"Còn nhiều vụ như thảm sát Mỹ Lai chưa được phơi bày"

Trong cuốn sách "The War Behind Me" mới đây, nhà báo đoạt giải Pulitzer Deborah Nelson đã phơi bày những bí mật khủng khiếp về cuộc chiến tranh ở Việt Nam và việc các tội ác bị giấu nhẹm.

Trong cuốn sách "The War Behind Me" mới đây, nhà báo đoạt giải Pulitzer Deborah Nelson đã phơi bày những bí mật khủng khiếp về cuộc chiến tranh ở Việt Nam và việc các tội ác bị giấu nhẹm.

Người chết ở Mỹ Lai tháng 3/1968 (Ảnh AP)

Hồ sơ về tội ác chiến tranh này chứa đựng các tài liệu của Đại tá Henry Tufts, cựu chỉ huy đơn vị điều tra của lục quân, vốn tiết lộ những vụ thảm sát và ngược đãi của lính Mỹ tại Việt Nam. Công chúng hầu hết không biết gì về những hành động này cho dù quân đội đã tiến hành điều tra về nó. Đó là các tội ác tương tự những gì từng xảy ra ở Mỹ Lai năm 1968. Dù vậy, Nelson kết luận, hầu hết người dân Mỹ đều cho rằng bạo lực do một số đơn vị của kẻ thù gây ra trong khi thực tế là: "nó có sự hiện diện của từng sư đoàn lớn đã phục vụ tại Việt Nam".

Con số chính xác về số lượng lính Mỹ có tham gia và quy mô là như thế nào thì vẫn chưa rõ nhưng Deborah Nelson chỉ ra rằng các vụ tra tấn diễn ra thường xuyên hơn những gì vẫn nghĩ. Cuốn sách "The War Behind Me" giúp giải thích sự hiểu nhầm diễn ra như thế nào.

"Sau khi câu chuyện Mỹ Lai nổ ra, giới chức Mỹ đã có phản ứng ngay lập tức. Họ xem xét cả những tội ác khác, ví dụ, đọc các lá thư nặc danh với dòng chữ Những trung sĩ có liên quan gửi tới chỉ huy cấp cao, trong đó đề cập tới cái chết của hàng trăm dân thường hay mỗi tháng có một vụ Mỹ Lai trong hơn một năm". Các vụ phạm tội nghiêm trọng bị điều tra và 23 người bị buộc tội, trong khi hầu hết những người khác thoát tội dễ dàng. Án nặng nhất được tuyên với một nhân viên thẩm vấn trong khu tù nhân chiến tranh là 20 năm lao động khổ sai vì tội hiếp dâm một em gái 13 tuổi. Nhưng kẻ phạm tội hãm hiếp chỉ thụ án có 7 tháng và 16 ngày. 

"Đưa lục quân khỏi trang nhất", Tổng thống Mỹ Richard Nixon từng nói. Điều tra là cách tốt nhất để làm như vậy. Che đậy hay giấu giếm sẽ thu hút sự chú ý của công chúng, nhưng một tội ác được điều tra thì không phải.

Nelson lập luận, các cuộc điều tra của quân đội được tiến hành không phải để bắt tội những kẻ sát nhân hay hãm hiếp mà để xoa dịu công chúng. Khi các phóng viên có thông tin về một tội ác chiến tranh, họ sẽ gọi lục quân để xem lực lượng này có sẵn sàng cung cấp thông tin hay không. Nếu có nghi ngờ về việc giấu giếm, họ sẽ tiếp tục theo đuổi vụ việc. Nếu một phát ngôn viên quân đội tuyên bố, cuộc điều tra đang được tiến hành, câu chuyện thường bị bỏ lại ở đó.

Nelson, người từng viết hàng loạt câu chuyện về tội ác chiến tranh với một sử gia về quân đội khi còn làm việc cho tờ The Los Angeles Time, là một phóng viên sốt sắng và yêu nghề. Deborah Nelson từng đoạt giải Pulitzer và hiện làm việc ở trường báo chí Maryland.

Cuốn sách "The War Behind Me" được báo giới Mỹ đánh giá là một cuốn sách quan trọng, trong đó, Nelson không chỉ dựa vào những tài liệu mà còn trò chuyện với nhiều người có liên quan để khám phá ra các câu chuyện và tìm hiểu xem họ đương đầu với một trong những bí mật khủng khiếp về chiến tranh ở Việt Nam như thế nào.  (Theo NY Times, Powell Book)