Mệnh lệnh từ trái tim

Trong 12 nghĩa trang liệt sĩ (NTLS) của thành phố Đồng Nai hiện có hàng ngàn mộ liệt sĩ chưa có thông tin hoặc mới có một phần thông tin.

Hưởng ứng Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (HCLS) do Ban Chỉ đạo 515 quốc gia, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 và Ban Chỉ đạo 515 thành phố Đồng Nai phát động, những ngày này, tại nhiều NTLS của thành phố, các tổ, đội đang đẩy mạnh việc thực hiện lấy mẫu, số hóa hài cốt liệt sĩ. Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai NGUYỄN THỊ HOÀNG, Trưởng ban Chỉ đạo 515 của thành phố đã có cuộc trao đổi xung quanh vấn đề này với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai. 

Không để một ai bị lãng quên

* Hiện nay, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai đang phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan triển khai công tác lấy mẫu HCLS chưa xác định được thông tin tại các NTLS. Bà có thể nói rõ thêm ý nghĩa cốt lõi của chiến dịch này?

Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng.

- Hiện nay, tại 12 NTLS trong thành phố có khoảng hơn 7 ngàn mộ chưa có thông tin hoặc có một phần thông tin. Ý nghĩa sâu sắc nhất của việc lấy mẫu HCLS lúc này chính là sự tri ân bằng hành động cụ thể, là việc thực hiện trọn vẹn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Chúng ta không chỉ xây dựng những tượng đài, những nghĩa trang khang trang mà điều quan trọng nhất là phải nỗ lực “xác định danh tính cho các anh”, đưa các anh trở về với quê hương, với dòng họ, người thân. Việc làm này khẳng định trách nhiệm cao của thế hệ hôm nay: quyết không để một ai bị lãng quên.

* Có ý kiến cho rằng, chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS là  “cuộc chạy đua với thời gian”. Tính cấp bách của nhiệm vụ này trong giai đoạn hiện nay ra sao thưa bà?

- Đây thực sự là một cuộc chạy đua khốc liệt với thời gian. Chiến tranh đã lùi xa, thời gian cất bốc, quy tập nhiều phần mộ đã lâu. Do tác động của khí hậu nóng ẩm, thổ nhưỡng tại địa phương, hài cốt và cấu trúc ADN của các liệt sĩ đang bị phân hủy rất nhanh theo từng năm.

Mặt khác, thân nhân của các liệt sĩ - những người mẹ, người cha, người anh em hầu hết đều đã tuổi cao, sức yếu. Thời gian không chờ đợi chúng ta. Nếu không chủ động lấy mẫu diện rộng ngay từ bây giờ để xây dựng ngân hàng dữ liệu gen thì chỉ một thời gian ngắn nữa thôi, cơ hội xác định danh tính bằng khoa học sẽ vĩnh viễn khép lại. Đối với cấp ủy, chính quyền địa phương, nhân dân, đặc biệt là lực lượng vũ trang thành phố, đây là mệnh lệnh từ trái tim, là nhiệm vụ chính trị đặc biệt cấp bách.

* Bà đánh giá công tác này có giá trị tinh thần thế nào với thân nhân các gia đình liệt sĩ?

- Hơn nửa thế kỷ qua, hàng vạn gia đình trên khắp cả nước vẫn ngày đêm đau đáu, khắc khoải tìm kiếm người thân. Nỗi đau ấy âm ỉ qua nhiều thế hệ.

Nhân viên thực hiện lấy mẫu, số hóa hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Long Bình (phường Long Bình).

Việc lấy mẫu HCLS để đối chiếu với mẫu sinh học của thân nhân là cầu nối duy nhất, chính xác nhất bằng khoa học để kết nối lại tình thân. Mỗi một mẫu ADN trùng khớp được công bố sẽ giải tỏa nỗi mong chờ mỏi mòn của một gia đình, đưa hương hồn các anh về sum họp với tổ tiên. Việc này mang ý nghĩa nhân văn vô cùng sâu sắc, tạo dựng niềm tin vững chắc của nhân dân vào chính sách hậu phương quân đội của Đảng và Nhà nước.

Cả hệ thống chính trị vào cuộc

* Ban Chỉ đạo 515 của thành phố Đồng Nai đặt ra mục tiêu, quyết tâm gì khi triển khai kế hoạch thực hiện 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS thưa bà?

- Về mục tiêu cụ thể là sẽ lấy mẫu toàn diện, không bỏ sót. Mục tiêu hàng đầu là tiến hành khảo sát, lập danh mục và thực hiện lấy mẫu sinh học (mẫu xương, răng) đối với 100% các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin đang an táng tại 12 NTLS trên địa bàn theo đúng lộ trình kế hoạch.

Bảo đảm tính chính xác và khoa học tuyệt đối. Trong đó, quy trình lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển và bàn giao mẫu phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kỹ thuật y sinh của cơ quan chuyên môn để bảo đảm chất lượng ADN, phục vụ tốt nhất cho việc giám định và đối chiếu.

Cùng với đó là đồng bộ hóa dữ liệu. Trong đó, các sở, ngành hoàn thiện hệ thống thông tin mộ chí, đồng thời hỗ trợ thu thập mẫu định danh từ phía thân nhân liệt sĩ để đưa vào Ngân hàng dữ liệu gen quốc gia.

Thành phố Đồng Nai có hơn 7.660 liệt sĩ được an táng tại 12 NTLS chưa có thông tin hoặc mới có một phần thông tin. Quán triệt quan điểm “là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng của Ban Chỉ đạo 515 quốc gia về Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS”, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố đã thành lập 11 tổ thực hiện lấy mẫu, số hóa HCLS và 1 tổ vận chuyển, bàn giao mẫu. Trong giai đoạn 1 của chiến dịch này, từ tháng 6 đến tháng 7-2026, Ban Chỉ đạo dự kiến sẽ tiến hành lấy mẫu HCLS để giám định ADN.

Ban Chỉ đạo 515 xác định đây là giai đoạn “vàng” cuối cùng, phải chạy đua với thời gian. Với quyết tâm cao nhất, toàn lực lượng phải tranh thủ từng ngày, từng giờ trước khi các di cốt bị phân hủy hoàn toàn do thời gian và điều kiện thổ nhưỡng, thời tiết.

Ban Chỉ đạo quán triệt đến từng cán bộ, chiến sĩ và nhân viên chuyên môn phải quyết tâm làm việc bằng cái tâm và bằng sự kính trọng tuyệt đối. Từng thao tác khai quật, lấy mẫu và hoàn trả mặt bằng khuôn viên mộ phải bảo đảm sự tôn nghiêm, chu đáo, không làm ảnh hưởng đến cảnh quan nghĩa trang.

Quyết tâm phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Lực lượng vũ trang (chủ lực là Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố) đóng vai trò nòng cốt, phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành: Nội vụ, Công an, Y tế và chính quyền địa phương tạo thành một quy trình khép kín, thông suốt, vượt qua mọi khó khăn về thời tiết hay địa hình để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Đồng thời đẩy mạnh đợt thi đua thu thập thông tin, hội thảo khảo sát tìm kiếm các khu vực có thông tin HCLS để tiến hành quy tập đưa các anh về nghĩa trang.

Trân trọng cảm ơn bà!

Phạm Quang (thực hiện)