Tìm lại danh tính cho người yếu thế

Công tác xác lập danh tính cho người yếu thế đã và đang gặp những khó khăn, vướng mắc. Một số trường hợp bị thất lạc giấy tờ, không xác định được nguồn gốc nhân thân, hoặc hồ sơ tồn đọng hàng chục năm chưa thể giải quyết vì có những “điểm nghẽn” phức tạp.

Lễ trao giấy tờ hộ tịch cho người dân tại phường Hố Nai.

Thực tế nêu trên đòi hỏi các cơ quan chức năng và địa phương phải kiên trì rà soát, xác minh và phối hợp chặt chẽ để tìm hướng giải quyết “thấu tình, đạt lý” từng vụ việc, bảo đảm quyền lợi của người dân.

54 năm tìm lại danh tính

Trong đợt rà soát, giải quyết giấy tờ tùy thân cho nhóm dân cư yếu thế, Tổ công tác xã An Viễn tiếp nhận một trường hợp đặc biệt là người đàn ông suốt hơn nửa thế kỷ sống dưới danh tính của người khác.

Theo hồ sơ lưu trữ tại xã An Viễn, trước đây, người đàn ông này có tên là C.V.H. Dưới danh tính đó, ông đăng ký kết hôn và làm giấy khai sinh cho 2 người con. Tuy nhiên, quá trình rà soát, xác minh của cơ quan công an, với sự hướng dẫn nghiệp vụ của Sở Tư pháp, đã phát hiện sự việc phức tạp phía sau những giấy tờ tưởng chừng hợp lệ.

Kết quả xác minh cho thấy, người đàn ông này tên thật là C.V.T., 64 tuổi. Từ năm 10 tuổi, ông rời quê hương, lưu lạc đến vùng đất An Viễn. Được người dân cưu mang, ông lớn lên, lập gia đình và sinh con tại địa phương. Do thất lạc gia đình từ nhỏ, ông không có giấy tờ chứng minh nhân thân. Để có thể kết hôn và làm giấy khai sinh cho các con đi học, ông sử dụng thông tin, năm sinh của người mang tên C.V.H.

Việc mượn danh tính ban đầu xuất phát từ hoàn cảnh khó khăn và hạn chế về nhận thức pháp luật khiến ông C.V.T. vướng vào “nút thắt” pháp lý kéo dài hàng chục năm. Đến tuổi 64, ông vẫn chưa có giấy khai sinh và giấy tờ tùy thân hợp lệ, chưa đăng ký thường trú theo đúng thông tin nhân thân của mình.

Trước trường hợp này, UBND xã An Viễn tận tình giải thích quy định pháp luật, hướng dẫn ông C.V.T. và gia đình liên hệ tòa án để thực hiện thủ tục hủy bỏ các giấy tờ hộ tịch được lập không đúng sự thật. Địa phương cam kết tiếp tục hỗ trợ đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và phối hợp cấp căn cước cho ông C.V.T. theo đúng tên thật sau khi có bản án hoặc quyết định có hiệu lực của tòa án.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã An Viễn Dương Quốc Hường, những trường hợp như ông C.V.T. đặt ra nhiều khó khăn cho công tác hộ tịch ở cơ sở. Người yếu thế thường có hoàn cảnh đặc biệt như: mồ côi, di cư tự do, thất lạc gia đình từ nhỏ hoặc sinh sống nhiều năm mà không có giấy tờ tùy thân. Trong khi đó, hồ sơ gốc có thể không còn, thông tin cư trú qua nhiều thời kỳ khó xác minh, đối chiếu. Đặc biệt, một trường hợp sai lệch nhân thân có thể kéo theo những vướng mắc liên quan đến giấy tờ của vợ, con và các thế hệ sau. Khi sai sót đã phát sinh hệ quả pháp lý, cán bộ hộ tịch không thể tự ý điều chỉnh hoặc hợp thức hóa thông tin mà phải hướng dẫn người dân thực hiện đúng trình tự, thẩm quyền. Điều này khiến quá trình giải quyết kéo dài, tạo thêm áp lực cho những người vốn đã gặp nhiều thiệt thòi.

