhiều ngôi sao, có sức thu hút khán giả. Sự chênh lệch trong phân chia nguồn lợi nhuận này là rất lớn giữa các CLB giàu và nghèo.

Tiền -> Ngôi sao ->Thành công + Lợi nhuận -> Tiền -> Ngôi sao...

      Đó là công thức "mạnh được yếu thua" của BĐ chuyên nghiệp. Chính vì vậy, khi HLV Wenger của Arsenal lên án các cầu thủ ngày nay là những kẻ hám lợi, chỉ biết có tiền, không còn khái niệm lòng trung thành; và ngược lại vị Chủ tịch FIFA lại cảm thán cho phận "nô lệ" của "cầu thủ tỷ phú" Ronaldo, dư luận đều cảm thấy mỉa mai, buồn cười như nhau. Những cuộc chạy đua trên thị trường chuyển nhượng BĐ thế giới hiện nay là tích cực và có lợi trước hết cho người xem, tuy nhiên nếu sự leo thang này không có điểm dừng và một định chế kiểm soát (mà thị trường và tiền lương các ngôi sao hiện nay đã gần đến giới hạn "ảo"), sẽ đến một lúc nào đó nó vỡ tung bởi quy luật bong bóng.

Dương Cầm