Tại sao Mỹ-Ba Lan đột ngột ký thoả thuận lá chắn tên lửa?

Mới đây, Mỹ và Ba Lan đã đột ngột ký một thoả thuận, theo đó Mỹ được phép lắp đặt 10 tên lửa đánh chặn trên đất của Ba Lan. Thoả thuận này đã khiến Nga vô cùng tức giận và lên tiếng cảnh báo rằng Warsaw có thể sẽ là một mục tiêu tấn công hạt nhân của Nga.

Thoả thuận tên lửa Mỹ-Ba Lan bắt đầu được đưa ra bàn thảo từ tháng 1/2007 và đã được ký kết hôm 14/8 sau hơn 18 tháng đàm phán. Tại sao thoả thuận trên lại được ký kết quá đột ngột như vậy sau hơn 18 tháng rơi vào bế tắc? Và liệu có đúng là những lo ngại của Nga về thoả thuận này “thực sự chỉ là những lo ngại tưởng tượng?"

Ba Lan: Giấc mơ thành hiện thực

Trong suốt hơn 18 tháng qua, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã nhiều lần bày tỏ hy vọng rằng Ba Lan có thể được Mỹ bảo vệ ngay lập tức trong trường hợp có nguy hiểm, ám chỉ đến việc triển khai các tên lửa Patriot.

Hôm 14/8, Mỹ cuối cùng đã phải nhượng bộ trước những yêu cầu mà nước này đã không đồng ý trong suốt một thời gian dài.

Theo thoả thuận đã được ký kết, Mỹ sẽ giúp củng cố hệ thống quốc phòng cho Ba Lan bằng cách triển khai một dàn tên lửa Patriot gồm 96 tên lửa và thiết lập một căn cứ quân sự trên lãnh thổ của quốc gia Châu Âu này để đổi lấy việc Washinton được phép lắp đặt 10 tên lửa đánh chặn ở đây.

Đề cập đến thoả thuận tên lửa giữa Mỹ và Ba Lan, Thủ tướng Tusk cho biết, "cuối cùng Mỹ cũng đã hiểu được quan điểm của chúng tôi là Ba Lan, một đối tác quan trọng của NATO đồng thời là một người bạn, một đồng minh thiết yếu của Mỹ, cũng phải được an toàn."

Ông Tusk cũng tiết lộ, Mỹ đã trở nên dễ dàng chấp nhận các đòi hỏi của Ba Lan hơn sau sự kiện Nga tiến hành các chiến dịch quân sự ở Georgia.

"Các sự kiện xảy ra ở khu vực Caucasus rõ ràng đã cho thấy những bảo đảm về an ninh như thế là điều không thể thiếu," Thủ tướng Tusk phát biểu.

Thoả thuận lá chắn tên lửa mà Mỹ và Ba Lan vừa đạt được còn bao gồm một tuyên bố về sự hợp tác của quân đội Mỹ trong trường hợp Ba Lan bị một nước thứ ba tấn công. Điều khoản này dường như ám chỉ trực tiếp đến Nga.

"Ngay sau khi chúng tôi chắc chắn rằng an ninh của Ba Lan đã được củng cố đến mức độ mà chúng tôi mong muốn, chúng tôi đã không cần phải chờ đợi thêm giây phút nào để ký kết thoả thuận đó," Thủ tướng Ba Lan nói thêm.

Mỹ đang tính toán một điều gì khác?

Cuộc xung đột dữ dội trong những ngày qua giữa Nga và Georgia là một chất xúc tác bảo đảm cho sự thành công của những cuộc đàm phán về lá chắn tên lửa giữa Mỹ và Ba Lan, báo chí Ba Lan công khai thừa nhận.

Đại sứ Nga tại NATO – ông Dmitry Rogozin cho biết thời điểm ký kết thoả thuận trên chứng tỏ hệ thống phòng thủ tên lửa mà Mỹ đang muốn lắp đặt ở Châu Âu là nhằm chống lại sức mạnh hạt nhân của Nga.

Tuy nhiên, trong chuyến thăm đến thủ đô Tbilisi của Georgia, Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice đã phủ nhận điều này. "Ba Lan là một nước độc lập. Và Ba Lan là một đồng minh của Mỹ. Đó là một đất nước dân chủ được Mỹ cam kết bảo đảm an ninh," bà Rice cho biết. "Nga nên hoan nghênh những nước có nền dân chủ ở biên giới của mình," bà Rice nói thêm.

Tuy nhiên, Mỹ khó mà có thể xua tan những nghi ngờ về việc thoả thuận tên lửa Mỹ-Ba Lan là nhằm chống lại Nga.

Mỹ hiện đang đóng một vai trò tích cực ở Ukraine và trong việc Georgia xin gia nhập vào tổ chức NATO. Washington cũng đang thúc đẩy việc triển khai lá chắn tên lửa ở Ba Lan và CH Czech. Các căn cứ chống tên lửa ở hai nước Châu Âu này sẽ củng cố tầm quan trọng chiến lược toàn cầu của Mỹ.

Sau lễ ký kết thoả thuận lá chắn giữa Mỹ và CH Czech về một hệ thống radar phòng không hôm 8/7, thoả thuận với Ba Lan đã cho thấy thêm một chiến thắng nữa của Mỹ trong việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa ở Đông Âu, các nhà phân tích nhận định.

Nga: Chồng chất nỗi lo

Moscow luôn tin rằng hệ thống lá chắn tên lửa của Mỹ ở Châu Âu là nhằm vào lực lượng tên lửa của Nga.

"Việc triển khai một hệ thống phòng thủ tên lửa mới Châu Âu là nhằm vào nước Nga. Vì thế, những câu chuyện cổ tích được thêu dệt nên xung quanh việc lá chắn này được dùng để chống lại các cuộc tấn công từ những ‘nước ma quỷ’ chẳng có chút thuyết phục nào," Tổng thống Nga Dmitry Medvedev tuyên bố.

Ngay sau khi thoả thuận tên lửa giữa Mỹ và Ba Lan được ký kết, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã hoãn chuyến thăm đến Warsaw được dự kiến là vào tháng 9 này, các nhà ngoại giao Ba Lan cho hay.

Theo một số các quan chức Nga, Moscow sẽ buộc phải áp dụng các biện pháp có hiệu quả hơn để củng cố khả năng phòng vệ của mình.

Trước đó, Thủ tướng Nga Vladimir Putin đã từng nhiều lần cảnh báo rằng Moscow có thể sẽ phải hướng các tên lửa của nước này vào những nước có đặt các tên lửa của Mỹ.

Một số nhà phân tích cho rằng thời điểm Mỹ và Ba Lan đột ngột ký thoả thuận lá chắn tên lửa không phải là một sự tình cờ và rằng những lo ngại của Moscow không phải là tưởng tượng. Và thoả thuận này chắc chắn sẽ làm cho mối quan hệ căng thẳng giữa Nga và Mỹ ngày càng leo thang.

(Theo THX, AP, RIA)