Từ thực tế nêu trên, xã An Viễn luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, sẵn sàng đồng hành với người dân trong suốt quá trình hoàn thiện hồ sơ. Thời gian qua, địa phương đã triển khai nhiều cách làm thiết thực như: mở Chiến dịch 30 ngày đăng ký hộ tịch lưu động; duy trì thường xuyên mô hình Ngày thứ Năm thân thiện… Thay vì chờ người dân đến trụ sở, tổ công tác chủ động đến từng địa bàn, gặp gỡ từng trường hợp để nắm hoàn cảnh, hướng dẫn kê khai và xác minh thông tin. Sự phối hợp giữa công chức tư pháp - hộ tịch, công an và các đoàn thể giúp địa phương phát hiện và giải quyết kịp thời những trường hợp còn thiếu giấy tờ, nhất là người cao tuổi sống đơn thân, người di cư tự do chưa đăng ký cư trú…

Thời gian tới, Đồng Nai dự kiến tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác giải quyết các vấn đề về hộ tịch cho nhóm dân cư yếu thế năm 2026. Hội nghị sẽ đánh giá kết quả thực hiện, làm rõ khó khăn, vướng mắc và thống nhất nhiệm vụ, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp, tiếp tục hỗ trợ người dân hoàn thiện giấy tờ hộ tịch theo quy định.

Phối hợp, tháo gỡ từng hồ sơ

Xã Phú Vinh được xem là “điểm sáng” trong công tác giải quyết hộ tịch cho nhóm dân cư yếu thế. Địa phương đã triển khai công việc theo hướng phân công rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp giữa các lực lượng liên quan. Phó Chủ tịch UBND xã Phú Vinh Lê Thị Huyền Trang cho biết: Sau khi thành lập tổ công tác liên ngành, UBND xã đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên. Công chức tư pháp - hộ tịch giữ vai trò đầu mối, phối hợp với Công an xã rà soát, lập hồ sơ, hướng dẫn người dân kê khai phiếu thu thập thông tin và xác minh điều kiện đăng ký hộ tịch.

Lãnh đạo địa phương quán triệt phương châm hành động “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả”, bảo đảm nguyên tắc công bằng xã hội, “không để ai bị bỏ lại phía sau” do thiếu giấy tờ hộ tịch. Lực lượng công an tập trung tra cứu Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thu thập thông tin, lập danh sách các trường hợp đặc biệt và xác minh quá trình cư trú. Các bộ phận chuyên môn, trưởng ấp trực tiếp gặp gỡ người dân, tuyên truyền về quyền lợi, hướng dẫn kê khai và lập biên bản xác minh. Các cơ sở giáo dục rà soát học sinh chưa có giấy khai sinh hoặc chưa được cấp mã số định danh cá nhân, nhằm bảo đảm quyền học tập của trẻ em…

Với cách làm này, xã Phú Vinh rà soát được 25 trường hợp thuộc nhóm dân cư yếu thế chưa có giấy tờ tùy thân. Trong đó, 20 trường hợp di cư từ các tỉnh, thành phố khác đến sinh sống và 5 trường hợp sinh ra, lớn lên tại Đồng Nai. Qua xác minh, 10 hồ sơ đã được giải quyết, cấp giấy tờ hộ tịch; 15 hồ sơ còn lại đang tiếp tục được xác minh, giải quyết. “Địa phương xác định việc giải quyết hộ tịch phải bảo đảm kịp thời, đúng quy định, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để người dân hoàn thiện giấy tờ, xác lập nhân thân và thực hiện các quyền công dân” - bà Lê Thị Huyền Trang chia sẻ.

Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố, từ đầu năm 2026, Sở Tư pháp phối hợp với Công an thành phố và Sở Y tế thành lập Tổ công tác 08 liên ngành, hỗ trợ các địa phương rà soát, xác minh thông tin, giải quyết đăng ký hộ tịch và đăng ký cư trú cho nhóm dân cư này. Đến nay, Tổ công tác 08 trực tiếp gặp gỡ người dân, hỗ trợ cấp giấy khai sinh cho 25 trường hợp thuộc nhóm dân cư yếu thế; tại 11 xã, phường trên địa bàn thành phố. Việc giải quyết kịp thời các vấn đề về hộ tịch không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, hướng đến quyền và lợi ích của người dân.

An Nhơn