Phát huy hiệu quả thẩm quyền giám đốc thẩm, tái thẩm

Sau hơn một năm (từ ngày 1-7-2025) được giao thẩm quyền xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, Tòa án nhân dân (TAND) thành phố Ðồng Nai đã triển khai nhiệm vụ với tinh thần thận trọng, khách quan và đúng pháp luật.

Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân thành phố Đồng Nai tổ chức xét xử giám đốc thẩm vụ án trên địa bàn.

Những quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm đã kịp thời khắc phục sai sót trong hoạt động xét xử, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật và nâng cao chất lượng xét xử của toàn hệ thống.

Kịp thời điều chỉnh những bản án chưa phù hợp

Nhờ công tác giám đốc thẩm, tái thẩm được thực hiện nghiêm túc, nhiều vụ án đã được khắc phục thiếu sót, đảm bảo đúng quy định pháp luật và bảo vệ quyền lợi cho các đương sự.

Điển hình như mới đây, Ủy ban Thẩm phán TAND thành phố Đồng Nai vừa tiến hành xét xử giám đốc thẩm và ban hành quyết định chấp nhận một phần kháng nghị giám đốc thẩm của Viện Kiểm sát nhân dân thành phố đối với vụ án cướp tài sản do 3 bị cáo ở phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện.

Theo hồ sơ vụ án, rạng sáng 1-4-2025, Nguyễn Trương Dũng cùng Nguyễn Đức Nhân và Đặng Trọng Tuấn Anh mang theo dao chặn anh Đỗ Ngọc Minh Hiếu trên đường Nguyễn Du (nay ở phường Trấn Biên), dùng hung khí đe dọa cướp điện thoại trị giá 7,8 triệu đồng rồi bán lấy tiền chia nhau tiêu xài. Xét xử sơ thẩm, TAND khu vực 1 - Đồng Nai tuyên phạt Tuấn Anh 8 năm tù, Dũng 7 năm tù và Nhân 6 năm tù về tội cướp tài sản.

Tuy nhiên, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai đã kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm do các bị cáo phạm tội khi chưa đủ 18 tuổi. Sau khi xem xét vụ án, Ủy ban Thẩm phán TAND thành phố Đồng Nai chấp nhận một phần kháng nghị, sửa bản án sơ thẩm, giảm hình phạt xuống còn 6 năm tù đối với Tuấn Anh, 3 năm tù đối với Dũng và 2 năm tù đối với Nhân.

Không chỉ trong lĩnh vực hình sự, nhiều vụ án dân sự cũng được giải quyết nhanh chóng, đảm bảo đúng pháp luật sau khi TAND thành phố Đồng Nai tiếp nhận thẩm quyền giám đốc thẩm, tái thẩm.

Tương tự, trong vụ tranh chấp hợp đồng đặt cọc giữa ông P.B.T. (ở Thành phố Hồ Chí Minh) và bà N.T.N. (ở phường Nhơn Trạch), Ủy ban Thẩm phán TAND thành phố Đồng Nai đã chấp nhận kháng nghị giám đốc thẩm, hủy quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự và giao TAND khu vực 2 - Đồng Nai xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm. Theo hồ sơ, năm 2023, TAND huyện Nhơn Trạch (nay là TAND khu vực 2 - Đồng Nai) đã công nhận thỏa thuận giữa các bên trong vụ tranh chấp hợp đồng đặt cọc chuyển nhượng một suất tái định cư. Tuy nhiên, sau đó một người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm. Qua xem xét, Ủy ban Thẩm phán xác định cấp sơ thẩm chưa đưa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng, vi phạm thủ tục tố tụng nên quyết định hủy bản án để xét xử lại.

Sau một năm thực hiện thẩm quyền mới, Ủy ban Thẩm phán TAND thành phố Ðồng Nai đã thụ lý 22 vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm; trong đó 17 vụ giám đốc thẩm, 5 vụ tái thẩm. Ðến nay, đơn vị đã xét xử 18 vụ, đạt 81% số vụ đã thụ lý.

Nâng cao chất lượng xét xử từ hoạt động giám đốc thẩm, tái thẩm

Từ ngày 1-7-2025, công tác tái thẩm, giám đốc thẩm được giao cho TAND cấp tỉnh thực hiện. Từ đó đến nay, TAND thành phố Đồng Nai đã triển khai nhiệm vụ này nghiêm túc, đúng trình tự và bảo đảm phân công trách nhiệm rõ ràng theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

Chánh án TAND thành phố Đồng Nai Nguyễn Thị Tuyết Thanh cho biết: Đối với án hình sự, việc tiếp nhận, phân loại, nghiên cứu hồ sơ và xây dựng tờ trình thẩm tra được thực hiện hết sức thận trọng. Nội dung thẩm tra phải phản ánh đầy đủ kết luận điều tra, cáo trạng, lời khai, chứng cứ buộc tội, chứng cứ gỡ tội, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và những vấn đề cần xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.

Đối với các vụ án dân sự, hành chính, TAND thành phố đã áp dụng tương đối đồng bộ, hiệu quả trình tự, thủ tục và phân công trách nhiệm trong công tác tiếp nhận, thụ lý, giải quyết đơn đề nghị, văn bản kiến nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.

Thông qua thủ tục đặc biệt này, Ủy ban Thẩm phán đã kịp thời phát hiện những sai sót trong quá trình giải quyết án của cấp dưới để rút kinh nghiệm nghiệp vụ.

“Việc tuân thủ quy trình thẩm tra đã góp phần nâng cao chất lượng tờ trình, hồ sơ vụ việc, bảo đảm phát hiện kịp thời các sai sót trong việc thu thập, đánh giá chứng cứ hoặc áp dụng pháp luật của tòa án cấp dưới. Từ đó tham mưu hướng xử lý phù hợp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự” - Chánh án TAND thành phố Nguyễn Thị Tuyết Thanh cho hay.

Bên cạnh kết quả đạt được, TAND thành phố cũng cho rằng, một số quy định hiện hành còn mang tính định tính, chưa thật sự rõ ràng về căn cứ kháng nghị, thời hạn kháng nghị, phạm vi xét xử giám đốc thẩm, sự phân định giữa giám đốc thẩm và tái thẩm, thẩm quyền của hội đồng xét xử tái thẩm cũng như cơ chế chi phí đối với vụ việc có yếu tố nước ngoài. Đối với những vướng mắc này, TAND thành phố Đồng Nai sẽ kiến nghị TAND tối cao tiếp tục nghiên cứu, hướng dẫn hoặc sửa đổi, bổ sung để nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm trong thời gian tới.

Tố Tâm