Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam:<i> Nỗi lo lao động sau Tết</i>

Các nhà quản lý ở những khu công nghiệp thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam trong những ngày cuối năm đã than gặp rất nhiều khó khăn trong việc tuyển dụng lao động, kể cả lao động phổ thông. Ở Đồng Nai, trong sáu tháng cuối năm 2010, các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển 70.000 lao động nhưng thực tế chỉ tuyển được khoảng 1/3. Tết đang đến. Và nỗi lo thiếu nhân lực sau Tết cũng đang trở lại...

Đông Nam bộ (bao gồm 6 tỉnh: TP.Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Tây Ninh) là vùng kinh tế trọng điểm tập trung số lượng lớn nguồn lao động với hơn 14 triệu người. Tuy thế nhu cầu về lao động của vùng vẫn bị thiếu hụt. Trong khi đó, nghịch lý là tỷ lệ thất nghiệp (năm 2010) cao nhất cả nước với hơn 4%.

* Có thật là thiếu lao động?

Hai doanh nghiệp tại khu chế xuất Tân Thuận (TP.Hồ Chí Minh) năm ngoái đã đề nghị được phép nhập khẩu lao động phổ thông từ Philippines và Lào. Thực tế chuyện doanh nghiệp xin nhập khẩu lao động không phải là chuyện mới. Năm 2008, nhiều lần Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã đưa ra câu chuyện một doanh nghiệp đầu tư vào nước ta xin nhập khẩu 1.000 lao động như một ví dụ chứng minh cho sự thiếu hụt nguồn lao động có nghề ở nước ta. Tới thời điểm này, lao động phổ thông cũng vẫn khó tuyển, nhất là ở khu vực Đông Nam bộ.

Chiều tan ca cuối năm

Trong khi đó, nhiều vùng nước ta lao động phổ thông vẫn rất dư thừa, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp. Hiện tại có tới bảy trong tám vùng lãnh thổ của nước ta tỷ lệ lao động nông thôn làm nông nghiệp vẫn chiếm hơn 70% lực lượng lao động.

Nhiều năm qua trong các báo cáo, tỷ lệ chuyển lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp luôn khả quan nhưng trong thực tế hiện tại lao động vẫn "nằm" nhiều ở khu vực nông nghiệp. Các chính sách chưa có đủ tác động để bứt số lao động này thoát khỏi nông nghiệp, cho dù làm nông nghiệp thu nhập thấp và thiếu các chính sách đảm bảo an sinh lâu dài.

* Những điều kiện cơ bản

Để tạo được sự đột phá cho chuyển dịch cơ cấu lao động và sự chuyển dịch lao động từ những khu vực dư thừa sang khu vực khan hiếm, ba chính sách quan trọng nhất là lương, nhập cư và đào tạo. Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Dũng, Phó trưởng ban Quản lý khu kinh tế Bình Phước cho biết: "Lương công nhân làm ở khu kinh tế Bình Phước hiện nay chỉ từ 1,7-1,9 triệu đồng/người/tháng; trong khi đó, hái trái điều 80.000 đồng/người/ngày, mót mủ cao su 1kg cũng được 50.000 đồng".

Ở Bà Rịa - Vũng Tàu, lương công nhân làm trong các khu công nghiệp bình quân 3 triệu đồng/người/tháng nhưng người lao động cũng không ham, vì quá thấp so với công nhân dầu khí từ 8 - 10 triệu đồng/người/tháng và cũng quá thấp so với giá cả đắt đỏ ở thành phố biển này.

Không chỉ trả lương thấp mà có doanh nghiệp còn cố tình không muốn trả lương cao. Ông Dũng phản ảnh: Ở Bình Phước, một doanh nghiệp Hàn Quốc sử dụng công nhân một năm thì cho nghỉ và tuyển công nhân mới (vì với công nhân mới doanh nghiệp phải trả lương ít hơn). Chiêu bóc lột này xưa như trái đất, nhưng vẫn được áp dụng lại và vẫn thành công.

Ông Nguyễn Tấn Định, Phó trưởng ban Quản lý các khu chế xuất - khu công nghiệp TP.Hồ Chí Minh khẳng định: Việt Nam không thiếu lao động vì mới bắt đầu "dân số vàng", mà chính do thu nhập thấp nên người lao động "chê" doanh nghiệp trong khu chế xuất và khu công nghiệp. Bên cạnh việc trả lương thấp, hầu hết các doanh nghiệp trong các khu chế xuất - khu công nghiệp còn chưa xây dựng nhà ở cho công nhân, chưa có nhà trẻ để công nhân gửi con đi làm. Ở Bình Dương, Đồng Nai, do không có nhà giữ trẻ trong các khu công nghiệp, công nhân đành phải gửi con cho các nhà giữ trẻ tư nhân và đã xảy ra nhiều vụ bạo hành đau lòng đối với con trẻ. Những điều kiện sống cơ bản của người công nhân vẫn là câu chuyện "biết rồi, khổ lắm...".

Năm nào cũng vậy, điệp khúc thiếu lao động sau mùa Tết đều được các doanh nghiệp đồng ca. Nhưng, nếu những điều kiện tối thiểu trên còn chưa được đáp ứng, thì e rằng, điệp khúc ấy sẽ ngày càng dài hơi hơn...

Đình Sơn

Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam: Nỗi lo lao động sau Tết