Gỡ khó, nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự

Khối lượng án lớn, tính chất vụ việc ngày càng phức tạp, trong khi nhân lực và điều kiện tổ chức thi hành còn nhiều khó khăn, tạo áp lực cho hệ thống thi hành án dân sự (THADS) thành phố.

Trưởng ban Pháp chế HĐND thành phố Nguyễn Thanh Thuyên phát biểu tại buổi làm việc với Thi hành án dân sự thành phố.

Đoàn giám sát của Ban Pháp chế HĐND thành phố vừa giám sát việc thực thi pháp luật tại các cơ quan THADS trên địa bàn. Qua đó nhiều giải pháp được đề xuất nhằm tháo gỡ vướng mắc, nâng cao hiệu quả thi hành án, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Nỗ lực tháo gỡ khó khăn

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại bộ máy, hệ thống THADS thành phố hoạt động trên địa bàn rộng, dân số đông, với đặc điểm kinh tế - xã hội đa dạng. Khối lượng việc, tiền phải thi hành lớn; nhiều vụ việc liên quan đến tín dụng, ngân hàng, kinh doanh thương mại, tranh chấp đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng, án tham nhũng, kinh tế có giá trị thi hành cao. Thực tế này đòi hỏi các đơn vị nâng cao năng lực quản lý, điều hành và tổ chức thi hành án.

Trưởng phòng THADS khu vực 2 Đỗ Tấn Tài cho biết: Đơn vị phụ trách địa bàn Long Thành và Nhơn Trạch trước đây, với diện tích khoảng 807,4km², dân số hơn 554 ngàn người. Đây là khu vực có tốc độ đô thị hóa, phát triển công nghiệp nhanh, dân cư phân bố không đồng đều giữa khu công nghiệp và vùng sản xuất nông nghiệp.

Địa bàn rộng, khoảng cách giữa các xã, phường lớn khiến chấp hành viên Phòng THADS khu vực 2 phải di chuyển xa để xác minh điều kiện thi hành án, tống đạt văn bản, kê biên, thẩm định giá, bán đấu giá tài sản. Nhiều vụ việc liên quan đến quyền sử dụng đất, bất động sản, tài sản bảo đảm có giá trị lớn hoặc phát sinh tranh chấp giữa các bên, đòi hỏi nhiều thời gian, nhân lực và phải tuân thủ chặt chẽ trình tự, thủ tục pháp luật.

Trước khó khăn đó, Phòng THADS khu vực 2 chú trọng phân công nhiệm vụ phù hợp, tăng cường phối hợp với các cơ quan liên quan, thường xuyên kiểm tra tiến độ, tập trung giải quyết các vụ việc có điều kiện thi hành, án tồn đọng, kéo dài và án có giá trị lớn.

“Đơn vị nhận sự lãnh đạo, chỉ đạo của THADS thành phố và phối hợp của cấp ủy, chính quyền địa phương, tòa án, viện kiểm sát, công an, các cơ quan liên quan. Đội ngũ công chức cơ bản nêu cao tinh thần trách nhiệm, chấp hành kỷ luật, kỷ cương hành chính, góp phần tạo chuyển biến trong thực hiện nhiệm vụ” - ông Đỗ Tấn Tài chia sẻ.

Tại Phòng THADS khu vực 4, áp lực công việc cũng rất lớn. Trưởng Phòng THADS khu vực 4 Nguyễn Khánh cho biết: Đơn vị phụ trách 7 xã, phường gồm: Gia Kiệm, Dầu Giây, Bình Lộc, Xuân Lập, Hàng Gòn, Bảo Vinh và Long Khánh. Hồ sơ nhiều, tính chất vụ việc đa dạng, liên quan đến tín dụng, ngân hàng, kinh doanh, thương mại, hôn nhân và gia đình, cùng nhiều nghĩa vụ dân sự khác. Không ít vụ việc có tài sản là bất động sản hoặc liên quan đến quyền lợi của nhiều chủ thể, khiến quá trình xác minh, xử lý và tổ chức thi hành kéo dài.

Để đáp ứng yêu cầu công việc, Phòng THADS khu vực 4 tập trung thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao; phân công trách nhiệm cụ thể cho chấp hành viên, công chức; chú trọng xác minh, phân loại điều kiện thi hành án và xử lý hồ sơ tồn đọng.

Phòng THADS khu vực 10 được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 chi cục THADS cấp huyện, thị xã của tỉnh Bình Phước trước đây gồm: Hớn Quản, Bình Long và Chơn Thành. Hiện đơn vị phụ trách 9 xã, phường: Minh Hưng, Chơn Thành, Nha Bích, Tân Quan, Tân Hưng, Tân Khai, Minh Đức, Bình Long và An Lộc. Theo ông Hoàng Quý Báu, Trưởng Phòng THADS khu vực 10, áp lực của đơn vị là số lượng vụ việc lớn, yêu cầu giải quyết đúng thời hạn, đúng trình tự và kiểm soát chặt chẽ các khâu nghiệp vụ. Nhiều cán bộ, công chức sẵn sàng thực hiện phương châm “làm hết việc, chứ không hết giờ”; có người làm thêm đến 18-19h mới rời cơ quan.

