Dân chài Phước An: Tết vẫn còn xa...

Ở khu vực Rừng Sác ngập mặn thuộc xã Phước An (huyện Nhơn Trạch) có hàng trăm hộ dân hành nghề đánh bắt tôm cá, nuôi trồng thủy sản trên sông Thị Vải. Ngoài dân địa phương còn có khá nhiều hộ dân ở các tỉnh như: Tiền Giang, Bến Tre, Long An cũng tìm đến đây kiếm sống. Cuộc sống của dân chài dập dềnh theo con nước trên sông Thị Vải đang bị ô nhiễm nặng khiến cho họ càng thêm khó khăn. Ngày Tết gần kề nhưng việc chuẩn bị đón Xuân, vui Tết của bà con vẫn còn xa...

Trên đường đưa chúng tôi ra thăm số dân chài đang hành nghề trên sông Thị Vải, anh Chín Lợi, cán bộ nông lâm của xã Phước An bức xúc cho biết, chưa có con số thống kê chính xác số hộ làm nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy sản trên khu vực Rừng Sác ngập mặn ở Phước An, nhưng ước tính cũng có đến vài trăm hộ. Mấy năm gần đây, do dòng sông Thị Vải bị ô nhiễm nặng, lượng cá tôm giảm sút nghiêm trọng nên việc làm ăn của bà con gặp rất nhiều khó khăn. Mọi năm, khi sông chưa bị ô nhiễm, lượng cá, tôm đánh bắt được khá dồi dào thì dân chài Phước An đón Xuân, vui Tết đàng hoàng, còn bây giờ thì rất khó khăn.

Buổi tiệc tất niên của những người đóng đáy.

Để giúp chúng tôi hình dung được hết những khó khăn của bà con, anh Chín Lợi đã tìm mượn con đò nhỏ đưa chúng tôi ra sông để thấy tận mắt cuộc sống của những con người “cùng khổ". Buổi trưa, nắng xuân ngập tràn mặt sông làm lộ rõ màu nước "đen đen, nâu nâu” của dòng sông đang bị ô nhiễm nặng. Càng đi sâu vào khu vực sông nhỏ, Tắc Cò, Tắc Cua, Cắm Sào, Tắc Cổ Ngựa..., màu nước càng đen hơn và mùi hôi thối bốc lên nồng nặc. Điều này đã giúp cho chúng tôi hiểu rõ hơn vì sao mấy năm gần đây nguồn lợi thủy sản ở khu rừng ngập mặn Phước An đã giảm sút nhanh chóng.

Anh Liêm, người đưa đò giúp chúng tôi đã vui vẻ góp chuyện: Mọi năm, khi đi qua những khu vực này, ghe xuồng đánh bắt tôm cá của bà con khá đông đúc. Giờ thì số lượng đó đã giảm đến 2/3. Nhiều người đã chuyển sang địa bàn khác làm ăn, cũng có số lên bờ tìm kế sinh nhai khác. Còn lại trên sông là những người nghèo, quá khó khăn, không biết làm gì khác nên phải bám vào mặt sông kiếm sống.

Bên tán rừng đước ở khu vực Tắc Cổ Ngựa, chúng tôi gặp hai anh em Trần Thanh Tuấn và Trần Thanh Lợi, dân Cần Giuộc (tỉnh Long An) đang neo ghe nghỉ trưa để chờ đêm về đánh bắt tôm cá. Anh Tuấn và anh Lợi đều mang cả vợ con đi theo. Cả gia đình chen chúc trên chiếc đò nhỏ hết sức chật chội, bức bối. Nghe chúng tôi hỏi về chuyện ăn Tết, anh Tuấn nói như than: "Làm ăn thất bát như thế này thì lấy gì mà ăn Tết! Thôi thì ráng chịu đựng ở đây. Cứ đến đó rồi tính...”.

Gia đình các anh Trần Thanh Lợi, Trần Thanh Tuấn ở Long An không về quê ăn Tết.

Còn ở phía bờ bên kia, nơi có 4-5 chiếc ghe đóng đáy đang neo đậu chờ con nước, các anh Võ Văn Nhàn, Đặng Văn Bảy cùng nhóm bạn chài đang tổ chức tất niên trên ghe. Mang tiếng là dân đánh bắt hải sản nhưng mồi nhậu của các anh hôm ấy chỉ là 1 chén chè, 1 dĩa dưa hấu và dĩa thịt gà có rau nhiều hơn là thịt. Thứ đặc sản của vùng rừng ngập mặn không hề thấy trong bữa tất niên này. Thấy khách đến thăm, anh Nhàn cùng các bạn chài đon đả mời chúng tôi lên ghe của các anh. Sau mấy ly rượu đế đưa cay, anh Nhàn tiết lộ: "Tụi tui là dân Phước An thứ thiệt, có nhà cửa hẳn hoi, nhưng làm ăn thất bại quá nên đến giờ này cũng chưa có tiền sắm cho sắp nhỏ bộ quần áo mới. Cá tôm đã cạn kiệt, chạy ăn muốn hụt hơi nói chi là Tết!". Đưa mắt nhìn về phía khu công nghiệp bên dòng sông Thị Vải, anh Nhàn ao ước: "Phải chi Nhà nước xử lý mạnh tay với mấy nhà máy xả chất thải độc hại ra sông, bảo vệ môi trường, bảo vệ dòng sông thì cuộc sống của cánh dân chài chúng tôi đâu có khổ!".

Trong khi người dân hành nghề đóng đáy, chài lưới, rập tôm cua lao đao thì ở các đùn, đập nuôi tôm, người nuôi cũng không khá gì hơn. Trừ một số vuông tôm ở cách xa nguồn nước bị ô nhiễm là bà con có thể ăn Tết đàng hoàng, số còn lại cũng rơi vào cảnh khó khăn trước thềm xuân mới. Anh Huỳnh Văn Dân, quê ở Mỹ Tho (tỉnh Tiền Giang) lên đây đầu tư đắp hơn 6 hecta nuôi tôm. 3 cái tết rồi anh Dân không thể về quê để ăn tết vì làm ăn thất bát. Anh Dân nói: “Tết năm nay gia đình tui cũng không về quê. Nhà cửa ở quê đành bỏ trống. Ăn Tết trong rừng cũng không sao chứ lên bờ càng thấy tủi".

Chia tay với bà con dân chài trong ánh nắng chiều đã nhạt, co mình trong cái không khí se lạnh của những cơn gió mùa Đông Bắc, lòng chúng tôi nặng trĩu, Trong khi ngoài kia nhà nhà náo nức chuẩn bị đón xuân vui Tết, thì ở đây bà con vẫn tiếp tục vất vả tìm cái ăn trên dòng sông đầy nước thải độc hại. Với bà con dân chài ở đây, Tết vẫn còn xa...

Đức Việt