Do xét xử "quá tải" nên án bị hủy, sửa nhiều?

Mỗi năm, ngành Tòa án Đồng Nai thụ lý và giải quyết trên 10 ngàn vụ án, vụ việc. Số lượng án thụ lý, giải quyết đứng thứ 3 so với cả nước (sau TP.Hồ Chí Minh và Hà Nội). Trong khi đó, đội ngũ thẩm phán toàn tỉnh chỉ có 100 người. Do vậy, việc "quá tải" trong xét xử và để xảy ra án bị hủy, sửa là khó tránh khỏi.

Mỗi năm, ngành Tòa án Đồng Nai thụ lý và giải quyết trên 10 ngàn vụ án, vụ việc. Số lượng án thụ lý, giải quyết đứng thứ 3 so với cả nước (sau TP.Hồ Chí Minh và Hà Nội). Trong khi đó, đội ngũ thẩm phán toàn tỉnh chỉ có 100 người. Do vậy, việc "quá tải" trong xét xử và để xảy ra án bị hủy, sửa là khó tránh khỏi.

Mấy năm gần đây, khi được tăng thẩm quyền xét xử nên Tòa án nhân dân (TAND) TP.Biên Hòa được tăng thêm một số thẩm phán. Tuy nhiên, TP.Biên Hòa hiện có khoảng 800 ngàn dân (tính cả những người tạm trú dài hạn), tức là tương đương với dân số một tỉnh ở miền Trung, nên lượng án của thành phố này khá lớn. Vì vậy, các thẩm phán phải làm việc vượt chỉ tiêu, định mức nhiều lần mới hạn chế án tồn đọng. Bình quân trong toàn tỉnh, mỗi thẩm phán xét xử gần 7 vụ án/tháng, còn ở TAND TP.Biên Hòa từ 10-12 vụ/tháng, cá biệt có thẩm phán phải xét xử đến 14 vụ, tức là vượt mức quy định 2-3 lần.

Cần làm tốt công tác tuyên truyền pháp luật, phòng ngừa tội phạm để hạn chế đưa ra tòa xét xử.

Tương tự, thẩm phán TAND các huyện: Long Thành, Trảng Bom, TX.Long Khánh... cũng phải làm việc trong điều kiện quá tải. Và TAND tỉnh cũng không phải là ngoại lệ. Đã vậy, thời gian gần đây diễn biến an ninh trật tự và hoạt động của bọn tội phạm ngày càng gia tăng, phức tạp và tinh vi. Điển hình như trong 6 tháng đầu năm 2010, toàn ngành tòa án đã thụ lý 219 vụ án về giao thông, tăng hơn cùng kỳ 21 vụ; nhóm tội phạm xâm hại tình dục trẻ em là 37 vụ, tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái...

Án dân sự các loại cũng gia tăng qua mỗi năm. Trong các vụ tranh chấp dân sự thì có gần 60% liên quan đến đất đai. Ví vụ như trong số 1.756 vụ việc dân sự mà ngành tòa án thụ lý vào 6 tháng đầu năm 2010 thì có trên 1.000 vụ là tranh chấp đất đai hoặc có liên quan đến đất đai. Đấy là những vụ án phức tạp, cần có nhiều thời gian để xác minh, truy tìm chứng cứ, nguồn gốc. Mặt khác, không ít vụ tranh chấp là người thân trong gia đình, dòng họ nên việc giải quyết càng trở nên khó khăn. Án hôn nhân - gia đình, kinh tế cũng gia tăng và phát sinh rất phức tạp. Do đó, việc xét xử đúng tiến độ trong tình trạng án quá tải là sự cố gắng lớn của các thẩm phán.

Trong số 4.106 vụ án đã giải quyết 6 tháng qua thì có 156 vụ bị hủy và sửa. Điều đáng nói, trong 156 vụ bị hủy, sửa thì có đến 140 vụ do lỗi chủ quan của thẩm phán, của hội đồng xét xử. Chánh án TAND tỉnh Huỳnh Văn Lưu cho biết, một trong những nguyên nhân dẫn đến án bị hủy và sửa là việc thẩm phán trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm, bản lĩnh trong đánh giá, nhận định án. Một số vụ án do việc vi phạm tố tụng, thu thập chứng cứ không đầy đủ nên kết quả xét xử án thường bị hủy, sửa ở phiên phúc thẩm.

Song, theo ông Lưu, với việc quá tải trong xét xử như hiện nay thì án bị hủy, sửa là khó tránh khỏi và muốn khắc phục cần có những giải pháp đồng bộ. Bên cạnh việc bổ sung, tiếp tục đào tạo nâng cao tay nghề, giáo dục về phẩm chất và đạo đức thẩm phán, theo Chánh án TAND tỉnh, để hạn chế án bị hủy, sửa thì các cơ quan tố tụng cần làm hết trách nhiệm để có kết quả từng vụ án, vụ việc đảm bảo phản ảnh đúng bản chất, trong xét xử cần tăng cường tranh tụng. Đối với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, cần tăng cường tuyên truyền pháp luật, đề cao cảnh giác, có giải pháp phòng chống tội phạm hữu hiệu; tổ chức hòa giải tốt ở cơ sở không để phát sinh các vụ kiện, tranh chấp phức tạp...

P.V