Khát vọng Lâm San

Lâm San là xã vùng sâu, vùng xa và được xếp vào diện đặc biệt khó khăn của huyện Cẩm Mỹ. Với hơn 3.200 hécta đất nông nghiệp trồng cây cà phê, tiêu, điều..., nhưng do thường xuyên bị dịch bệnh, giá cả nông sản bấp bênh nên đời sống cư dân nơi đây chưa thể thoát nghèo...

* Dự án vẫn còn... trên giấy!

Chúng tôi đến ấp 4 và ấp 5 đúng vào ngày đồng bào dân tộc Châu Ro ở đây đang gặt lúa đổi công. Trong bữa cơm chủ nhà đãi các thợ gặt, hàng chục lao động vui vẻ cười đùa, song khi hỏi đến sản lượng, ai cũng lắc đầu vì mỗi hécta chỉ thu hoạch được khoảng 4 tấn. Thực tế, người dân tộc ở đây được hướng dẫn về khoa học kỹ thuật trong trồng trọt, nhưng do đất đai bạc màu nên năng suất làm ra cũng chỉ được bấy nhiêu. Anh Đào Văn Minh, ấp đội trưởng ấp 4 và anh Đào Văn Đức, ngụ tại ấp 5 là hai điển hình về làm kinh tế giỏi trong tộc người Châu Ro của xã Lâm San, đều khẳng định: "Đồng bào đã tiến bộ rất nhiều, nhưng do không có điều kiện phát triển kinh tế nên cuộc sống hiện nay vẫn còn nghèo khó. Để giúp bà con mình có cơ hội vươn lên, chúng tôi đã hướng dẫn nhiều gia đình làm vườn, chăn nuôi". Ngoài ra, cả hai ấp cũng chưa có điện, nước sạch, đường sá đi lại khó khăn.

Anh Đào Văn Đức đang trồng cây cao su trong khu vườn cà phê đã già cỗi của mình.

Cách đây 4 năm, người dân có nghe thông tin về việc Nhà nước đầu tư dự án phát triển hạ tầng cơ sở tại ấp 4 và ấp 5 nên khấp khởi mừng thầm. Thế nhưng, trên thực tế đến cuối tháng 2 vừa qua, UBND tỉnh mới chính thức có quyết định duyệt dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng khu định cư ấp 4 và ấp 5, xã Lâm San. Tổng kinh phí của dự án lên hơn 9 tỷ đồng, bao gồm các hạng mục công trình: Hai tuyến đường giao thông dài 3.568m; hệ thống điện hạ thế với chiều dài 4.644m; hệ thống nước sinh hoạt; khu nhà văn hóa truyền thống. Song đã gần nửa năm qua, mọi chuyện vẫn dậm chân tại chỗ. Nguyên nhân chậm là do có chỉnh sửa thiết kế! Còn hiện tại, đồng bào dân tộc vẫn phải sử dụng nước giếng; để có ánh sáng, nhà nào cũng phải sử dụng đèn dầu. Chủ tịch UBND xã Lâm San Đào Ngọc Minh trăn trở: "Lâm San có 86 hộ với 410 nhân khẩu là đồng bào dân tộc Châu Ro sinh sống từ lâu đời. Riêng ấp 4 và ấp 5 có 43 hộ với 204 nhân khẩu đều là những hộ nghèo nhất xã. Thời gian qua, dù được Nhà nước thường xuyên hỗ trợ, tạo điều kiện, giúp vốn để đồng bào tăng gia sản xuất, chăn nuôi nhưng cơ cực vẫn cứ đeo bám bà con". Vì vậy, theo ông Đào Ngọc Minh, nếu dự án nêu trên sớm hoàn thành thì đó là cơ sở, điều kiện quan trọng để đồng bào dân tộc nhanh chóng thoát nghèo.

Không riêng gì kinh tế khó khăn, đồng bào dân tộc Châu Ro ở Lâm San còn bị thiệt thòi về mặt tinh thần. Đó là nếp sinh hoạt truyền thống của họ hầu như không còn gì, kể cả cồng chiêng. Mỗi lần có lễ hội, đồng bào đều phải về huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tham dự.

* Bước đột phá trong sản xuất nông nghiệp!

Xã Lâm San hiện có trên 1.900 hộ với hơn 10 ngàn nhân khẩu. Diện tích nông nghiệp của xã là 3.200 hécta, trong đó các cây trồng chủ lực là cà phê, tiêu, điều. Vài năm gần đây do dịch bệnh nên đã có hơn 400 hécta tiêu bị chết; sản lượng điều và cà phê đạt thấp. Mặt khác, do là xã vùng sâu nên nông sản bán ra thường bị tư thương ép giá. Từ những nguyên nhân này, đời sống của người dân xã Lâm San luôn đối mặt với những khó khăn. Toàn xã không có hộ giàu; những hộ có nhà xây mới đều nhờ vào tiền bán đất. Cả xã có 265 hộ nghèo, thu nhập chỉ ở mức 200 ngàn đồng/người/tháng. Những năm gần đây, nông dân ở Lâm San luôn phải "chạy" theo phong trào "chặt và trồng". Nghĩa là, khi cà phê mất giá, thì người dân liền chặt hạ để trồng cây khác; cây điều và tiêu cũng ở tình trạng tương tự.

Phó chủ tịch UBND huyện Cẩm Mỹ Huỳnh Tấn Thìn cho biết, xã Lâm San phải tìm cho mình hướng đi mới để thoát nghèo. Trong đó, bước đột phá là phải mạnh dạn chuyển dịch cây trồng: Đối với 500 hécta đất đỏ ba-zan lâu nay trồng điều, cà phê phải chuyển sang trồng cây cao su cho năng suất, thu nhập cao hơn hẳn (gần đây, nhiều hộ dân đã bắt đầu thay thế cây cao su tại những vườn điều, tiêu già cỗi); còn lại hơn 2.500 hécta đất đen nhiều năm qua trồng bắp xen canh các loại cây trồng khác sẽ từng bước chuyển trồng ca cao - loại cây phù hợp với thổ nhưỡng ở Lâm San. Ngoài ra, Lâm San phải đẩy mạnh chăn nuôi bò và dê. Đề cập về bước phát triển ở Lâm San trong thời gian tới, ông Huỳnh Tấn Thìn nhấn mạnh: "Tôi nghĩ rằng, nếu nhanh chóng thực hiện chủ trương chuyển đổi cây trồng thì Lâm San sẽ là địa bàn hứa hẹn đổi thay tích cực. UBND huyện sẽ tạo mọi điều kiện để Lâm San có thể bứt phá đi lên. Đó là việc đầu tư hoàn chỉnh hệ thống lưới điện; đường giao thông 765 và đường 764; hệ thống tưới tiêu đảm bảo cung cấp nước cho toàn bộ diện tích gieo trồng".

Bữa cơm tập thể của đồng bào dân tộc Châu Ro trong ngày gặt lúa đổi công.

Phải nói rằng, cơ hội cho người dân ở Lâm San thoát nghèo đang định hình rõ nét. Đó chính là niềm khát vọng của người dân xã Lâm San.

Tạ Nguyên