EU, Mỹ Latinh chấm dứt tranh chấp chuối kéo dài 16 năm

Công nhân tại một công ty xuất khẩu chuối của Costa Rica (Ảnh: Reuters)

Việc giải quyết này (vẫn sẽ phải được hỗ trợ bởi luật pháp quốc gia) có nghĩa là chuối sẽ rẻ hơn đối với người dân châu Âu, nhiều lợi nhuận hơn cho các công ty hoa quả Mỹ và doanh thu thấp hơn cho một số thuộc địa cũ của EU. Như thế, vụ tranh chấp thương mại kéo dài suốt 16 năm về việc tiếp cận thị trường chuối trị giá 6,7 tỷ USD của EU, thị trường lớn nhất thế giới, đã kết thúc.Kể từ năm 1993, khi EU thành lập vùng miễn thuế, khu vực này vẫn luôn đề nghị tỷ lệ nhập khẩu tốt nhất cho 12 nước thuộc địa trước kia như Cameroon, Bờ Biển Ngà, Bê-nanh.

Thỏa thuận đó đã gây bức xúc đối với các chính phủ tại nước như Colombia, Costa Rica và Guatemala, nơi các doanh nghiệp Mỹ có nhiều cổ phiếu đồn điền cây ăn quả.

Năm nước Mỹ Latinh, được sự ủng hộ của Mỹ, đã đệ đơn khiếu nại thương mại chính thức đầu tiên lên Tổ chức Thương mại thế giới năm 1993. Khi tranh chấp leo thang, những nước khác cũng tham gia cuộc chiến chống lại hệ thống thuế quan của EU.

Kể từ đó, EU đã đề nghị cắt giảm thuế vài lần. Mỗi lần, các nước Mỹ Latinh đều thấy là không đủ và lại tiếp tục đâm đơn khiếu nại khác. Năm 1999, WTO cho phép Mỹ đánh thuế 191,4% trừng phạt thương mại đối với EU. Quyết định cuối cùng của WTO, ủng hộ khiếu nại này, được công bố đầu năm 2008. Các bộ trưởng thương mại hết lần này đến lần khác cố đạt được thỏa thuận như một phần của vòng đàm phán Doha về thương mại.

Cuối cùng, năm nay, 4 bên liên quan đã cùng nhau bàn bạc nhằm đi đến 1 thỏa thuận. Các quan chức WTO nói, phái đoàn của EU, Mỹ, các thuộc địa cũ của EU và các cường quốc chuối tại Mỹ Latinh đã nhóm họp tại Geneva hơn 100 lần với tổng cộng 400 giờ đàm phán.

Theo thỏa thuận, EU sẽ giảm thuế cho chuối từ các nước Mỹ Latinh xuống 114 USD/tấn vào năm 2017 từ mức 176 USD hiện tại, để đổi lại việc các nước Mỹ Latinh từ bỏ vụ kiện lên WTO.

Các nước thuộc địa cũ của EU vẫn sẽ tiếp tục được miễn thuế khi xuất khẩu chuối sang  EU, và sẽ nhận được khoản tiền mặt 1 lần 200 triệu euro (293,1 triệu USD).

Ecuador đã chào đón thỏa thuận này như là "1 chiến thắng cho các nước Mỹ Latinh". Tổng giám đốc WTO Pascal Lamy đã vui mừng khi một trong những tranh chấp pháp lý phức tạp nhất về tính kỹ thuật, nhạy cảm về chính trị, có ý nghĩa về thương mại, từng được đưa lên WTO.

Theo nghiên cứu của Trung tâm Phát triển và Thương mại bền vững có trụ sở tại Geneva, chuối nhập khẩu từ các nước thuộc địa cũ của EU sẽ giảm 14%, tức 40 triệu USD mỗi năm, và nhập khẩu từ các nước khác sẽ tăng 17%, còn giá chuối sẽ giảm 12%.

Các quan chức thương mại cho biết, các nhà lập pháp quốc gia được kỳ vọng sẽ thông qua thỏa thuận này trong vòng 4 tháng nữa. (Theo WSJ)