Đồng Nai - ngày ấy, bây giờ
Kỳ 1: Cánh cửa thép Xuân Lộc - Long Khánh

Bắt đầu từ số báo này, chúng tôi sẽ khởi đăng loạt bài viết về mảnh đất, con người Đồng Nai vào những ngày sục sôi giải phóng miền Nam và Đồng Nai của hôm nay.Quân và dân nơi đây đã đổ nhiều xương máu giải phóng mảnh đất này để cho hôm nay có cuộc sống được thanh bình, phát triển.

Bắt đầu từ số báo này, chúng tôi sẽ khởi đăng loạt bài viết về mảnh đất, con người Đồng Nai vào những ngày sục sôi giải phóng miền Nam và Đồng Nai của hôm nay. Quân và dân nơi đây đã đổ nhiều xương máu giải phóng mảnh đất này để cho hôm nay có cuộc sống được thanh bình, phát triển.

* 12 Ngày đêm giành từng tấc đất

Sau thất bại ở chiến trường Tây nguyên và miền Trung, Mỹ - ngụy quyết định xây dựng tuyến phòng thủ Phan Rang - Xuân Lộc - Tây Ninh, trong đó lấy Xuân Lộc làm tuyến phòng thủ chính. Địch xác định: "Mất Xuân Lộc là mất Sài Gòn". Quân ủy Trung ương Đảng ta cũng nói rõ: "Quyết tâm đập tan cánh cửa thép Xuân Lộc để tiến vào giải phóng Biên Hòa - Sài Gòn". Như vậy vào tháng 4-1975, Xuân Lộc trở thành mục tiêu chiến lược của cả ta và địch.

Thị xã Long Khánh được giải phóng vào ngày 21-4-1975.

Một trong những chiến công của quân ta góp phần quan trọng giải phóng Xuân Lộc - Long Khánh là đánh tan tác các căn cứ quân sự, chính quyền ngụy và bắt sống tên tỉnh trưởng nơi đây. Nguyên Trung đội trưởng Trung đội 2 Võ Văn Nuy nhớ lại: "Chúng tôi thuộc Đại đội 41 bộ đội địa phương huyện Châu Đức được lệnh tiến về tham gia giải phóng Long Khánh. Sau gần 12 ngày đêm đánh nhau quyết liệt, đến rạng sáng ngày 21-4-1975, địch đã hạ vũ khí, cởi bỏ áo, mũ, quân hàm, quân hiệu...". Một chiến sĩ của Trung đội 2 phát hiện có một chiếc áo mang quân hàm đại tá ngụy. Qua khai thác biết được, chiếc áo có quân hàm đó là của tên đại tá tỉnh trưởng Long Khánh Nguyễn Văn Phúc. Nguyên Trung đội trưởng Võ Văn Nuy kể: "Khi chúng tôi đến thì cũng là lúc tên tỉnh trưởng Phúc từ một cống thoát nước trong thị xã lồm cồm chui ra, trông thật thảm hại...".

Trận chiến 12 ngày đêm giành từng tấc đất, từng lô cốt ấy, ta đã tiêu diệt và bắt sống gần 5.000 tên địch. Phía ta, để làm nên chiến thắng oanh liệt đó đã có gần 500 cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 4 hy sinh và quân dân Xuân Lộc - Long Khánh cũng chịu nhiều tổn thất, hy sinh xương máu.

Nhắc về những ngày gian lao mà anh dũng ấy, nguyên Bí thư Huyện ủy Long Khánh (cũ) Nguyễn Văn Thắng cho biết, đầu năm 1975, địch cho thành lập tỉnh Long Khánh mới gồm 2 quận Xuân Lộc, Định Quán và tỉnh lỵ là thị xã Long Khánh. Đồng thời chúng đã cho xây dựng nơi đây thành một khu quân sự lớn, gồm: Trung đoàn thiết giáp Suối Râm, căn cứ pháo binh Hoàng Diệu, hậu cứ Sư đoàn 18, Bộ chỉ huy khu 33 chiến thuật, sân bay quân sự, cơ quan cố vấn Mỹ, Trung tâm huấn luyện tình báo CIA...

Hồi ấy, kinh tế tại địa phương do địch kiểm soát đều dồn vào phục vụ cho bộ máy chiến tranh của chúng nên đời sống nhân dân rất khó khăn. Mặt khác, người dân luôn sống trong điều kiện bị kiểm soát gắt gao, bị đe dọa đến tính mạng, tài sản. Và trước khi tháo chạy, bọn địch đã thả xuống mảnh đất Long Khánh nhiều tấn bom đạn, sử dụng cả vũ khí hủy diệt CBU gây cho quê hương này thảm cảnh tan hoang, điêu tàn.

