Nỗ lực giải quyết án hành chính

Thời gian qua, án hành chính trên địa bàn Đồng Nai chủ yếu liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư… Việc giải quyết kịp thời, đúng pháp luật các vụ án không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên mà còn hạn chế khiếu kiện kéo dài, góp phần giữ vững an ninh, trật tự địa phương.

Trước yêu cầu đó, ngành tòa án nhân dân (TAND) thành phố đang nỗ lực nâng cao chất lượng, hiệu quả giải quyết án hành chính.

Thẩm phán Tòa án nhân dân thành phố trao đổi với đương sự trong việc giải quyết án hành chính.

Giải quyết đúng quy định

Việc giải quyết kịp thời, đúng quy định các vụ án hành chính không chỉ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, cá nhân, doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Do đó, quá trình giải quyết đòi hỏi sự thận trọng trong thu thập, đánh giá chứng cứ và căn cứ theo quy định của pháp luật.

Một số vụ án được giải quyết giúp xác định nguồn gốc đất, xác định lại đúng ranh giới, tránh chồng lấn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

Mới đây, TAND thành phố tuyên hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) do Sở Tài nguyên và Môi trường (trước đây) cấp cho vợ chồng ông H.T. (60 tuổi) đối với thửa đất số 304, tờ bản đồ số 12 tại phường T., Đồng Nai. Cụ thể, năm 2022, khi thực hiện thủ tục giấy tờ đất, ông C. (72 tuổi, ở Đồng Nai) phát hiện thửa đất số 304, tờ bản đồ số 12, diện tích 200m2 tại phường T. của gia đình đã được cấp GCNQSDĐ cho ông H.T. vào năm 2021. Cho rằng việc cấp giấy chứng nhận không đúng quy định, năm 2023, ông C. đã khởi kiện UBND phường T. và Sở Tài nguyên và Môi trường (trước đây) yêu cầu hủy giấy chứng nhận đã cấp cho ông H.T.

Trong quá trình giải quyết vụ án, tòa án tiến hành đo vẽ, thu thập tài liệu, xác định nguồn gốc, hiện trạng và diện tích đất thực tế. Qua đó, xác định việc cấp GCNQSDĐ cho ông H.T. không đúng diện tích, không phù hợp với thực tế sử dụng và quy định của pháp luật đất đai. Trong tổng diện tích 200m2 được cấp giấy chứng nhận, chỉ có 60m2 thuộc thửa đất số 304, tờ bản đồ số 12. Do đó, TAND thành phố đã tuyên hủy GCNQSDĐ được cấp cho ông T.

Một vụ án khác liên quan đến chính sách bồi thường, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất cũng được TAND khu vực 2 - Đồng Nai giải quyết kịp thời.

Theo hồ sơ vụ án, bà D.T.(38 tuổi) được cấp GCNQSDĐ đối với diện tích hơn 2,3 ngàn m2 đất tại huyện Long Thành (trước đây, nay thuộc xã P., thành phố Đồng Nai). Năm 2023, UBND huyện Long Thành ban hành thông báo thu hồi thửa đất để thực hiện Dự án Đầu tư xây dựng cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và bà D.T. đã được bồi thường, bố trí một lô tái định cư theo quy định.

Đến năm 2024, cho rằng mình thuộc trường hợp đủ điều kiện được cấp thêm một lô tái định cư nhỏ nhưng chưa được giải quyết, bà D.T. khởi kiện Chủ tịch UBND xã P., yêu cầu xem xét hành vi hành chính nói trên.

Qua xác minh, thu thập chứng cứ và đối chiếu các quy định pháp luật có liên quan, tòa án xác định không có cơ sở để chấp nhận yêu cầu được cấp thêm lô tái định cư cho bà D.T. Vì vậy, TAND khu vực 2 - Đồng Nai đã tuyên bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà D.T.

Năm 2026, TAND 2 cấp đã giải quyết hơn 460 vụ/gần 500 vụ án hành chính đã thụ lý, đạt tỷ lệ gần 93%. So với cùng kỳ năm 2025, số vụ giải quyết tăng 81 vụ.

Để án hành chính không còn “điểm nghẽn”

Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy, thẩm quyền giải quyết án hành chính có sự thay đổi đáng kể. Từ ngày 1-7-2025, toàn bộ án hành chính sơ thẩm thụ lý mới thuộc thẩm quyền của TAND khu vực. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu mới đối với tổ chức, nhân sự và phương thức phối hợp trong giải quyết án, nhất là tại những địa bàn có lượng án lớn.

Theo lãnh đạo Tòa Hành chính, TAND thành phố, một trong những khó khăn phổ biến hiện nay là việc cung cấp tài liệu, chứng cứ của người bị kiện tại một số xã, phường còn chậm. Bởi lẽ, sau sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức và nhân sự tại một số địa phương chưa ổn định; nhiều vụ việc liên quan đến quyết định từ nhiều năm trước khiến quá trình rà soát, bàn giao hồ sơ mất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết án.

Trước thực trạng này, TAND thành phố và TAND khu vực đã chú trọng xây dựng quy chế phối hợp với UBND các địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn trong cung cấp hồ sơ. Đối với những vụ án hành chính, ngành tòa án chủ động trao đổi nghiệp vụ để các thẩm phán xác định chính xác quyết định, hành vi hành chính bị khởi kiện và người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng ngay từ đầu, tránh phát sinh vướng mắc, kéo dài.

Theo Chánh án TAND khu vực 2 - Đồng Nai Bùi Bá Diễn, TAND khu vực 2 - Đồng Nai là một trong những đơn vị thụ lý án hành chính đứng đầu cả nước. Thời gian đầu tiếp nhận thẩm quyền, các thẩm phán còn gặp nhiều khó khăn do trước đây án hành chính đều do cấp tỉnh giải quyết. Bên cạnh đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính khiến công tác phối hợp, cung cấp hồ sơ của các địa phương có thời điểm chưa đồng bộ, nhất là những vụ việc liên quan đến quyết định của chính quyền trước khi sắp xếp.

Để khắc phục, đơn vị chủ động ký kết quy chế phối hợp với UBND các địa phương; phân công án cho những thẩm phán có năng lực chuyên môn, kinh nghiệm từng xét xử án hành chính. Lãnh đạo tòa án trực tiếp phụ trách từng địa phương, thường xuyên trao đổi, hướng dẫn về biểu mẫu, hồ sơ, tài liệu cần cung cấp và các quy định pháp luật mới. Qua đó, chính quyền địa phương nắm rõ hơn trách nhiệm phối hợp, giúp quá trình giải quyết án được nhanh chóng, thống nhất. Nhờ vậy, dù thụ lý lượng án lớn nhưng đến tháng 10-2026, TAND khu vực 2 - Đồng Nai đã giải quyết 141/158 vụ án hành chính thụ lý, đạt tỷ lệ gần 90%.

Việc nâng cao hiệu quả giải quyết án hành chính đã đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước.

Tố Tâm