Cần chấn chỉnh việc tiêm chủng và bảo quản vắc- xin

Sự cố tai biến chích ngừa vắc-xin ở quận 5 (TP.Hồ Chí Minh) vừa qua đã gây lo lắng cho nhiều người về độ an toàn khi tiêm chủng. Trước tình hình này, ngành y tế dự phòng tỉnh Đồng Nai đã có những biện pháp gì để quản lý đầu vào, bảo quản các loại vắc-xin; hướng dẫn các y, bác sĩ cách thức tiêm chủng; tuyên truyền vận động nhân dân đưa trẻ em đi tiêm chủng theo quy định? Xung quanh vấn đề này, phóng viên báo Đồng Nai đã có cuộc phỏng vấn bác sĩ Trần Nguyên Đức, Giám đốc Trung tâm y tế dự phòng tỉnh.

Tại Trung tâm y tế dự phòng tỉnh có kho lạnh bảo quản các loại vắc-xin đảm bảo an toàn, chất lượng

* Phóng viên: Theo đánh giá của các chuyên gia, các nhà quản lý, có thể sự cố vừa qua là do vắc-xin không được bảo quản tốt và cũng có thể do cơ thể của các cháu nhỏ có phản ứng đặc biệt với loại vắc-xin Priorix. Tại Đồng Nai có sử dụng loại vắc-xin này và có trường hợp nào xảy ra phản ứng tiêu cực như nêu trên không, thưa giám đốc?

- Bác sĩ Trần Nguyên Đức: Kinh nghiệm mấy chục năm trong nghề, tôi chưa từng gặp trường hợp nào "sốc" vắc-xin như vậy. Vụ việc vừa qua cho thấy, có thể do cơ sở y tế ấy bảo quản vắc-xin không tốt đã để nó biến chất cộng với sự nhiễm khuẩn từ bên ngoài dẫn đến sự cố như vừa qua. Nhưng theo tôi, vụ "sốc" vắc-xin này còn có thể do cơ địa của các cháu ấy khá đặc biệt, phản ứng mạnh với thuốc hoặc khả năng kỹ thuật chích của cán bộ y tế ở đó không đảm bảo (vô trùng kém dẫn đến vi khuẩn từ ngoài xâm nhập vào cơ thể gây sốc độc tố). Và tất nhiên, có thể còn những nguyên nhân khác mà Bộ Y tế đã chỉ đạo các cơ quan chức năng ráo riết điều tra làm rõ.

Riêng với loại vắc-xin Priorix (phòng các bệnh sởi, quai bị và rubella) do Bỉ sản xuất gây "sốc" vừa qua rất may là Trung tâm y tế dự phòng Đồng Nai không mua, chưa sử dụng loại vắc-xin này, mà chỉ sử dụng các vắc-xin do Pháp sản xuất.

* Như ông nói, có những trường hợp cơ địa của trẻ đặc biệt nên bị "sốc" vắc- xin khi tiêm chủng. Như vậy làm thế nào để nhận biết những trường hợp ấy và có biện pháp nào để không xảy ra sự cố như vừa qua?

- Thông thường, sau khi tiêm chủng, cơ thể của người được tiêm có phản ứng sưng, nóng, đỏ, đau. Phản ứng này chứng tỏ cơ thể có khả năng miễn dịch tốt. Nhưng cũng có nhiều trường hợp sau khi tiêm chủng lại có phản ứng mạnh mẽ như sốt cao, co giật..., tức là có phản ứng tiêu cực với vắc-xin. Vì vậy, ngành y tế mới có quy định, khi tiêm chủng, các cán bộ làm nhiệm vụ phải hỏi kỹ về tiền sử bệnh, dị ứng và hiện trạng sức khỏe của người được tiêm trước khi tiêm. Các cán bộ này còn có trách nhiệm hướng dẫn người đến tiêm chủng cách theo dõi và xử lý nếu có tai biến xảy ra. Trong trường hợp nếu phát hiện người được tiêm chủng có các biểu hiện sức khỏe không tốt, cơ địa đặc biệt thì các thầy thuốc phải thử test, tiêm chủng kiểm nghiệm trước 15 phút rồi tùy trường hợp có thể tiêm tiếp hoặc ngưng. Với những cách làm như vậy có thể hạn chế được trường hợp bị phản ứng gây "sốc" với vắc-xin.

