Xe 3, 4 bánh tự chế: Bao giờ chấm dứt hoạt động?

Theo Nghị định 32 của Chính phủ, xe 3, 4 bánh tự chế phải bị đình chỉ lưu thông từ cuối năm 2008. Chính quyền đã hỗ trợ cho người sử dụng loại xe này (đa số là lao động nghèo) chuyển đổi nghề nghiệp hoặc mua xe mới đúng quy định của Nhà nước. Nhưng đến nay, dù tỉnh đã chi hàng chục tỷ đồng hỗ trợ, loại xe tự chế gây mất an toàn này vẫn còn lưu thông. Vì sao?

Theo Nghị định 32 của Chính phủ, xe 3, 4 bánh tự chế phải bị đình chỉ lưu thông từ cuối năm 2008. Chính quyền đã hỗ trợ cho người sử dụng loại xe này (đa số là lao động nghèo) chuyển đổi nghề nghiệp hoặc mua xe mới đúng quy định của Nhà nước. Nhưng đến nay, dù tỉnh đã chi hàng chục tỷ đồng hỗ trợ, loại xe tự chế gây mất an toàn này vẫn còn lưu thông. Vì sao?

* Mối nguy hiểm trên đường

Đầu tháng 9-2010, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản giao cho Bộ Giao thông - vận tải phối hợp với Bộ Công an và chính quyền các địa phương, chỉ đạo tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm đối với các trường hợp tiếp tục lưu hành các phương tiện thuộc diện bị đình chỉ tham gia giao thông. Tuy nhiên, hiện nay, trên đường vẫn còn thấy những chiếc xe 3 gác máy, xe lôi chuyên chở hàng hóa cồng kềnh chạy trong làn xe hai bánh, gây nguy hiểm cho người cùng lưu thông. Còn xe cải tiến thì cũng cứ vô tư chạy trong làn xe ô tô...

Xe 3 gác máy, xe lôi máy mất an toàn nhưng hiện vẫn còn lưu thông trên đường.

Sở dĩ các xe 3, 4 bánh tự chế bị cấm lưu thông vì tính mất an toàn của chúng. Xe 3 gác máy thì người lái xe thường chở hàng hóa cồng kềnh phía trước nên khó điều khiển tay lái nếu khối hàng hóa này bị dao động mạnh hoặc che khuất tầm nhìn, dễ gây tai nạn. Các loại xe lôi thùng thì rất mất ổn định khi lưu thông, vì thân xe chỉ nối với thùng xe bằng một cái chốt (ở yên sau xe hai bánh). Nếu xe đang chở nặng, chạy nhanh mà bị sự cố thì cả thân xe phía trước có thể bị quăng qua một bên. Trong khi xe cải tiến lại được lắp ráp theo kinh nghiệm của các thợ cơ khí, phụ tùng lắp ráp đều lấy từ các xe ô tô quá niên hạn sử dụng nên không thể bảo đảm tính an toàn. Xe cải tiến còn lưu thông như các loại ô tô nên mức độ nguy hiểm trên đường đáng sợ hơn.

Và điều đáng lưu ý là tất cả người lái xe tự chế đều không có giấy phép lái xe phù hợp.

* Vì sao vẫn lưu thông?

Đa số người sử dụng xe tự chế là lao động nghèo hành nghề chuyên chở mướn hàng hóa, nên từ năm 2009, Chính phủ đã chỉ đạo các địa phương hỗ trợ bằng tiền khi họ phải chấp hành đình chỉ lưu thông các phương tiện. Cụ thể, trường hợp chuyển đổi nghề nghiệp được hỗ trợ 5 triệu đồng/người, chuyển mua xe mới đúng quy định được hỗ trợ 9 triệu đồng/người. Ở Đồng Nai, theo Phòng Ngân sách (Sở Tài chính) cho biết, đến nay đã chi cho các huyện và TX.Long Khánh 16 tỷ đồng hỗ trợ đợt một cho các đối tượng nêu trên. Riêng TP.Biên Hòa tự cân đối ngân sách cũng đã chi hỗ trợ đợt một được 3 tỷ đồng. Như vậy là đã có hàng ngàn lao động chấp nhận đình chỉ lưu thông phương tiện tự chế. Nhưng vì sao hiện vẫn còn xe 3, 4 bánh tự chế lưu hành?

Xe chở hàng 4 bánh có động cơ được Chính phủ cho phép sản xuất, đăng ký cấp biển số lưu thông, có giá cả phù hợp cho người chuyển đổi xe 3, 4 bánh tự chế.

Ông Nguyễn Thái Hòa, Phó trưởng phòng Quản lý đô thị TP.Biên Hòa cho biết, đơn vị đã đề xuất việc tịch thu xe tự chế khi tiến hành chi tiền hỗ trợ cho từng trường hợp, nhưng không thấy Sở Giao thông - vận tải trả lời. Ông Nguyễn Văn Quan, Phó giám đốc Sở Giao thông - vận tải thì cho biết, do đây chỉ là tiền hỗ trợ (thường thấp hơn giá mua của phương tiện tự chế) nên người chủ sở hữu xe tự chế được tự xử lý phương tiện bị đình chỉ. Vì vậy mà có thể xảy ra trường hợp người đã nhận tiền hỗ trợ đem cho, hoặc bán rẻ phương tiện bị đình chỉ cho người khác. Và các phương tiện lẽ ra phải bị loại bỏ lại tiếp tục lưu thông trên đường. Trong cuộc họp sơ kết an toàn giao thông toàn tỉnh 6 tháng đầu năm, Phó chủ tịch UBND tỉnh Trần Văn Vĩnh chỉ đạo phải tịch thu các xe tự chế đã được hỗ trợ chuyển đổi, không cho tái sử dụng.

Được biết, để tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động chở thuê, từ tháng 7-2010, đã có loại xe chở hàng 4 bánh có động cơ được Chính phủ cho sản xuất và lưu thông trên thị trường. Hiện ở mỗi tỉnh đều có đại lý bán các loại xe này với giá rẻ hơn xe mô tô 3 bánh hiện được phép lưu thông. Các điều kiện ràng buộc cho người lái xe 4 bánh chở hàng này giống như xe mô tô 3 bánh nên rất thuận lợi cho người sử dụng. Theo ông Nguyễn Tuấn Minh - Giám đốc Công ty cơ khí M&H ở TP.Biên Hòa, nếu tận dụng được điều kiện cơ sở vật chất hiện có của tỉnh và hết hạn độc quyền của công ty sản xuất thí điểm xe 4 bánh có động cơ nói trên, thì ở Đồng Nai có thể sản xuất loại xe này với giá bán thấp hơn 2/3 giá bán của các đại lý hiện nay.

Với các điều kiện thuận lợi đã có để đình chỉ lưu thông phương tiện 3, 4 bánh tự chế, hy vọng các cơ quan chức năng ở Đồng Nai sẽ sớm xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để bảo đảm an toàn hơn nữa cho lưu thông.

Thanh Toàn