* Thị xã của thanh bình và phát triển

Cách TP.Biên Hòa 50km và TP.Hồ Chí Minh 80km, nằm cạnh quốc lộ 1A nên Long Khánh rất thuận lợi trong giao thương.

Tận dụng lợi thế này, Long Khánh đang vươn đến xây dựng thành một trung tâm dịch vụ cung cấp đặc sản trái cây như sầu riêng, chôm chôm và nhiều mặt hàng nông sản chất lượng cao; cung cấp hàng tiểu thủ công nghiệp, nhất là máy nông ngư cơ, sản phẩm từ đan lát. Đặc biệt, với lợi thế và tiềm năng của mình, Long Khánh đang tập trung xây dựng các khu, cụm công nghiệp và thành lập một trung tâm của vùng và cả nước về sản xuất và cung cấp nấm các loại, đặc biệt là nấm mèo.

Hiện nay, có gần 400 hộ trong thị xã trồng nấm mèo và một số ít hộ trồng nấm rơm, đông cô, linh chi. Việc trồng nấm mỗi năm giải quyết việc làm ổn định cho trên 4.000 lao động tại chỗ với thu nhập bình quân 20 triệu đồng/năm. Lượng nấm sản xuất ra vào năm 2008 là 5.500 tấn. Phó trưởng phòng Kinh tế thị xã Long Khánh Nguyễn Văn Hải cho biết, đề án của thị xã đã được tỉnh phê duyệt với nội dung chính là đến năm 2012, Long Khánh trở thành trung tâm nuôi trồng, cung cấp, mua bán nấm giống và nấm thành phẩm các loại với năng suất bình quân là 8.000 tấn/năm. Thị xã cũng xác định, cùng với sầu riêng, tiêu thì nấm là cây trồng chủ lực, cây làm giàu cho nhân dân.

Nhiều loại trái cây như sầu riêng, chôm chôm là đặc sản của Long Khánh được nhiều người biết đến.

Trong khi đó, trước mắt để giúp nông dân thoát nghèo, thị xã đã vận động và thành lập được một số hợp tác xã trồng nấm. Những chủ trang trại có kinh nghiệm lâu năm sẽ hỗ trợ những người mới tham gia từ vốn, giống và hướng dẫn cách trồng, chăm sóc cũng như bao tiêu sản phẩm. Thị xã Long Khánh cũng đang triển khai thí điểm và trong năm nay sẽ tổ chức đại trà thực hiện chương trình hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, không có đất sản xuất trồng nấm mèo. Các tổ chức gồm: Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và Hội Nông dân thị xã được giao nhiệm vụ làm chủ các dự án để giúp cho 256 hộ đoàn viên, hội viên dân tộc nghèo trồng nấm. Toàn bộ kinh phí của chương trình này được Nhà nước đài thọ, với mỗi hộ là 37 triệu đồng (trích từ nguồn vốn hỗ trợ trong chương trình 134). Ông Võ Anh Dũng, Phó chủ tịch UBND thị xã Long Khánh, cho biết nếu dự án này thành công thì đồng bào dân tộc của thị xã sẽ thoát nghèo thật sự.

Cũng theo Phó chủ tịch Võ Anh Dũng, năm 2008, bằng hàng loạt các chính sách như: Hỗ trợ cho vay vốn sản xuất, khuyến nông, đào tạo nghề và giải quyết việc làm, hỗ trợ nhà ở... nên toàn thị xã đã có đến 436 hộ thoát nghèo. Đến nay, Long Khánh chỉ còn 240 hộ nghèo, chiếm 0,82% hộ dân cư.

Kinh tế phát triển, bộ mặt đô thị của Long Khánh ngày càng mở rộng, khang trang. Long Khánh là địa phương khá trật tự, ổn định. Đời sống yên bình của người dân nơi đây còn được thể hiện rõ ở việc đồng bào có đạo, nhất là Công giáo, Phật giáo được tự do tín ngưỡng, tự do hành đạo. Tòa giám mục Giáo phận Xuân Lộc đóng trên địa bàn vừa được xây dựng khang trang và tổ chức nhiều hoạt động lễ trọng rất hoành tráng là minh chứng hiển hiện nhất về điều vừa đề cập.

Nhóm PV