Giữ niềm tin trên không gian mạng (Kỳ 2)

>> Kỳ 1: Khi tin giả đi nhanh hơn sự thật

Kỳ 2: ‘KHOẢNG TRỐNG’ THÔNG TIN CHÍNH THỐNG

Vì sao nhiều người sẵn sàng xem hàng giờ video “bóc phốt” trên mạng xã hội nhưng lại lướt qua rất nhanh những thông tin chính thống? Vì sao có những nội dung đúng đắn nhưng chưa thật sự “chạm” được người nghe? Nhìn thẳng vào những khoảng trống trong cách truyền tải thông tin ngày nay không phải để phủ nhận nỗ lực của hệ thống tuyên truyền, mà để thấy rằng, muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiệu quả trong thời đại số, trước hết phải đổi mới cách đến với người dân.

“Ngại nghe” tuyên truyền chính thống, thích “tin giật gân”

Cách đây không lâu, sau một buổi tuyên truyền pháp luật cho học sinh, một em sinh viên đặt câu hỏi với tôi: “Chú ơi, sao nhiều nội dung chính thống mà người trẻ lại ít xem?”

Câu hỏi ấy thật ra không dễ trả lời. Bởi, chưa bao giờ hệ thống thông tin chính thống của chúng ta phong phú như hiện nay. Từ báo chí, truyền hình đến fanpage, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội… gần như lĩnh vực nào cũng có thông tin định hướng. Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ, có những thông tin rất cần người dân biết thì ít người đọc; trong khi một tin đồn vô căn cứ lại có thể lan đi với tốc độ chóng mặt. Điều đó buộc chúng ta phải nhìn thẳng vào một thực tế, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số không chỉ là đấu tranh với thông tin sai trái, mà còn phải tự đổi mới chính mình.

Qua hơn 10 năm trải nghiệm tuyên truyền trực tiếp và gián tiếp qua các phương tiện thông tin đại chúng, tôi nhận thấy hiện nay, trong các buổi tuyên truyền khi người nói vừa bắt đầu đọc những dòng đầu tiên theo kiểu: “Thực hiện kế hoạch…”, “Căn cứ chỉ đạo…”, “Nhằm tiếp tục nâng cao…”, thì phía dưới, không ít người đã lặng lẽ cúi xuống nhìn điện thoại. Điều này phản ánh thực trạng đáng suy nghĩ, không phải người dân quay lưng với thông tin chính thống, mà bởi cách truyền tải đôi khi chưa chạm được vào điều họ thực sự quan tâm.

Trong khi đó, cũng chính những con người ấy có thể ngồi hàng giờ xem những video ngắn trên mạng xã hội vì nội dung gần gũi, dễ hiểu và đánh đúng cảm xúc của họ. Đó là một thực tế cần nhìn thẳng. Bởi nếu muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiệu quả trong kỷ nguyên số, chúng ta không thể chỉ quan tâm “nói điều đúng”, mà còn phải nghĩ cách để người dân muốn nghe, muốn xem và muốn tin.

Thực tế hiện nay, không ít người dân thích xem “tin giật gân” hơn thông tin chính thống. Vì đó là những thông tin thu hút, truyền tải bằng cách khiến họ muốn lắng nghe. Ở đó, người ta có thể lướt qua hàng chục video chỉ trong vài phút. Trong khi nội dung chính thống lại quá dài, quá khô khan hoặc toàn thuật ngữ, rất khó giữ người xem ở lại.

Tác giả áp dụng hình thức kể chuyện tại một buổi tuyên truyền pháp luật và an ninh mạng cho hội viên phụ nữ khu phố Tiến Hưng 6, phường Bình Phước, thành phố Đồng Nai (tháng 1-2026).