Phòng THADS khu vực 12 phụ trách 6 xã gồm: Phước Sơn, Nghĩa Trung, Bù Đăng, Thọ Sơn, Đak Nhau và Bom Bo, cũng gặp nhiều khó khăn. Lượng án thụ lý tăng, trong khi nhiều vụ việc chưa có điều kiện thi hành do người phải thi hành án không có tài sản hoặc tài sản không đủ thực hiện nghĩa vụ.

Trưởng Phòng THADS khu vực 12 Trương Văn Cường chia sẻ: “Chúng tôi đã bám sát chỉ đạo của THADS thành phố, chủ động phối hợp với các cơ quan, ban, ngành và chính quyền địa phương; đồng thời phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của đội ngũ công chức, người lao động để hoàn thành nhiệm vụ”.

Đoàn giám sát của Ban Pháp chế HĐND thành phố yêu cầu các cơ quan THADS tiếp tục nâng cao chất lượng tiếp công dân, giải quyết đơn thư phản ánh, khiếu nại, tố cáo; quan tâm kiện toàn nhân sự, tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương. Đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động THADS, chấp hành nghiêm quy định pháp luật và nâng cao trách nhiệm của từng cán bộ, công chức trong thực thi nhiệm vụ.

Nâng cao chất lượng thi hành án

Theo Phó trưởng THADS thành phố Trần Văn Hòa, thời gian qua, hệ thống THADS thành phố đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trong quá trình sắp xếp, tổ chức lại bộ máy và thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn rộng. Tuy nhiên, đơn vị đã chủ động ổn định tổ chức, duy trì chỉ đạo, điều hành thông suốt, đổi mới phương thức quản lý, phân công nhiệm vụ rõ ràng và tăng cường kiểm soát tiến độ.

Công tác rà soát, phân loại và tổ chức thi hành án được triển khai sát thực tế, tập trung vào các vụ việc có giá trị thi hành lớn, án tín dụng, ngân hàng, tham nhũng, kinh tế và những vụ việc phức tạp, kéo dài. Việc xác minh điều kiện thi hành án, theo dõi các vụ việc chưa có điều kiện và xử lý trường hợp phát sinh tài sản mới được thực hiện thường xuyên. Công tác kiểm tra, hướng dẫn nghiệp vụ cũng được chú trọng, nhất là tại các đơn vị có khối lượng công việc lớn hoặc tiềm ẩn nguy cơ sai sót.

Theo báo cáo của THADS thành phố, từ ngày 1-7-2025 đến 30-9-2026, tổng số vụ phải thi hành trên 73,8 ngàn việc, tương ứng số tiền hơn 39,7 ngàn tỷ đồng; trong đó, số vụ có điều kiện thi hành trên 57,1 ngàn việc tương ứng với số tiền hơn 24 ngàn tỷ đồng. Số vụ có điều kiện thi hành đã thi hành xong trên 36,4 ngàn việc tương ứng với số tiền hơn 7,6 ngàn tỷ đồng…

Qua giám sát mới đây, đoàn của Ban Pháp chế HĐND thành phố ghi nhận nỗ lực khắc phục khó khăn, duy trì hoạt động và thực hiện nhiệm vụ của các đơn vị. Đoàn cũng trao đổi, làm rõ những hạn chế, vướng mắc trong tổ chức thi hành án, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp với tình hình thực tế.

Một trong những vấn đề được đoàn giám sát lưu ý là số lượng án tồn đọng, kéo dài qua nhiều năm còn đáng quan tâm. Những vụ việc chưa được giải quyết dứt điểm có thể phát sinh khiếu nại, khiếu kiện và ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi bản án, quyết định của tòa án.

Đoàn đề nghị các đơn vị rà soát, phân loại hồ sơ theo từng nhóm án có điều kiện thi hành, án chưa có điều kiện thi hành, án phức tạp... để xây dựng phương án xử lý phù hợp. Với những vụ việc có điều kiện nhưng chậm thi hành hoặc chưa thi hành xong, cần xác định rõ nguyên nhân, tập trung nguồn lực giải quyết, bảo đảm hoàn thành các chỉ tiêu về việc và tiền được giao.

Đối với án tồn đọng từ 3-5 năm và từ 5 năm trở lên, các đơn vị cần làm rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan của từng vụ việc, xác định trách nhiệm, đề ra giải pháp cụ thể và lộ trình thực hiện rõ ràng.

An Nhơn