Kỷ niệm 65 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22-12-1944 - 22-12-2009)
Kỳ 5: Cha đẻ của lối đánh đặc công

Trong hai cuộc kháng chiến cứu nước, quân đội ta đã sáng tạo ra nhiều lối đánh hay, trong đó có lối đánh đặc công. Người có công đầu trong việc xây dựng, hình thành lối đánh mà sau đó được "nâng cấp" thành Binh chủng Đặc công là Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang Trần Công An (tức Hai Cà), người con của đất Đồng Nai.

Trong hai cuộc kháng chiến cứu nước, quân đội ta đã sáng tạo ra nhiều lối đánh hay, trong đó có lối đánh đặc công. Người có công đầu trong việc xây dựng, hình thành lối đánh mà sau đó được "nâng cấp" thành Binh chủng Đặc công là Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang Trần Công An (tức Hai Cà), người con của đất Đồng Nai.

* Đội trưởng du kích nhận lệnh đánh Pháp

Thoát ly gia đình theo cách mạng từ những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, chàng thanh niên Trần Văn Kìa, tức Trần Công An, tự Hai Cà luôn nung nấu trong lòng một ý chí giải phóng quê hương. Đầu năm 1948, trong lúc ông Hai Cà tham gia phụ trách Đội du kích Tân Uyên thì quân Pháp triển khai chiến thuật De Latour, xây dựng hàng trăm đồn bót, tháp canh trên các trục lộ dọc đường 16 (từ Tân Ba lên thị trấn Tân Uyên, trước đây thuộc tỉnh Đồng Nai) đến sở cao su Phước Hòa và dọc lộ 24 (từ ấp Cây Đào đến Rạch Đông, huyện Vĩnh Cửu)... Ngoài ra, tháp canh còn mọc lên dày đặc ở quốc lộ 1, 13 và 14. Với cách bố phòng đó, chẳng những quân Pháp bảo vệ an toàn đường giao thông của chúng trên các trục lộ mà còn cắt đứt liên lạc đường bộ của ta. Ngoài ra, hệ thống tháp canh này được người Pháp sử dụng như một phương tiện lấn chiếm, kiểm soát vùng căn cứ kháng chiến.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong một lần gặp gỡ, thăm hỏi Đại tá Trần Công An (phải)

Tháp có hình vuông, mỗi cạnh từ 4-5m được xây bằng đá hoặc gạch nung, tường dày từ 0,5-0,8m, cao từ 8-10m. Chung quanh tháp canh được bao bọc bởi lũy đất dày, có nhiều lỗ châu mai, có rào kẽm gai và chông mìn dày đặc... Mỗi tháp canh cách nhau khoảng 1km. Đan xen vào hệ thống tháp canh nhỏ, có tháp canh lớn cao từ 10-12m do một tiểu đội đóng giữ. Các tháp canh lớn được bố trí hỏa lực rất mạnh, có máy truyền tin và các trang thiết bị cần thiết phục vụ cho công tác chỉ huy. Hệ thống tháp canh của thực dân Pháp ở miền Đông đã gây cho lực lượng kháng chiến của ta rất nhiều khó khăn, đặc biệt là công tác giao liên và tiếp tế lương thực, vũ khí...

Trước thực tế đó, Bộ Chỉ huy Khu 7 xác định phá hệ thống tháp canh của giặc Pháp, đánh bại chiến thuật De Latour là nhiệm vụ quan trọng của lực lượng vũ trang miền Đông nói chung và Tỉnh đội Biên Hòa nói riêng. Tuy nhiên, lúc bấy giờ vũ khí, trang bị của ta còn thô sơ, không loại nào có sức công phá các bờ tường dày của hệ thống tháp canh nêu trên, nên nhiệm vụ này tưởng chừng như không thể. Nhưng với Đội trưởng Đội du kích Tân Uyên Trần Văn Kìa thì khác, ông không ngần ngại nhận lãnh nhiệm vụ đánh tháp canh do Ban Chỉ huy quân sự huyện Tân Uyên giao. Sau khi nhận lệnh, trở về hậu cứ, ông dành khá nhiều thời gian để điều nghiên việc tổ chức trận đánh. Mục tiêu đầu tiên mà ông chọn là tháp canh ở đầu cầu Bà Kiên nằm trên lộ 24 nối liền Biên Hòa với Chiến khu Đ.

