Cán bộ gây lỗi phải bồi thường cho dân

Để xảy ra sự cố Công ty Vedan xả nước thải gây ô nhiễm nguồn nước sông Thị Vải; chậm công bố trong nước tương có chất 3 MCPD; chích ngừa dẫn đến tử vong... thì cá nhân công chức, cơ quan quản lý nhà nước liên quan có chịu trách nhiệm bồi thường cho các bên bị hại hay không? Những câu hỏi này đã được các đại biểu sở, ngành đặt ra khi góp ý cho dự thảo Luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước do Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh tổ chức.

* Chưa có bồi thường

Phó giám đốc Sở Tư pháp Phan Văn Châu đặt vấn đề: "Trung tâm y tế dự phòng khi tiêm chủng gây chết người thì có bồi thường không? Câu trả lời tưởng như đơn giản nhưng trong dự luật về bồi thường lại... bỏ qua". Theo Luật Cán bộ công chức thì đơn vị hành chính sự nghiệp, dịch vụ công như trung tâm y tế dự phòng là tổ chức hoạt động công vụ. Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm cũng quy định trong trường hợp để xảy ra chết người khi tiêm chủng thì trung tâm y tế dự phòng phải bồi thường. Do đó, ông Châu đề nghị Luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước cần mở rộng phạm vi điều chỉnh, các dịch vụ công cần được xem là hoạt động công vụ.

Hành vi hành chính của công chức gây hại cho dân có thể bị buộc bồi thường.(Ảnh minh họa)

Một số ý kiến đồng tình quan điểm trên khi nói, kể cả công chứng, chứng thực, dịch vụ môi trường... cũng cần được đưa vào phạm vi điều chỉnh của luật này. Và ngay cả các cán bộ của ban bảo vệ dân phố, dân phòng, đoàn thể... nếu gây ra thiệt hại cho tổ chức, cá nhân cũng phải có trách nhiệm bồi thường. Nhưng thượng tá Trần Minh Phương, Chánh văn phòng Công an tỉnh tỏ ra phân vân: "Mấy ông dân phòng ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng thì sao có thể so sánh như một công chức thực thụ?". Ông Phương còn thắc mắc, nếu dự thảo luật này mở rộng phạm vi điều chỉnh ra cả lĩnh vực lập pháp, lập quy thì luật của Quốc hội, nghị quyết của HĐND ban hành mà gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân cũng "bắt" mấy ông đại biểu dân cử bồi thường? Quy định như vậy sẽ rất... bao la, khó thực hiện.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh đặt vấn đề: "Thanh tra Sở Tài nguyên - môi trường Đồng Nai có phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường cho người dân sống ven sông Thị Vải?". Hỏi như thế bởi lẽ, cán bộ thanh tra sở này có biết chuyện từ nhiều năm qua, Công ty Vedan đã xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường mà bằng chứng là công ty này từng bị xử phạt hành chính về hành vi nêu trên. Nhưng cũng có ý kiến cho rằng, thanh tra sở này không có lỗi, vì Công ty Vedan lén lút, cố tình gian dối trong việc xả nước thải chưa qua xử lý. Một số đại biểu khác còn đặt vấn đề: "Thanh tra Sở Y tế TP.Hồ Chí Minh biết rõ trong một số loại nước tương có chất 3 MCPD nhưng chậm công bố và thiệt hại thuộc về người dân. Đúng ra, những người có trách nhiệm ở Sở Y tế thành phố ngoài bị xử lý hành chính còn phải liên đới bồi thường thiệt hại cho khách hàng (ở đây là người tiêu dùng)".

* Bảo vệ quyền lợi người dân

Ông Nguyễn Ngọc Đức, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh, đưa ra số liệu đã được công bố "đầy giật mình": "60 - 70% cán bộ công chức nước ta chưa qua đào tạo về quản lý nhà nước". Cho nên, ông Đức dự báo rằng, cán bộ làm sai sẽ còn diễn ra dài dài. Thế nhưng, nếu pháp luật buộc cán bộ công chức làm sai phải bồi thường thiệt hại, thì sẽ dẫn đến tình trạng không công chức nào hăng hái, chủ động trong công tác hoặc tham mưu ban hành những quyết định mờ ảo, có lợi cho mình và đùn đẩy việc lên cấp trên, chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước sẽ giảm sút, trì trệ.

Vì thế, nhiều đại biểu đồng tình với việc cần có quy định rõ đâu là lỗi vô ý, đâu là lỗi cố ý để xử lý cũng như buộc công chức bồi thường khi gây thiệt hại. Nhưng ai sẽ là người đứng ra phân định việc có lỗi này? Ông Nguyễn Quốc Cường, Phó chánh Thanh tra tỉnh nói rằng, người bị thiệt hại được trực tiếp thương lượng với người gây hại hoặc có quyền khiếu nại đến cơ quan quản lý công chức, cơ quan cấp trên cũng như khởi kiện ra tòa án. Luật sư Hồng Phúc (thuộc Đoàn Luật sư Đồng Nai) thì nói, cần có cơ quan độc lập xác định thiệt hại để bồi thường cho tổ chức, cá nhân. Bà Quách Ngọc Lan, Trưởng ban Kinh tế - ngân sách HĐND tỉnh, cũng đồng tình với ý kiến trên: "Luật này là để bảo vệ quyền lợi và tạo điều kiện thuận tiện cho người dân nên phải quy định các thủ tục giải quyết bồi thường một cách đơn giản và nhất thiết phải có cơ quan quản lý bồi thường độc lập".

Nhưng tiền đâu để bồi thường? Đối với lỗi cố ý của công chức thì công chức phải chịu trách nhiệm bồi thường. Thế nhưng, nhiều đại biểu cho rằng không nên "mượn" tiền ngân sách và việc trừ dần lương của công chức là "bất khả thi" mà cần có quy định về việc lập quỹ bảo hiểm, trong đó mọi cán bộ công chức có trách nhiệm đóng góp.

Phong Vũ