Một thực tế khác trong công tác tuyên truyền mà tôi đã chứng kiến tại cơ sở: “Nhiều buổi tuyên truyền, người dân ngồi đó nhưng suy nghĩ lại ở nơi khác”. Bởi có những buổi tuyên truyền mà người nói chỉ chăm chăm “đọc cho xong nội dung”, trong khi người nghe cần những điều thiết thực hơn. Nhưng cũng hình thức tuyên truyền như thế, khi người nói chủ động lồng ghép kể về một vụ lừa đảo vừa xảy ra ở địa phương; cách bảo vệ con em trước nguy cơ trên mạng xã hội; làm thế nào để nhận biết thông tin giả hoặc những vấn đề sát với cuộc sống hằng ngày thì người dân lại chú ý hơn. Đó là khác biệt giữa “nói cho có” và “nói để người dân muốn nghe”. Điều này cho thấy, người dân không quay lưng với tuyên truyền, họ chỉ không muốn nghe những điều quá xa thực tế.

Chính vì vậy, nếu thông tin chính thống không hấp dẫn hơn, gần dân hơn thì rất khó cạnh tranh với hàng triệu nội dung đang xuất hiện từng giờ, từng phút trên mạng xã hội. Trong khi đó, các đối tượng xấu lại rất giỏi đánh vào cảm xúc, biết cách tạo sự tò mò, kích thích bức xúc, cắt ghép hình ảnh, dùng lời lẽ đời thường để dẫn dắt người xem.

Rõ ràng, không thể dùng tư duy truyền thông cũ để bước vào một môi trường đã thay đổi hoàn toàn. Nếu muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiệu quả trong kỷ nguyên số, thông tin chính thống phải thay đổi cách đến với người dân, đó chính là thay đổi cách thể hiện để người dân dễ tiếp cận hơn.

Một thực tế khác, không ít cán bộ hiện nay vẫn còn tâm lý sợ mạng xã hội, ngại công nghệ, ngại tương tác, sợ phát ngôn sai. Vì vậy, không ít người chọn cách đứng ngoài. Nhưng không gian mạng lại không chờ ai, khi người tốt im lặng, thông tin xấu độc sẽ có cơ hội lấn át.

Đơn cử như, tại địa bàn phường Bình Phước, thời gian gần đây đã xuất hiện nhiều cách tuyên truyền rất hiệu quả, xuất phát từ chính những cách làm gần gũi, giản dị. Điển hình như Đại úy Lê Nghĩa, cán bộ Công an phường Bình Phước, dùng điện thoại quay video làm thành clip cảnh báo lừa đảo rồi đăng lên Facebook địa phương; đoàn viên thanh niên Trường cao đẳng Miền Đông làm video ngắn về an toàn giao thông bằng ngôn ngữ của giới trẻ; giáo viên chủ nhiệm của Trường tiểu học Tân Phú lập nhóm Zalo phụ huynh để cảnh báo thủ đoạn xâm hại trẻ em trên mạng.

Tác giả tương tác hỏi - đáp, xử lý tình huống về kỹ năng phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng tại Trường THCS Tân Xuân, phường Bình Phước, thành phố Đồng Nai (tháng 1-2026).

Những việc làm ấy không lớn lao, nhưng rất thật và hữu ích. Đáp ứng được điều người dân cần, đó là những thông tin đúng, dễ hiểu và đến đúng lúc, không phải những lời nói khó hiểu, lý thuyết rập khuôn.

Không cần “nghe giảng”, tăng cường chia sẻ

Cũng có lần, sau buổi tuyên truyền pháp luật cho người dân, một người bày tỏ: “Chú nói rất thiết thực, bởi người dân chúng tôi chỉ thích nghe kể chuyện thật hơn là đọc điều luật”. Câu nói ấy khiến tôi nhớ mãi. Bởi đôi khi, chúng ta quá quen với việc “truyền đạt” mà quên mất rằng điều người dân cần nhiều khi là sự đồng cảm và gần gũi. Người dân không muốn bị áp đặt bằng những lời lẽ quá cứng nhắc.

