Bao giờ hồ Đa Tôn mới trở thành khu du lịch sinh thái?

Một góc hồ Đa Tôn hiện nay.

Khu du lịch sinh thái hồ Đa Tôn (nằm trên địa bàn 2 xã Phú Xuân và Thanh Sơn, huyện Tân Phú) được UBND huyện Tân Phú xây dựng kế hoạch đầu tư - phát triển du lịch đến năm 2010 và đã được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương cho tư nhân thuê mặt bằng từ năm 2004. Thế nhưng đến nay, dự án này vẫn còn nằm trên giấy, mặc dù đã có nhiều cuộc họp bàn, thương lượng về diện tích đất cho thuê. Đáng nói là, do thời gian tiến hành đầu tư kéo dài mà không đạt được thỏa thuận, khiến đơn vị có ý định đầu tư vào dự án này là Công ty TNHH thương mại và sản xuất dịch vụ Hoàn Mỹ (gọi tắt là Công ty Hoàn Mỹ) đã không đủ kiên trì để đeo bám nên đã bỏ đi nơi khác làm ăn...

Khu vực hồ Đa Tôn rộng 750 hécta, bao gồm 344 héta diện tích mặt nước hồ; 336 hécta đất trồng rừng phòng hộ; 10 hécta đất rừng tự nhiên và 60 hécta đất vườn cây ăn trái, ao, ruộng. Ngày 11-5-2006, UBND tỉnh  đã có công văn số 2431/CV.UBT chấp thuận cho Công ty Hoàn Mỹ được đầu tư, xây dựng và  phát triển khu du lịch sinh thái hồ Đa Tôn. Thế nhưng khi tiến hành các bước thủ tục để thuê đất thì vướng mắc phát sinh, bởi Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn (NN-PTNT) đã quy hoạch 334 hécta để trồng rừng phòng hộ. 119 hộ dân thuộc xã Thanh Sơn được hợp đồng với lâm trường 600 trong việc nhận cây tràm giống, công chăm sóc và được ăn chia (tỷ lệ 30/70) với lâm trường sau mỗi kỳ thu hoạch 5 năm/lần. Chính vì vậy, Sở NN-PTNT cho rằng, nếu cho Công ty Hoàn Mỹ thuê để làm du lịch sinh thái thì chỉ có thể giao 50 hécta đất trong phạm vi khu vực hồ Đa Tôn. Trong khi đó, phía đối tác đã nhiều lần dẫn chứng, nếu chỉ được nhận 50 hécta đất rừng/tổng diện tích 750 hécta thì không thể phát triển du lịch được. Lý do được phía Hoàn Mỹ đưa ra là, trước xu thế muốn về với thiên nhiên của phần lớn du khách hiện nay thì cho dù có tận dụng tối đa mặt nước hồ mà không có cảnh quan xung quanh, chắc chắn sau một lần đến, du khách sẽ không tìm cơ hội quay trở lại. Chính vì vậy, Công ty Hoàn Mỹ yêu cầu được nhận toàn bộ (750 hécta) diện tích quanh khu vực hồ Đa Tôn, nhưng đề xuất này không được đáp ứng.

