Hưởng ứng chiến dịch Ngày làm cho thế giới sạch hơn (15-10):
Sản xuất sạch hơn - Sự lựa chọn khôn ngoan của doanh nghiệp

Hệ thống xử lý nước thải để giảm thiểu lượng thải ô nhiễm ra môi trường ở một nhà máy sản xuất giấy.

Lâu nay, trong quá trình sản xuất, việc hao tốn, rò rỉ hay lãng phí các loại nguyên, nhiên, vật liệu được nhiều doanh nghiệp (DN) xem như chuyện bình thường. Thậm chí nhiều DN không thống kê hết được lượng hao tổn lẽ ra không đáng có này. Nhưng nếu áp dụng biện pháp sản xuất sạch hơn (SXSH) vào hoạt động sản xuất, DN sẽ tận thu được những khoản hao tổn. Có thể xem SXSH như một sự phối hợp cùng lúc hai hệ thống quản lý chất lượng sản phẩm (ISO 9000) và quản lý chất lượng môi trường (ISO 14000) mà hiện nay nhiều DN đang phấn đấu đạt cho được.

Kinh nghiệm từ những doanh nghiệp

Với đặc thù sản xuất dễ gây ô nhiễm, Công ty giấy Tân Mai nhiều năm qua đã phải "vật lộn" với việc xử lý nước thải sản xuất và khí xả thải không đạt tiêu chuẩn môi trường. Ba năm nay, khi được tiếp cận và áp dụng biện pháp SXSH vào sản xuất, hiệu quả cải thiện môi trường đã được nâng lên thấy rõ. Theo ông Lê Quang Huy, Phó tổng giám đốc Công ty giấy Tân Mai, thì: "Việc áp dụng biện pháp SXSH vào sản xuất ở công ty rất nhẹ nhàng, ít tốn kém, tiến độ sản xuất không bị ngừng trệ lâu khi lắp đặt các hệ thống kiểm soát mức độ tiêu hao nguyên, nhiên, vật liệu". Để kiểm soát nguyên liệu đầu vào và khống chế lượng thải đầu ra, Công ty giấy Tân Mai đã cho lắp đặt các đồng hồ nước cấp cho từng máy xeo, từng phân xưởng để kiểm soát chặt chẽ lượng nước tiêu thụ; lắp đặt các trạm đo lưu lượng nước thải ở các mương thoát nước thải nội vi của các máy xeo để xác định chính xác lượng nước gây ô nhiễm của từng vị trí; sửa chữa và đưa vào vận hành, lắp đặt mới một số thiết bị thu hồi bột trong nước trắng để tái sử dụng vào mục đích khác thay thế cho lượng nước trong... Nhờ vậy, lượng nước thải ra bây giờ chỉ còn 8.000m3/ngày đêm thay vì trước đây khoảng 20.000m3/ngày đêm. Đặc biệt, việc cải tiến đầu đốt lò hơi để đốt cháy hoàn toàn nhiên liệu vừa tiết kiệm nhiên liệu, vừa giảm được khí thải ô nhiễm ra môi trường, điều chỉnh được lượng sấy hơi tự động và hiệu quả thu được từ việc áp dụng này thật đáng kể. Chỉ sau một thời gian ngắn áp dụng việc kiểm soát, lượng nước tiêu hao đã giảm từ 100m3/tấn sản phẩm/năm xuống còn 30m3/tấn sản phẩm/năm; lượng bột giấy thất thoát do lọt lưới giảm từ 1.070kg/tấn sản phẩm/năm xuống còn 900kg tấn/năm; lượng dầu FO tiết kiệm khoảng 700.000 lít mỗi năm và 100KW điện khi sản xuất một tấn sản phẩm...