* Nhưng thực tế việc tiêm chủng mở rộng bắt buộc cho trẻ em và tiêm chủng dịch vụ tại các cơ sở y tế thường rất đông mà đội ngũ cán bộ tiêm chủng có giới hạn thì liệu việc kiểm tra tiền sử bệnh, thử test... có khả thi?

- Điều vừa đề cập là hạn chế lớn nhất trong thời gian qua. Tuy nhiên, trước sự cố vừa qua, Bộ Y tế đã yêu cầu lãnh đạo các sở y tế trong cả nước tăng cường việc kiểm tra, chấn chỉnh việc tiêm chủng và nhất thiết phải đảm bảo nhân viên tiêm chủng phải được đào tạo về tiêm chủng. Ngoài ra, Bộ Y tế cũng yêu cầu các địa phương phải có biện pháp phù hợp trong quản lý, sử dụng, phân phối vắc-xin. Theo đó, điều kiện để các cơ sở y tế được phép tiêm chủng là phải có cơ sở vật chất bảo đảm cho việc lưu trữ vắc-xin, có đủ dụng cụ, trang thiết bị cần thiết phục vụ cho tiêm, thử test, cấp cứu. Các cơ sở tiêm chủng còn phải thực hiện tốt các quy định như: Dùng bơm tiêm vô khuẩn cho mỗi mũi tiêm; thực hiện đúng thời hạn sử dụng vắc-xin, lưu giữ lọ chứa vắc- xin để kiểm tra, đối chứng khi cần thiết... Riêng tại Đồng Nai, chúng tôi còn chỉ đạo các tuyến cơ sở trực thuộc tiến hành làm tốt hơn công tác kiểm tra tiền sử bệnh của người đến tiêm chủng và cả việc bảo quản vắc-xin nhằm đảm bảo chất lượng nhất.

* Bảo quản vắc-xin đang là vấn đề thời sự hiện nay. Vậy ngành y tế Đồng Nai đã làm gì để bảo quản vắc-xin đảm bảo chất lượng theo quy định?

- Trung tâm y tế dự phòng Đồng Nai là một trong những tỉnh, thành đầu tiên trong cả nước trang bị sớm nhất kho lạnh bảo quản vắc-xin. Hiện nay, tất cả các loại vắc-xin đều được chúng tôi bảo quản tốt trong kho lạnh ở nhiệt độ rất thấp (từ -20oC đến 8oC), đảm bảo chất lượng. Ngành y tế Đồng Nai cũng trang bị hệ thống tủ lạnh rất sớm (cách đây hơn 10 năm) cho các đội y tế dự phòng tuyến huyện, các trạm y tế tuyến xã để bảo quản vắc-xin. Tuy vậy, chúng tôi cũng yêu cầu toàn ngành phải kiểm tra, chấn chỉnh lại việc bảo quản, vận chuyển và sử dụng vắc-xin một cách tốt nhất.

* Dù vậy, nhưng không ít người dân cũng tỏ ra băn khoăn không biết có xảy ra sự cố nào nữa không khi đi tiêm chủng, nhất là đối với trẻ em...

- Lời động viên vào lúc này cũng chỉ là động viên thôi. Nhưng, tôi có thể nói một điều rằng, ngành y tế cả nước đang có những biện pháp tích cực nhằm bảo vệ một cách tốt nhất sức khỏe cho nhân dân nên bà con hãy an tâm đi tiêm chủng để ngăn ngừa các dịch bệnh.

Riêng đối với trẻ em đến 10 tuổi, việc tiêm chủng mở rộng để ngăn ngừa các bệnh: bại liệt, quai bị, bạch hầu, sởi, uốn ván, ho gà, rubella, thương hàn, tả, viêm não Nhật Bản là bắt buộc nên đề nghị các bậc cha mẹ đưa con đi khám theo định kỳ. Các bậc cha mẹ cũng cần hợp tác với cán bộ y tế trong việc kiểm tra sức khỏe, nhiệt độ cơ thể của trẻ tại nhà. Trường hợp sức khỏe trẻ không tốt, có các biểu hiện sốt cao, tiêu chảy hoặc vừa khỏi bệnh thì không nên đưa đi chích ngừa.

* Xin cám ơn giám đốc.

Trường Quân (thực hiên)