Trước những khó khăn trong việc đầu tư, phát triển du lịch trên địa bàn, UBND huyện Tân Phú đã phải tập trung chỉ đạo các phòng ban chức năng phải xác minh rõ nguồn gốc của toàn bộ diện tích đất thuộc khu vực hồ Đa Tôn. Qua đó, ngày 6 -4-2004, tại lâm trường 600, giám đốc Đào Tư Lân đã khẳng định: Lâm trường 600 là đơn vị tiếp nhận dự án 327 (dự án Lâm Thanh Bình của UBND huyện Tân Phú, sau này gọi là dự án 661 - chương trình trồng 5 triệu hécta rừng) để thực hiện nhiệm vụ đầu tư theo thiết kế dự toán hàng năm; đồng thời có trách nhiệm trồng bổ sung cây gỗ lớn nhằm từng bước nâng cao chất lượng rừng. Về đất giao khoán cho người dân trồng và chăm sóc rừng, do chính UBND xã Thanh Sơn đứng ký hợp đồng với lâm trường. Đối với dự án phát triển du lịch sinh thái tại khu vực hồ Đa Tôn, ông Lân cho rằng, cần xác định rõ hướng sử dụng đất đã đầu tư vào trồng rừng, để từ đó UBND huyện có cơ sở làm tờ trình xin ý kiến chỉ đạo của Sở NN-PTNN và Ban chỉ đạo Chương trình 661 của tỉnh. Tiếp đó, ngày 9-6-2004, Phòng kinh tế huyện Tân Phú đã có tờ trình số 49/KT gửi Sở Thương mại - du lịch (TMDL) đề nghị Sở có kế hoạch làm việc với Sở Kế hoạch - đầu tư, cũng như báo cáo để UBND tỉnh biết và chỉ đạo hướng xử lý đối với diện tích đất quanh hồ Đa Tôn. Theo Phòng kinh tế Tân Phú, toàn bộ 406 diện tích đất rừng, vườn cây, ao cá, ruộng nằm trong dự án quy hoạch khu du lịch sinh thái hồ Đa Tôn là do 119 hộ dân ở xã Thanh Sơn quản lý, sử dụng từ nhiều năm qua; đất không phải do lâm trường trực tiếp quản lý nên nếu có sử dụng vào mục đích phát triển du lịch không thể thuê lại từ đơn vị này. Chính vì vậy, Phòng KT đề xuất như sau: Sở TMDL tham mưu cho UBND tỉnh và Sở KHĐT chấp thuận cho Công ty Hoàn Mỹ thuê toàn bộ 750 hécta diện tích ở khu vực hồ Đa Tôn để phát triển du lich sinh thái. Về phía Công ty Hoàn Mỹ, phải có trách nhiệm ký hợp đồng với Công ty khai thác công trình thủy lợi về sử dụng 344 hécta mặt nước hồ; tính toán giá trị đền bù cho dân, cho lâm trường 600 về các khoản đầu tư trên diện tích 406 hécta đất đã qua sử dụng; quá trình khai thác, kinh doanh du lịch, Công ty Hoàn Mỹ phải cam kết giữ nguyên hiện trạng của số diện tích rừng phòng hộ; mọi việc khai thác, trồng cây mới phải được sự chấp thuận của Sở NN-PTNT... Về phía UBND xã Thanh Sơn, ngày 12-1- 2005 nơi đây có văn bản số 01/BC-UBX báo cáo UBND tỉnh và UBND huyện Tân Phú đối với nguồn gốc sử dụng đất nằm trong quy hoạch phát triển du lịch hồ Đa Tôn của 119 hộ dân địa phương. Theo đó, trước năm 1984, nhiều người dân ở Thanh Sơn (thuộc xã Phú Lâm cũ) đã đi khai hoang, lập nghiệp tại những diện tích rẫy, khe suối và hình thành vùng kinh tế mới. Năm 1984, Nhà nước cho đắp đập để giữ nước, phục vụ tưới tiêu cho các cánh đồng ở Phú Thanh, Phú Thịnh. Từ đó, nhiều diện tích của người dân bị ngập úng, không thể canh tác nên nhiều người đã bỏ đi nơi khác. Những năm sau này, những hộ còn bám trụ vẫn quản lý và canh tác trên diện tích kể trên. Năm 1997, UBND xã cho người dân kê khai đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đợt này nhiều hộ đã được UBND huyện và Sở Địa chính (nay là Sở Tài nguyên và môi trường) chấp thuận. Ngoài ra, nhiều hộ còn hợp đồng với xã để trồng rừng trên diện tích đất hoang mà số hộ khi trước đã bỏ đi...

Câu cá giải trí, một loại hình rất được ưa thích đối với những người đến với hồ Đa Tôn.

Trao đổi với chúng tôi, Chủ tịch UBND huyện Tân Phú Nguyễn Hồng Minh bức xúc cho biết, do thủ tục để tiến hành đầu tư kéo dài, quá nhiêu khê mà không đạt được thỏa  thuận nên Công ty Hoàn Mỹ đã không còn kiên nhẫn chờ đợi. Và họ đã đến tỉnh Lâm Đồng để hợp đồng với địa phương này xây dựng khu du lịch sinh thái trên diện tích hơn 1.000 hécta. "Đây là cơ hội mà lẽ ra chúng tôi phải được tận dụng để khai thác, đầu tư phát triển cho một địa bàn miền núi như kế hoạch phát triển du lịch ở Tân Phú đến năm 2010. Đáng tiếc là chúng ta lại để vuột mất cơ hội đắt giá này". Ông Minh còn cho biết,  sau khi Công ty Hoàn Mỹ rút lui, đầu năm 2006, Liên hiệp hợp tác xã dịch vụ tổng hợp tỉnh Đồng Nai cũng đã có hồ sơ xin đầu tư, phát triển du lịch sinh thái tại hồ Đa Tôn, nhưng từ đó đến nay, mọi thủ tục vẫn còn trong giai đoạn... xem xét. Ông Minh còn khẳng định, nếu chỉ giao một phần nhỏ diện tích đất thuộc khu vực hồ Đa Tôn thì chắc hẳn, khó có nhà doanh nghiêp nào dám "dũng cảm" đầu tư vào đây để tự... trói mình!

Bao giờ, hồ Đa Tôn mới trở thành khu du lịch sinh thái - một triển vọng để có thể biến nơi đây thành địa điểm lý tưởng, hấp dẫn du khách? Câu hỏi này không chỉ là sự kỳ vọng của người dân miền núi, mà còn là nhu cầu phát triển cần thiết đối với một vùng đất còn nghèo như Tân Phú.

Tạ Nguyên