Nhân tuần lễ quốc gia an toàn - vê sinh lao động và phòng chống cháy nổ năm 2006:
Những con số đen, báo động đỏ

Môi trường ẩm ướt, sức khỏe người lao động sẽ bị ảnh hưởng và dễ mắc các bệnh nghề nghiệp.

Thống kê từ Bộ LĐ-TBXH, tính trong năm 2005 và đến tháng 2-2006, cả nước đã xảy ra 4.050 vụ tai nạn lao động (TNLĐ) làm chết 4.164 người, trong đó có 433 vụ TNLĐ nghiêm trọng làm chết 473 người, 1.026 người bị thương nặng. Các địa phương xảy ra nhiều vụ TNLĐ chết người là TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Quảng Ninh. Thiệt hại về vật chất do TNLĐ xảy ra trên 47 tỷ đồng, trong đó thiệt hại về tài sản là 14 tỷ đồng, số ngày nghỉ do TNLĐ lên đến gần 50.000 ngày.

* Tai nạn lao động vẫn nhiều và nghiêm trọng

Trên địa bàn Đồng Nai, theo thống kê từ 360/4.672 doanh nghiệp và cơ sở sản xuất, trong năm 2005 đã xảy ra 1.027 vụ TNLĐ, làm chết 29 người và 160 người bị thương nặng. Thiệt hại về tài sản vật chất, thuốc men, chi phí mai táng và tiền bồi thường cho các nạn nhân lên tới 22 tỷ đồng (chiếm 47% tổng thiệt hại do TNLĐ của cả nước).

Tìm hiểu tình hình, được biết trong số những nguyên nhân chính gây ra TNLĐ thì yếu tố máy, thiết bị cán - cuốn - kẹp thường là nguyên nhân xảy ra TNLĐ nhiều nhất với 539 vụ; kế đến là các vụ sập công trình, té ngã từ độ cao trong xây dựng 234 vụ; bị điện giật và các vụ liên quan đến điện: 29 vụ và một số nguyên nhân khác như phỏng hóa chất, nước lửa, nổ phế liệu... Trong số TNLĐ nghiêm trọng làm chết người trong các loại hình doanh nghiệp (DN) thì TNLĐ nghiêm trọng xảy ra nhiều nhất ở các công ty TNHH (14 vụ); các cơ sở cá nhân, DNTN: 6 vụ, DN đầu tư nước ngoài: 4 vụ, DN nhà nước 3 vụ, 2 vụ còn lại thuộc công ty cổ phần nhà nước.

So với năm 2004, TNLĐ trong năm 2005 trên địa bàn đã giảm 273 vụ, giảm 277 người bị thương, số vụ nghiêm trọng có người chết giảm 1 vụ và số người bị thương nặng giảm 47 người. Tuy thế, Đồng Nai vẫn là tỉnh đứng đầu cả nước về số vụ TNLĐ và đứng thứ 3 sau TP. Hồ Chí Minh và Quảng Ninh về số vụ TNLĐ nghiêm trọng có người chết. Tại lễ phát động Tuần lễ  quốc gia AT-VSLĐ và PCCN, ông Lê Mai Thanh, Giám đốc Sở LĐ-TBXH tỉnh cho rằng: "Đúng là tình hình TNLĐ trên địa bàn là cao. Nhưng đối với một tỉnh 70% công nghiệp như Đồng Nai với 17 KCN và gần 5.000 DN, cơ sở sản xuất, nơi có gần 300.000 lao động làm việc thì vấn đề TNLĐ là không thể tránh được và cũng không thể đem so với các tỉnh thành công nghiệp nhỏ hơn, ít tập trung hơn".

Theo nhận định của Sở LĐ-TBXH thì nguyên nhân của các vụ TNLĐ chủ yếu vẫn là do thiết bị không bảo đảm ATLĐ, không có thiết bị an toàn; không có hoặc không sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân; DN không huấn luyện đầy đủ quy trình, biện pháp ATLĐ cho công nhân và một số nguyên nhân rủi ro khách quan khác. Song, dù nguyên nhân nào thì cũng đều xuất phát từ nhận thức về AT-VSLĐ và PCCN của DN và người lao động. Nhiều chủ DN thiếu kiểm tra, còn người lao động lại chủ quan. Thậm chí do trình độ học vấn, nhận thức của người LĐ thấp, do cần việc nên chấp nhận làm việc trong môi trường không đảm bảo an toàn, không được trang bị các phương tiện hỗ trợ an toàn.