Hoặc như ở nhà máy hóa chất Biên Hòa, nhà máy đã đưa vào vận hành dây chuyền điện phân sản xuất xút theo công nghệ điện phân màng trao đổi ion - một dây chuyền theo quy trình khép kín hiện đại, đã hợp lý hóa việc tiêu tốn nguyên, nhiên, vật liệu, tránh được sự thất thoát của khí clor, xút... ra môi trường. Trước đây, để sản xuất 1 tấn xút 100% NaOH phải tốn khoảng 600 lít dầu FO, nay chỉ phải tốn 120 lít. Chính mức tiêu hao nguyên liệu giảm đồng nghĩa với việc giảm thiểu lượng chất gây ô nhiễm ra môi trường, hạ giá thành sản phẩm, đỡ tổn hao chi phí cho xử lý môi trường... Còn ở Xí nghiệp dệt Thế Hòa, trước đây nước thải của nhà máy này đã làm điêu đứng nhiều nông dân trên hai cánh đồng Tam Phước và Phước Tân (huyện Long thành). Thời gian qua, xí nghiệp cũng đã lắp đặt hệ thống kiểm soát nước thải qua từng thiết bị lọc và xử lý ngay cuối quy trình thải nội vi trước khi đổ ra hồ chứa tiếp tục xử lý đạt tiêu chuẩn. Việc áp dụng này, xí nghiệp đã khống chế và xử lý được phần lớn lượng hóa chất trong nước thải.

Trang bị hệ thống dây chuyền sản xuất bình ắc-quy khép kín sẽ giảm được lượng hơi, bụi chì phát tán ra môi trường

 Hiệu quả lớn từ những việc làm nhỏ

 

Tại Đồng Nai, mới đây, Trường nghiệp vụ quản lý khoa học - công nghệ (MTI- Bộ KHCN) và Tổ chức Xây dựng năng lực quốc tế Đức (Inwent) đã tổ chức hội thảo với chủ đề "Quản lý môi trường và sản xuất sạch hơn trong công nghiệp" cho nhiều DN và cán bộ một số sở, ngành các tỉnh thành phía Nam về phương pháp tiên tiến này, từng bước áp dụng SXSH vào sản xuất nhằm cải thiện ô nhiễm môi trường cũng như nâng cao hiệu quả kinh tế. Một trong những lợi ích cho những DN khi áp dụng biện pháp SXSH là không phải thay đổi hay đầu tư công nghệ gì to lớn, phức tạp, tốn kém, mà đơn giản chỉ là nâng cao nhận thức của những người lao động về lợi ích của chương trình bằng những việc rất nhỏ như: nhắc nhở công nhân khóa chặt vòi nước sau sử dụng, thay đổi một số bộ phận nhỏ trong khâu sản xuất, điều chỉnh ca sản xuất cho phù hợp... Bằng cách này, nhiều doanh nghiệp đã tiết kiệm được một khoản chi phí không nhỏ.

SXSH là một biện pháp bảo vệ môi trường được nhiều nước tiên tiến trên thế giới lựa chọn. Họ gọi đây là sự "khôn ngoan" bởi vì nó không chỉ giảm được ô nhiễm môi trường mà còn cải thiện hiệu suất sản xuất, sử dụng  tiết kiệm và hiệu quả nguyên liệu, nước và năng lượng, giảm chi phí cho việc thải bỏ và xử lý chất thải... Song, khi áp dụng vào nước ta, phải mất một thời gian khá dài chúng ta mới làm quen với sự "khôn ngoan" này. Theo kinh nghiệm của những DN đi tiên phong trong việc áp dụng SXSH vào hoạt động sản xuất, trước hết phải là sự thay đổi nhận thức của lãnh đạo các DN về cái được và mất của quá trình sản xuất trong sự phát triển bền vững của môi trường. Từ nhận thức lợi nhuận của một nhà máy đến lợi nhuận của cộng đồng, từ lợi nhuận của một thế hệ đến nhiều thế hệ trong tương lai, SXSH là một cuộc cách mạng trong tư duy sản xuất.

 

Phương Liễu