Kiện đòi tài sản... không phải của mình (!?)

Chuyện kỳ cục này xảy ra ở xã Tam Phước (huyện Long Thành). Tòa cấp sơ thẩm huyện Long Thành tuyên buộc người bị kiện phải trả lại tài sản (vốn thuộc về Nhà nước) cho người kiện.

Phần đất là con đường đi mà bà Hòa đang tranh chấp với ông Nghĩa.

* Từ vụ kiện tranh chấp đất ở đường đi

Đơn khởi kiện của bà Ngô Thị Phương Hòa (51 tuổi, ngụ tỉnh Thừa Thiên - Huế) gửi Tòa án nhân dân huyện Long Thành ngày 10-5-2006 cho biết, vào tháng 5-2004, bà Hòa được người em ruột là ông Ngô Phương Bình (ngụ ở phường Hòa Bình, TP. Biên Hòa) chuyển nhượng 36.004m2 đất tại ấp Long Đức, xã Tam Phước. Phần đất này bao gồm một mảnh đất hơn 30.000m2 nằm kề sát lô cao su của Nông trường cao su Long Thành và một con đường đi rộng 8m, dài khoảng 500m nối liền mảnh đất của bà với quốc lộ 51 (ngay cạnh trạm thu phí quốc lộ 51). Sau đó, bà Hòa được UBND huyện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) đối với phần diện tích này. Tuy nhiên, ngay đầu con đường đi rộng 8m này, gia đình ông Trần Văn Nghĩa đã thuê của chủ đất cũ khoảng 373m2 để mở quán nước giải khát từ năm 1999 đến nay. Vì muốn giải phóng đường đi, bà Hòa đã yêu cầu gia đình ông Nghĩa dỡ một phần quán nước để trả lại 373m2 đất nhưng ông Nghĩa không trả. Do đó, bà Hòa khởi kiện ra tòa yêu cầu vợ chồng ông Nghĩa phải tháo dỡ quán nước để trả lại đất cho bà.

Tại phiên tòa, ông Nghĩa cho rằng vì cần mặt bằng để làm quán nước giải khát, nên năm 1999 vợ chồng ông đã thỏa thuận thuê của chủ đất cũ 373m2 đất ngay cạnh mặt tiền quốc lộ 51 với giá một triệu đồng/tháng. Qua thời gian sử dụng phần đất này, ông phát hiện đây là đất của Nông trường cao su Long Thành quản lý chứ không phải của bất cứ cá nhân nào. Ông cũng chẳng hề biết bà Hòa là ai cho đến khi bà này xuất hiện đòi ông dỡ quán trả lại đất. Do đó, vợ chồng ông Nghĩa không đồng ý giao trả phần đất này theo yêu cầu của bà Hòa. Đồng thời, ông Nghĩa cũng khẳng định, sẽ chỉ trả lại phần đất này cho Nông trường cao su Long Thành nếu họ có quyết định thu hồi để sử dụng, vì đây là đất của nông trường chứ không phải của bà Hòa. Thậm chí, ông Nghĩa còn phản tố rằng, trong số đất mà bà Hòa được UBND huyện cấp sổ đỏ, phần đường đi rộng 8m, dài 500m không chỉ lấn chiếm đất của nhiều người mà còn có nhiều vấn đề các cơ quan chức năng phải xem xét lại vì nó không đúng với thực tế và có biểu hiện tiêu cực.

Tuy nhiên, tại phiên tòa sơ thẩm ngày 22-5-2007, Tòa án nhân dân huyện đã không chấp nhận ý kiến trình bày của ông Nghĩa mà tuyên buộc gia đình ông phải dỡ quán nước, trả lại đất cho bà Hòa.

* Tòa xử đã đúng luật?

Từ khiếu nại của ông Nghĩa, phóng viên báo Đồng Nai đã tìm hiểu sự việc và phát hiện vụ án tưởng chừng như đơn giản này lại cho thấy nhiều vấn đề khá phức tạp. Không chỉ xuất hiện nhiều khúc mắc, sai phạm trong việc cấp đất mà ngay cả tòa án huyện khi đưa vụ án ra xét xử cũng vi phạm thủ tục tố tụng.

