Tảng băng mới trong quan hệ Nga - Mỹ - Ba Lan

11:08, 15/08/2008

Thời điểm ký kết thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Ba Lan về việc cho Mỹ triển khai tên lửa đánh chặn gây tranh cãi trên đất Ba Lan quả là đáng tò mò, chắc chắn làm đóng băng quan hệ đang ấm dần giữa Ba Lan và Nga, cũng như làm xấu đi hơn nữa quan hệ Nga - Mỹ.

Tại lễ ký ở Warsaw, cả quyền Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ John Rood và Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski đã phủ nhận mọi sự liên quan giữa lễ ký này và chiến sự ở Grudia. Chỉ mới 24 giờ trước đây, ông Sikorski tuyên bố Mỹ đã đưa ra một đề xuất mới, tốt hơn trong suốt vòng đàm phán mới nhất để đáp lại việc Ba Lan bác bỏ các điều khoản hồi tháng 7/2008.

Sơ đồ hệ thống tên lửa phòng thủ Mỹ.

Các cuộc đàm phán về thỏa thuận trên đã kéo dài gần hai năm, với việc Chính phủ Ba Lan miễn cưỡng thúc đẩy thỏa thuận này trước sự phản đối mạnh mẽ và những lời đe dọa trả đũa từ Moscow. Về phần mình, Washington đã khước từ một số yêu sách của Ba Lan, đặc biệt là việc bán cho Ba Lan các hệ thống phòng không tiên tiến. Tuy nhiên, những lo ngại này đã bị gạt ra một bên khi chiến dịch quân sự của Nga ở Grudia bị phương Tây coi là dấu hiệu Nga quyết tâm tái khẳng định ảnh hưởng của nước này tại Liên Xô cũ.

Mỹ nói rằng lá chắn tên lửa này sẽ bảo vệ Mỹ cũng như châu Âu bằng cách chặn các cuộc tấn công tên lửa tầm xa từ cái mà Mỹ gọi là "các nước thù địch’’, chẳng hạn như Iran và Triều Tiên. Nằm giữa các nền dân chủ phương Tây như Đức ở phía tây, Belarus và lãnh thổ Kaliningrad của Nga ở phía đông, các quan chức Ba Lan coi Nga là mối đe dọa đối với an ninh của nước này còn lớn hơn cả Iran.

Mặc dù là một thành viên của EU và Nato song Chính phủ Ba Lan tin rằng chỉ có Mỹ mới có thể đảm bảo an ninh cho quốc gia này. Đó là lý do tại sao trong nhiều tháng qua Warsaw đã thúc ép Mỹ giúp hiện đại hóa quân đội, đặc biệt là hệ thống phòng không. Giờ thì Mỹ đã đáp ứng các yêu cầu chính của Ba Lan và đổi lại Ba Lan chấp nhận để Mỹ đặt 10 tên lửa đánh chặn tại một căn cứ trên bờ biển Baltic.

Theo thỏa thuận, Mỹ tuyên bố sẽ giúp Ba Lan ngay lập tức trong trường hợp Ba Lan bị một bên thứ ba tấn công. Mỹ cũng hứa giúp Ba Lan hiện đại hóa các lực lượng vũ trang. Và quan trọng hơn cả là Mỹ đã đồng ý đặt một số tên lửa Patriot và binh sĩ Mỹ trên đất Ba Lan.

Hai bên ký kết thỏa thuận (Ảnh: AP)

Nga đã phản ứng giận dữ, nói rằng thỏa thuận này sẽ làm xấu đi quan hệ với Mỹ - mối quan hệ vốn đã bị kéo căng hết mức trong những ngày qua kể từ khi nổ ra chiến sự ở Grudia. "Chính thỏa thuận này, chứ không phải sự chia rẽ Nga - Mỹ về vấn đề Nam Ossetia, có thể làm gia tăng căng thẳng giữa hai nước’’, Chủ tịch Ủy ban đối ngoại của Hạ viện Nga phát biểu tại Moscow.

Kremlin cho rằng hệ thống tên lửa phòng thủ Đông Âu sẽ làm mất cân bằng quân sự trong khu vực và là một con ngựa thành Trojan nhằm chống lại Nga. Mỹ đang vi phạm các thỏa thuận hậu Chiến tranh lạnh không triển khai quân tại các nước thuộc khối Đông Âu cũ.

Hệ thống này có quy mô nhỏ lúc ban đầu song có thể được mở rộng. Và trạm radar ở CH Séc, một bộ phận của lá chắn tên lửa Mỹ tại Đông Âu, có thể được sử dụng để do thám Nga. Nga cũng đe dọa chĩa tên lửa vào các căn cứ quân sự của Ba Lan nếu nước này để Mỹ triển khai lá chắn tên lửa Đông Âu. (Theo BBC, NYT, IHT)