Chỉ cần những câu chuyện thật về vụ mất trộm tài sản, bị lừa trên không gian mạng hoặc dấu hiệu phát hiện thông tin giả, sai sự thật trên mạng… thì người dân sẽ chú ý. Bởi, những chuyện đó liên quan đến đời sống hằng ngày; biết được nguy hiểm ở đâu và làm cách nào để tránh; tự biết phân biệt tin xấu độc để tin vào điều đúng; học sinh thay đổi ý thức giao thông sau khi xem clip tai nạn thực tế; người già biết cách nhận diện cuộc gọi giả danh công an… thì niềm tin sẽ được tạo dựng tự nhiên, không cần áp đặt.

Tác giả áp dụng cách tuyên truyền bằng clip ngắn với kể chuyện thực tế để lồng ghép tuyên truyền pháp luật và kỹ năng sử dụng mạng xã hội cho học sinh tại Trường THCS Tân Bình, phường Bình Phước, thành phố Đồng Nai (ngày 12-1-2026).

Đó không phải là “giảm chất lượng tuyên truyền”. Ngược lại, đó là cách để điều đúng đi vào cuộc sống hiệu quả hơn. Từ câu chuyện thật về người bị lừa đảo có thể giúp người nghe cảnh giác tốt hơn cả chục trang lý thuyết; một video ghi lại cảnh cán bộ tận tình giúp dân sẽ tạo niềm tin mạnh hơn nhiều bài diễn văn. Họ sẽ không nhớ một bài tuyên truyền dài bao nhiêu trang, nhưng họ sẽ nhớ một câu chuyện khiến họ xúc động. Họ không nhớ hết các điều khoản pháp luật, nhưng sẽ nhớ hình ảnh một người vì thiếu hiểu biết mà mất hết tiền tiết kiệm do bị lừa đảo.

Giữ niềm tin không thể chỉ bằng khẩu hiệu

Trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, suy cho cùng là làm cho người dân tin bằng những điều họ nhìn thấy mỗi ngày, không thể chỉ đặt niềm tin trên những bài viết hay khẩu hiệu. Đó là thái độ phục vụ của cán bộ, là cách chính quyền phản hồi bức xúc của dân, là việc thông tin có minh bạch hay không, là sự tử tế trong từng hành động nhỏ.

Trong thời đại số, mọi hành động đều có thể bị ghi lại và lan truyền rất nhanh. Một hình ảnh đẹp có thể lan tỏa niềm tin mạnh mẽ. Nhưng một ứng xử thiếu chuẩn mực cũng có thể gây tác động ngược rất lớn. Vậy nên, giữ niềm tin của nhân dân không chỉ là nhiệm vụ của ngành tuyên giáo hay truyền thông, mà đó là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị.

Điều đáng lo hiện nay không phải là người dân tiếp cận nhiều thông tin khác nhau mà đáng lo nhất là thông tin chính thống không đủ gần dân, không đủ nhanh và không đủ sức thuyết phục, khoảng trống niềm tin sẽ xuất hiện. Mà khoảng trống ấy luôn có người tìm cách lấp đầy bằng thông tin sai lệch. Bởi vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số không thể chỉ bằng những khẩu hiệu quen thuộc, mà phải bằng sự đổi mới thật sự: Đổi mới cách nói, cách tiếp cận, tư duy truyền thông và cách đến với người dân. Và điều quan trọng nhất, giữ người dân ở lại với thông tin chính thống không chỉ là tính đúng đắn, mà còn là sự gần gũi và chân thành.

Vì vậy, đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là lựa chọn, mà đó là yêu cầu bắt buộc. Đổi mới không phải để “làm mới hình thức”, mà để giữ được niềm tin. Phải thay đổi từ cách nghĩ đến cách làm, từ tư duy tuyên truyền sang tư duy đối thoại, từ “nói cho dân nghe” sang “nói điều dân cần hiểu”. Và hơn hết, phải đưa sự thật đến gần người dân bằng sự chân thành. Bởi cuối cùng, điều giữ được niềm tin bền vững nhất không phải những lời nói thật hay, mà là những điều đúng được nói bằng trái tim và được chứng minh bằng hành động thực tế.

Văn Thủy

>> Kỳ 1: Khi tin giả đi nhanh hơn sự thật
>> Kỳ 3: Giữ ‘ngọn đèn’ niềm tin trong kỷ nguyên số