Được biết, nguồn gốc đất mà bà Hòa đang sở hữu trước đây là của Công ty cao su Đồng Nai hoán đổi cho ông Tống Văn Triệu (hiện ngụ ở phường Long Bình, TP. Biên Hòa) từ năm 1995. Sau đó, ông Triệu sang nhượng lại cho ông Bình và rồi ông Bình lại sang nhượng tiếp cho bà Hòa.

Lúc bấy giờ, trong khoảng thời gian từ năm 1992 đến tháng 6-1994, ông Triệu mua của 5 hộ dân ở ấp Thanh Bình, xã Tam Phước tổng cộng 36.696m2 đất giáp Nông trường cao su Long Thành. Đây là những phần do người dân tự khai phá sử dụng từ trước ngày giải phóng. Sau khi mua, ông Triệu thỏa thuận với Nông trường cao su hoán đổi 5 mảnh đất nằm rời rạc này để lấy một mảnh đất ở vị trí khác để dễ canh tác. Lúc bấy giờ, để canh tác cao su được liền canh, Công ty cao su Đồng Nai đồng ý hoán đổi lấy 5 mảnh đất này và giao cho ông Triệu 35.040m2 đất công nghiệp nằm cách quốc lộ 51 khoảng 500m thuộc khu gia cư đội 4 Nông trường cao su Long Thành (thuộc tờ bản đồ số 10, cắt thửa 61, ấp Long Đức, xã Tam Phước).

Sau khi nhận chuyển đổi, ông Triệu đã xin Nông trường cao su Long Thành cho mở rộng con đường lô vào phần đất của ông thêm 8m nhưng nông trường không đồng ý. Như vậy, ngay từ đầu mảnh đất của bà Hòa hiện nay không hề có con đường đi. Thế nhưng, chẳng hiểu sao qua vài lần sang tay, làm sổ đỏ và được Công ty Tín Nghĩa bồi thường một phần diện tích để làm công ty vào năm 2002, mảnh đất này lại nhiều lần nở thêm diện tích và hình dạng khác nhau. Khi thì hơn 39.000m2, khi thì hơn 36.000m2 và đặc biệt là có thêm con đường đi rộng 8m vốn là đất của nông trường.

Trong khi đó, ngay từ biên bản thỏa thuận hoán đổi đất năm 1994 của giám đốc Công ty cao su Đồng Nai cũng như bản xác nhận mới đây của giám đốc Nông trường cao su Long Thành thì phần đất được giao cho ông Triệu chỉ có 35.040m2. Còn phần đất là con đường đi vẫn thuộc đất của nông trường, không hề hoán đổi, sang nhượng cho ông Triệu (xung quanh phần đất này còn nhiều vấn đề phức tạp và có biểu hiện tiêu cực, chúng tôi sẽ đề cập ở dịp khác).

Trở lại với vụ án tranh chấp đất là con đường đi giữa bà Hòa với ông Nghĩa, rõ ràng phần đất này là của nông trường, ông Nghĩa cũng xác nhận điều đó. Nhưng khi mở phiên tòa xét xử, tòa sơ thẩm lại không nghe phần trình bày cũng như phản tố của ông Nghĩa. Nghiêm trọng hơn, tòa không xem xét, đánh giá hết những chứng cứ có liên quan. Đặc biệt là bên có quyền và nghĩa vụ liên quan trong vụ án là Nông trường cao su Long Thành không được mời tham dự. Để rồi tòa sơ thẩm ra phán quyết buộc ông Nghĩa lấy đất của nông trường trả cho bà Hòa. Rõ ràng tòa sơ thẩm đã vi phạm thủ tục tố tụng khi không thu thập chứng cứ hoặc mời đại diện của bên có quyền lợi liên quan là Nông trường cao su Long Thành tham gia vụ án.

Do quá bức xúc nên không chỉ kháng cáo bản án phúc thẩm mà ông Nghĩa còn làm đơn tố cáo gởi đến các cơ quan chức năng của huyện, tỉnh vì trong quá trình tìm hiểu, theo đuổi vụ kiện, ông Nghĩa phát hiện xung quanh việc cấp đất cho ông Triệu, bà Hòa có vấn đề, gây thiệt hại cho Nhà nước số tài sản không ít. Riêng vụ kiện này, Tòa án nhân dân tỉnh đang thụ lý và sẽ đưa ra xét xử phúc thẩm vào ngày 9-10-2007.

NHÓM PV PLĐS