Giá đắt cho sự chủ quan

Chỉ một phút thiếu chú ý, một lần sử dụng rượu, bia hoặc cố tình điều khiển phương tiện khi chưa đủ điều kiện cũng có thể dẫn đến hậu quả không thể khắc phục.

Hiện trường điều tra vụ tai nạn giao thông vào ngày 9-9 trên đường Đặng Văn Trơn (phường Trấn Biên) khiến 1 người tử vong, 1 người bị thương. Ảnh: Lê Duy

Phía sau mỗi vụ tai nạn giao thông (TNGT) là mất mát về tính mạng, sức khỏe, tài sản. Người gây tai nạn có thể phải đối diện với trách nhiệm hình sự, dân sự và những hệ lụy kéo dài.

Những hậu quả nghiêm trọng

TNGT đôi khi bắt đầu từ những lỗi tưởng như rất nhỏ: thiếu quan sát, chuyển hướng không đúng quy định, sử dụng rượu, bia hoặc điều khiển phương tiện khi chưa có giấy phép lái xe. Khi tai nạn xảy ra, hậu quả có thể là tính mạng con người và tương lai của những người liên quan.

Ngồi tại phiên tòa xét xử vào cuối tháng 8-2026 với nỗi sợ hãi và ân hận, bị cáo Vũ Khánh Linh (25 tuổi, ở phường Trấn Biên) vẫn dằn vặt vì đã gây ra vụ tai nạn làm 1 người tử vong cách đó 1 năm.

Theo hồ sơ vụ án, ngày 24-9-2025, khi từ lối rẽ vào đường Võ Thị Sáu (ở phường Trấn Biên), do thiếu chú ý quan sát, chuyển hướng không đảm bảo an toàn, Linh đã va chạm với bà T.M. (ở phường Trấn Biên) đang dắt xe đạp qua đường, khiến bà T.M. tử vong.

Một phút bất cẩn, cộng với việc điều khiển phương tiện khi chưa có giấy phép lái xe, đã khiến 1 người mất mạng và bị cáo phải chịu trách nhiệm hình sự khi đang là sinh viên. Với hành vi của mình, Linh bị Tòa án nhân dân thành phố tuyên phạt 1 năm 6 tháng tù về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

“Gia đình bị cáo sau đó đã bồi thường cho gia đình bị hại gần 280 triệu đồng. Tuy nhiên, tiền không thể bù đắp được tính mạng người đã mất, những tổn thương tinh thần mà 2 gia đình phải gánh chịu” - Linh khai nhận.

Rượu, bia cũng là nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ TNGT nghiêm trọng. Điển hình, ngày 21-12-2024, Đào Thanh Tài (34 tuổi, ở xã Xuân Hòa) điều khiển xe máy trên quốc lộ 1A, đoạn qua xã, trong tình trạng đã sử dụng rượu, bia với nồng độ cồn cao. Tài gây tai nạn với xe máy của bà P.T.M. (ở xã Xuân Hòa) đang chở 2 người khác.

Vụ tai nạn khiến bà P.T.M. tử vong, 2 người ngồi cùng xe bị thương với tỷ lệ lần lượt 31% và 32%; bản thân Tài cũng bị thương 18%. Mới đây, Tài còn bị Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 6 - Đồng Nai truy tố về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

Bên cạnh thiệt hại về người, không ít vụ tai nạn còn gây thiệt hại lớn về tài sản, ảnh hưởng đến nhiều người cùng lúc. Ngày 9-9, trên đường Đặng Văn Trơn (phường Trấn Biên) xảy ra vụ va chạm giữa xe bán tải và xe ô tô 16 chỗ. Sau va chạm, xe bán tải tiếp tục tông vào một xe taxi và 2 xe máy lưu thông theo chiều ngược lại.

Vụ tai nạn liên hoàn khiến 1 người tử vong, 1 người bị thương và nhiều phương tiện hư hỏng. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố đã khởi tố vụ án để điều tra về hành vi “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”.

Những vụ việc nêu trên cho thấy ranh giới giữa một hành vi vi phạm giao thông và một vụ án hình sự có thể rất mong manh. Khi tai nạn gây hậu quả nghiêm trọng về người hoặc tài sản theo quy định, người vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm hình sự bên cạnh các trách nhiệm khác.

Điều 260 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định: Người nào tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho người khác có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 15 năm, tùy theo mức độ vi phạm.

Những bài học đắt giá

Từ góc độ pháp lý, trách nhiệm của người gây TNGT không chỉ được xem xét dựa trên hậu quả mà còn phải xác định hành vi vi phạm, lỗi và mối quan hệ giữa hành vi với hậu quả.

Theo Phó Chánh tòa hình sự, Tòa án nhân dân thành phố Đinh Thị Kiều Lương, qua thực tiễn xét xử, nhiều vụ án về vi phạm giao thông xuất phát từ những lỗi phổ biến như: thiếu quan sát, chạy quá tốc độ, chuyển hướng không đảm bảo an toàn, sử dụng rượu, bia hoặc điều khiển phương tiện khi chưa đủ điều kiện.

Điểm đáng lưu ý là trong nhiều trường hợp, người gây tai nạn không mong muốn hậu quả xảy ra. Tuy nhiên, việc không có mục đích gây thương tích hoặc tước đoạt tính mạng không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm nếu hành vi vi phạm có lỗi và gây hậu quả theo quy định.

“Việc tuân thủ pháp luật giao thông không chỉ nhằm tránh bị xử phạt hành chính, xử phạt hình sự mà trước hết là điều kiện để hạn chế nguy cơ gây nguy hiểm cho chính mình và người khác” - thẩm phán Đinh Thị Kiều Lương nhấn mạnh.

Luật sư Võ Minh Cường, Đoàn Luật sư thành phố cho hay: Khi tai nạn xảy ra, bên cạnh trách nhiệm hình sự nếu đủ căn cứ, người gây thiệt hại còn có thể phải thực hiện trách nhiệm bồi thường dân sự. Thiệt hại về tính mạng có thể bao gồm chi phí cứu chữa trước khi nạn nhân tử vong, chi phí mai táng và khoản tiền bù đắp tổn thất tinh thần.

“Một vụ TNGT có thể kéo theo nhiều hệ quả pháp lý cùng lúc. Người vi phạm có thể bị xử lý hình sự, phải bồi thường cho người bị hại và chịu những hệ lụy lâu dài về công việc, gia đình và cuộc sống. Đối với gia đình nạn nhân, khoản bồi thường dù cần thiết cũng không thể thay thế được một mạng người hay khôi phục sức khỏe đã mất” - luật sư Cường thông tin thêm.

Đáng nói, nhiều hậu quả có thể được hạn chế nếu người điều khiển phương tiện ý thức đầy đủ trách nhiệm của mình. Chấp hành nghiêm quy định khi tham gia giao thông không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách mỗi người tự bảo vệ mình và cộng đồng, tránh để một phút bất cẩn trở thành sự trả giá cho cả cuộc đời.

Tố Tâm