* Chiến thuật tháp canh De Latour thua anh nông dân du kích

Suy nghĩ của ông Hai Cà lúc đó là muốn đánh tháp canh phải giữ được bí mật, bò qua rào kẽm gai, trèo lên tường tháp rồi dùng lựu đạn ném vào bên trong... Với chừng ấy động tác, nhưng để đi vào thực hành thì không dễ. Tuy nhiên, với quyết tâm phải đánh thắng trận đầu, mở đường cho phong trào diệt tháp canh của địch về sau, Đội trưởng Trần Công An đã cùng toàn đội du kích khổ công luyện tập. Ông đưa tổ "đặc nhiệm" chuẩn bị trận đánh vào rừng, dựng một tháp canh giả bằng kích thước của tháp canh thật rồi tổ chức thực tập trận đánh. Một du kích giả làm quân địch trèo lên ngọn "tháp canh" cầm đèn pin rọi chung quanh để canh gác tháp. Các du kích còn lại cởi trần, dùng bùn non bôi khắp người rồi bí mật bò vào chân tháp. Tập đến khi người ngồi trên cây rọi đèn không phát hiện được người bên dưới mới thôi. Để cho trận đánh chắc thắng, ông Hai Cà còn nhiều lần trực tiếp đi điều nghiên hệ thống bố phòng ở tháp canh cầu Bà Kiên để chỉnh sửa phương án tác chiến và cho anh em thực tập thật nhuần nhuyễn. Khi thấy không còn sai sót gì trong việc chuẩn bị trận đánh, Đội trưởng du kích Tân Uyên báo cáo về trên xin lệnh đánh tháp canh cầu Bà Kiên.

Đêm 18 rạng sáng 19-3-1948, Đội trưởng Trần Công An chỉ huy một tổ gồm ông và hai du kích là Trần Văn Nguyên và Hồ Văn Lung bí mật xâm nhập trận địa. Phía bên ngoài, ông cử hai du kích cảnh giới. Nhờ ngụy trang tốt và giữ được yếu tố bất ngờ nên cả ba người xâm nhập thành công vào trận địa cùng với chiếc thang dùng để leo tường. Theo sự phân công, Nguyên leo lên tầng tháp trên, Lung leo lên tầng giữa, Trần Công An ở tầng dưới vừa đánh, vừa chỉ huy. Mỗi người được lệnh ném vào mỗi lỗ châu mai 3 quả lựu đạn. Trận đánh đã giành thắng lợi lớn, ta tiêu diệt được 11 tên địch, thu 8 súng và 20 lựu đạn.

Sau trận đánh tháp canh cầu Bà Kiên thắng lợi, Tỉnh đội Biên Hòa và Bộ Chỉ huy Khu 7 đã nhiệt liệt biểu dương, khen thưởng cho Đội du kích Tân Uyên và cá nhân Đội trưởng Trần Công An đồng thời đánh giá: "Trận đánh cầu Bà Kiên đã mở ra một hình thức tác chiến mới, dựa vào dân, nắm chắc địch tình, nắm chắc mục tiêu và cách bố phòng của chúng, chỉ dùng lực lượng rất ít đánh lực lượng đông, với ý chí chiến đấu và tinh thần dũng cảm, gan dạ, mưu trí tấn công bất ngờ khiến địch trở tay không kịp. Qua kinh nghiệm này, ta có khả năng đánh phá đồn bót của địch nhiều nơi ở chiến trường miền Đông Nam bộ".  Từ thắng lợi và kinh nghiệm đó, tháng 11-1949, Bộ Chỉ huy Khu 7 tổ chức hội nghị chuyên đề về đánh tháp canh. Đội trưởng Trần Công An được chọn báo cáo kinh nghiệm về cách đánh tháp canh của địch. Sau hội nghị này, Bộ Tư lệnh Khu 7 rút ra được nhiều kinh nghiệm chỉ đạo và kết luận, ta có thể đánh tháp canh với điều kiện phải làm tốt công tác điều nghiên, áp sát tháp canh một cách bí mật và phải trang bị vũ khí có sức công phá.

Sau đó, Bộ Chỉ huy Khu 7 tiếp tục chỉ đạo cho Tỉnh đội Biên Hòa tổ chức huấn luyện và tiến hành tiêu diệt 50 tháp canh của địch bố trí dọc theo các trục lộ 15, 16, 24. Và với sự ra đời loại mìn lõm của Xưởng quân giới 310 do Giám đốc Bùi Cát Vũ chỉ huy càng giúp cho các trận đánh tháp canh của Đội trưởng Trần Công An thêm mạnh và hiệu quả hơn, góp phần làm phá sản toàn bộ chiến thuật De Latour của giặc Pháp.                                                      

  Đức Việt