* Cần tăng cường trách nhiệm

Tại một số hội nghị về AT-VSLĐ và PCCN, nhiều ý kiến cho rằng: Để hạn chế TNLĐ, cần phải tăng cường trách nhiệm của cả ba bên. Vì hiện nay, chất lượng giám sát công tác chấp hành AT-VSLĐ của ngành chức năng cũng chưa thật hiệu quả; mức độ xử phạt chưa đủ sức răn đe dẫn đến tình trạng nhiều DN bất chấp sự đe dọa về sức khỏe và an toàn tính mạng của người LĐ, khi không trang bị đầy đủ các phương tiện bảo hộ LĐ cho người LĐ, không quan tâm cải tạo môi trường làm việc cho người LĐ; nhận thức của người LĐ còn kém trong việc tự giác thực hiện các quy định về bảo hộ LĐ... Cũng tại những hội nghị này, nhiều ý kiến đã thống nhất: Muốn công tác AT-VSLĐ được hiệu quả, hạn chế nguy cơ TNLĐ giảm các nguy cơ tử vong do TNLĐ cần phải kiên quyết buộc các DN thay đổi dần công nghệ, không được sử dụng các máy móc, thiết bị quá cũ kỹ, lạc hậu; tăng cường công tác kiểm tra việc thực hiện Luật Bảo hộ LĐ tại các DN, không làm chiếu lệ, làm theo phong trào; những DN còn để xảy ra cháy nổ và TNLĐ do không thực hiện các biện pháp AT-VSLĐ và PCCN phải bị xử phạt nặng, nếu cần - có thể truy tố trước pháp luật...

Làm việc với thiết bị điện, an toàn phải được đặt lên hàng đầu.

Về trách nhiệm, trước hết là vai trò của ngành chức năng, cụ thể là Sở LĐ-TBXH, cần phải có biện pháp tổ chức và tập trung các DN để tuyên truyền công tác AT-VSLĐ có hiệu quả hơn nữa, về cả nội dung và hình thức, làm cho doanh nghiệp thực sự thấy được quyền lợi và trách nhiệm của mình trong việc thực hiện công tác AT-VSLĐ. Tăng mức xử phạt và có thời hạn nhất định cho việc khắc phục các sai phạm trong ATLĐ, tái kiểm tra và đề nghị UBND tỉnh cho ngưng sản xuất tạm thời nếu DN tiếp tục vi phạm các quy định về ATLĐ, để xảy ra TNLĐ làm chết người. Bên cạnh đó, theo chúng tôi cần phải phát huy hiệu quả hoạt động của tổ chức công đoàn trong các cơ sở sản xuất. Cán bộ công đoàn phải có trách nhiệm đôn đốc, động viên người LĐ thực hiện các biện pháp bảo hộ AT-VSLĐ; đấu tranh với chủ DN trong việc trang bị đầy đủ những trang thiết bị, đồ bảo hộ lao động nhằm bảo vệ người LĐ khỏi TNLĐ và các bệnh nghề nghiệp. Cùng với LĐLĐ tỉnh đấu tranh để có thể truy tố hình sự đối với những chủ DN để xảy ra TNLĐ chết người do không trang bị bảo hộ lao động cũng như không thực hiện những biện pháp lao động an toàn cho người LĐ. Mặt khác, trách nhiệm từ phía chủ DN là yếu tố quyết định. Qua kiểm tra thực tế tại nhiều DN cho thấy, những chủ DN quan tâm đến người LĐ và sự an toàn của DN mình, họ đầu tư và trang bị đủ những phương tiện AT-VS trong LĐ và cháy nổ. Kinh nghiệm cho thấy: khi nhà máy xảy ra TNLĐ hoặc cháy nổ, thì trước hết chính DN đó thiệt thòi về ngươi và tài sản, chưa kể trường hợp phải tạm ngừng sản xuất để khắc phục sự cố. Kinh nghiệm nữa là nếu trang bị đầy đủ phương tiện BHLĐ cho người LĐ, cả chủ và thợ đều yên tâm làm việc. Song thực tế hiện nay, nhiều DN lại chỉ trang bị chiếu lệ, hình thức để đối phó với ngành chức năng - nhất là ở những DN nhỏ và vừa. Kiểm tra tại một số đơn vì thì thấy DN cũng cho xây dựng và lắp đặt các điểm cấp nước để chữa cháy, nhưng lại bố trí ở những "hóc bò tó", không thuận tiện cho việc lấy nước khi sự cố xảy ra, hoặc các thiết bị của hệ thống cấp nước gỉ sét, dây ống nước, vòi phun không đảm bảo cho việc chữa cháy hiệu quả; các hệ thống chống bụi, chống ồn, chống ô nhiễm cũng được lắp đặt nhưng chỉ cho hoạt động khi có đoàn kiểm tra để đỡ tốn chi phí...

Trong khi việc kiểm tra, quản lý của ngành chức năng còn hạn chế, sự quan tâm của chủ DN trong công tác bảo đảm AT-VSLĐ và PCCN ở nhiều DN còn kém hiệu quả, thì chính những người LĐ cần phải biết tự bảo vệ mình khỏi những nguy cơ tai nạn.

Phương Liễu