Nhiều doanh nghiệp thiếu lao động trầm trọng

Lao động trẻ tìm việc làm tại ngày hội việc làm Đồng Nai 2005.

Trong thời gian qua, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh thiếu lao động trầm trọng. Các bảng thông báo tuyển dụng xuất hiện ở nhiều nơi, đặc biệt là trước cổng các doanh nghiệp dệt may, giày da... Theo báo cáo của Sở Lao động - thương binh và xã hội, hiện toàn tỉnh thiếu khoảng 20 ngàn lao động, tăng gần gấp đôi so với thời điểm giữa năm 2005.

* Việc tìm người

Có thể nói, từ 5-7 năm về trước, người lao động tìm một việc làm tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng như các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam thật không đơn giản. Họ phải mất khá nhiều thời gian nhờ người thân tìm kiếm, giới thiệu, làm các thủ tục hồ sơ và có đủ các điều kiện về tuổi tác, sức khỏe, trình độ học vấn, chuyên môn mới được các doanh nghiệp tuyển dụng. Đó cũng là điều dễ hiểu bởi số doanh nghiệp trước đây chưa phát triển nhiều và lực lượng lao động khá lớn, do đó đã tạo sức ép về công ăn, việc làm đối với người lao động, nhất là lao động trẻ ở các vùng nông thôn của những tỉnh phía Bắc.

Đến nay, vấn đề tuyển dụng lao động đã trở thành sự cạnh tranh gay gắt. Do số lượng và quy mô doanh nghiệp phát triển mạnh đã khiến nhu cầu tuyển dụng lao động của các đơn vị sản xuất tăng cao. Điều đó làm cho không ít doanh nghiệp đang gặp nhiều khó khăn trong duy trì và phát triển sản xuất. Tìm đâu cho đủ số lượng lao động, cơ chế nào để ràng buộc họ gắn bó lâu dài với đơn vị... đang là bài toán nan giải đối với nhiều doanh nghiệp. Trong khi những vấn đề được ghi trong Luật Lao động như: Hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, lương và các lợi ích hợp pháp chính đáng... của người lao động đã bị không ít doanh nghiệp làm ngơ hoặc thể hiện trong văn bản thiếu minh bạch. Từ đó dẫn đến việc đơn phương phá vỡ hợp đồng của người lao động là dễ hiểu. Họ bỏ chỗ làm cũ để đến với chỗ mới, với hy vọng có thu nhập cao và được đối xử tốt hơn.

* "Điệp khúc" đòi tăng lương"...

Hiện tại, nhiều doanh nghiệp đã tập trung lực lượng và giải pháp để thu hút lao động về đơn vị làm việc nhưng không mấy khả quan. Công ty Pouchen chuyên sản xuất giày da ở xã Hóa An, TP. Biên Hòa đã có khoảng 20.000 lao động. Nhưng do số lượng công nhân thường xuyên biến động nên công ty hiện đang treo bảng "Cần tuyển 3.000 lao động". Công ty ChangShin - một đơn vị sản xuất giày thể thao tại huyện Vĩnh Cửu - cũng thiếu hàng ngàn lao động.. .

Trao đổi với chúng tôi, ông Lâm Duy Tín, Phó giám đốc Sở Lao động - thương binh và xã hội cho biết: Các ngành chức năng của tỉnh đã tạo điều kiện giúp đỡ cho một số doanh nghiệp thiếu nhiều lao động xuống miền Tây Nam bộ và ra tận các tỉnh phía Bắc để tuyển người. Thế nhưng ở thời điểm này, việc tuyển dụng thực sự rất khó khăn. Nhiều trung tâm giới thiệu việc làm và địa phương ngại việc tuyển người đi nơi khác. Nguyên nhân chính là thu nhập của lao động phổ thông ở những khu công nghiệp tập trung không cao, chỉ ở mức đáp ứng cho nhu cầu thiết yếu và tiền tích lũy không đáng kể. Theo mức lương tối thiểu được Nhà nước quy định thì lao động phổ thông tại TP. Biên Hòa là 556 ngàn đồng/người/tháng; các huyện, thị trong tỉnh là 487 ngàn đồng/người/tháng. Quy định là vậy nhưng các doanh nghiệp vẫn trả cho người lao động ở mức lương phổ biến từ 750 ngàn đồng đến 1 triệu đồng/người/tháng, cao hơn mức quy định.

Song, giá cả sinh hoạt và các dịch vụ trong thời gian gần đây tăng cao khiến đời sống của nhiều công nhân gặp khó khăn. Mục đích của họ khi rời quê đi kiếm việc làm xa không chỉ để duy trì cuộc sống mà còn tích lũy cho gia đình, tích lũy cho bản thân để làm vốn. Dự định này khó thực hiện, nhiều lao động đã đơn phương phá vỡ hợp đồng để đến các doanh nghiệp khác có thu nhập cao hơn, thậm chí không ít người trở về quê cũ. Qua tìm hiểu, rất nhiều công nhân cho rằng lao động hàng ngày tại các doanh nghiệp khá vất vả, thường xuyên phải tăng ca nhưng với mức thu nhập thấp như hiện nay thì họ không có cơ hội mua nhà ở, đất ở dù giá thấp nhất, khi lập gia đình vấn đề kinh tế là rất khó khăn. Nếu có việc làm ở quê cũ và gần gia đình, mức thu nhập chỉ bằng 2/3 so với ở tỉnh Đồng Nai, Bình Dương... thì họ vẫn có thể tiết kiệm được và có thể thực hiện những dự định cho tương lai.

* Cần một cơ chế

"Đã đến lúc chúng ta không thể đổ lỗi cho người lao động kén chọn việc, chê việc làm, đòi hỏi nhiều quyền lợi. Cũng không thể vội vàng quy chụp tất cả những doanh nghiệp - người sử dụng lao động khắt khe về những chính sách đãi ngộ". Đây là ý kiến của nhiều cán bộ chuyên môn, cán bộ công đoàn và cả người lao động. Ông Lâm Duy Tín, Phó giám đốc Sở Lao động - thương binh và xã hội đã hơn một lần khẳng định: Các doanh nghiệp trả lương cho người lao động cao hơn mức lương tối thiểu quy định đến 1,5 lần, nhưng vẫn khó thu hút lao động đến các khu công nghiệp làm việc. Thậm chí, không ít người chấp nhận bỏ việc vì tiền lương không đủ sinh sống. Rõ ràng, cơ chế chính sách về tiền lương đang có những điểm chưa phù hợp và bất cập. Vấn đề này lỗi do các bộ, ngành chức năng chứ không phải do người sử dụng lao động và người lao động. Một số cuộc đình công của công nhân ở các tỉnh phía Nam gần đây cho thấy nguyên nhân chính là do thu nhập thấp, không tương xứng với sức lao động của họ bỏ ra.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước trên địa bàn tỉnh quan tâm cả về vật chất, tinh thần cho người lao động. Tổ chức công đoàn phát huy được vai trò, chức năng bảo vệ các quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho cán bộ, công nhân lao động và giúp họ gắn bó với đơn vị lâu dài vì sự phát triển của doanh nghiệp. Trong giai đoạn "việc tìm người" như hiện nay và sau này, việc quan tâm đến lợi ích chính đáng, hợp pháp của người lao động là sự khôn ngoan để doanh nghiệp phát triển bền vững.

Nguyễn Trọng Lịch