Xây dựng ngành ca cao phát triển bền vững

Với hơn 1 ngàn hécta trồng ca cao, tỉnh Đồng Nai thuộc tốp đầu trong cả nước về diện tích cây trồng này. Nhờ sớm triển khai các dự án cánh đồng lớn, nông dân được chuyển giao kỹ thuật trồng, chăm sóc nên tỉnh Đồng Nai đứng đầu cả nước về năng suất ca cao. Vài năm trở lại đây, giá ca cao tăng theo cấp số nhân nhờ tiềm năng thị trường này còn rất lớn.

Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Hoàng tham quan mô hình trồng ca cao xen canh dưới tán điều tại xã Bù Đăng. Ảnh: Bình Nguyên

Ca cao có đầu ra bền vững nhờ thu hút được nhiều doanh nghiệp (DN) đầu tư xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, chế biến sâu. Đây là mặt hàng đang xuất khẩu đi khắp nơi trên thế giới. Ngành ca cao của tỉnh còn đi tiên phong làm mô hình nông nghiệp tuần hoàn, đặc biệt là tận dụng vỏ trái ca cao làm than sinh học giúp ngành hàng này phát triển bền vững hơn.

Nông dân yên tâm gắn bó

Hiện cả nước có gần 4 ngàn hécta cây ca cao, trong đó tỉnh Đồng Nai có hơn 1 ngàn hécta. Không chỉ thuộc tốp đầu về phát triển diện tích ca cao, Đồng Nai còn đứng đầu cả nước về năng suất ca cao, đạt 26,5 tấn/hécta nhờ có đội ngũ nông dân giỏi và điều kiện tự nhiên ưu đãi.

Tỉnh còn sở hữu lợi thế đặc biệt để mở rộng quy mô sản xuất ca cao bền vững thông qua việc tận dụng hơn 176 ngàn hécta cây điều để triển khai mô hình trồng xen canh, tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất. Theo đó, cây ca cao không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số tại nhiều địa phương như: Bù Gia Mập, Phú Hòa, Đa Kia, Đăk Ơ, Nam Cát Tiên, Tân Phú, Xuân Bắc, Đak Nhau, Bom Bo… Đây là một giải pháp để phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo và nâng cao đời sống người dân địa phương.

Từ năm 2006, ông Nguyễn Khắc Thược, nông dân ở xã Bù Đăng đã đi tiên phong triển khai mô hình trồng ca cao xen canh trong diện tích 4,5ha điều. Làm mô hình này có nhiều lợi ích, cả năng suất cây ca cao và cây điều đều tăng hơn. Địa phương đã thành lập Câu lạc bộ Ca cao xã Bù Đăng. Các thành viên trong câu lạc bộ được tạo điều kiện tham gia các chương trình tập huấn, chuyển giao kỹ thuật trồng, chăm sóc ca cao.

Ông Thược cho biết: Hiện giá ca cao tươi bán tại vườn hơn 10 ngàn đồng/kg, có thời điểm lên 16-18 ngàn đồng/kg. Với mức giá này, cây ca cao thuộc tốp đầu các cây trồng cho lợi nhuận cao. Điều nông dân rất yên tâm là mặt hàng này có nhiều DN mua nên không lo về đầu ra. 

Quy trình phơi hạt ca cao tại Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức, xã Phú Hòa.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch UBND xã Bù Đăng cho biết: Toàn xã hiện có 4,6 ngàn hécta điều, với khoảng 3,1 ngàn hécta đã xen canh các loại cây trồng khác. Đặc biệt, mô hình xen canh ca cao trong vườn điều cho hiệu quả kinh tế nổi bật. Với mô hình này, không chỉ cây ca cao cho năng suất tốt mà quá trình chăm sóc cho ca cao, năng suất cây điều cũng tăng lên, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân. Chính vì vậy, địa phương đang tiếp tục khảo sát diện tích điều, xây dựng phương án hỗ trợ nông dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số nhân rộng mô hình trồng xen ca cao trong vườn điều.

Phát triển theo hướng tuần hoàn

Tỉnh Đồng Nai không chỉ tăng nhanh về diện tích ca cao mà còn đi tiên phong phát triển ngành ca cao theo hướng tái cấu trúc bền vững, minh bạch, giảm phát thải và gia tăng giá trị.

Việc sản xuất ca cao tại Việt Nam chủ yếu theo chứng nhận UTZ (một chương trình chứng nhận toàn cầu cho canh tác bền vững trên cây cà phê, ca cao, trà). Đến nay, cả nước có gần 400ha ca cao đạt chứng nhận UTZ. Trong đó, Đồng Nai là địa phương đi đầu và có diện tích ca cao được chứng nhận UTZ lớn nhất cả nước với hơn 200ha.

Nói về sự hợp tác của tỉnh Đồng Nai và DN Nhật Bản trong triển khai Dự án Xử lý vỏ ca cao sản xuất than sinh học hướng đến mô hình nông nghiệp tuần hoàn, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Hoàng nhấn mạnh: Trong lĩnh vực nông nghiệp, Nhật Bản không chỉ chia sẻ nguồn lực tài chính và công nghệ tiên tiến mà còn truyền cảm hứng về tư duy phát triển bền vững, chuẩn mực chất lượng và tinh thần trách nhiệm với môi trường. Chương trình hợp tác giữa DN Nhật Bản với DN của tỉnh thực hiện ứng dụng nông nghiệp tuần hoàn là minh chứng sống động cho việc hiện thực hóa tầm nhìn trung và dài hạn hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Nhật Bản giai đoạn 2025-2030.

Toàn tỉnh hiện có 6 chuỗi liên kết từ sản xuất đến chế biến ca cao với quy mô 464 hộ, diện tích 660ha. Nổi bật là dự án cánh đồng lớn liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ ca cao do Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức (ở xã Phú Hòa) làm chủ đầu tư. Đây là chuỗi liên kết khép kín từ sản xuất đến chế biến. Nhiều sản phẩm chế biến sâu của DN không chỉ được vinh danh tại thị trường trong nước khi đạt chứng nhận OCOP 5 sao (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) mà còn xuất khẩu đi nhiều thị trường khó tính.  

Đặc biệt, Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức đã ký kết hợp tác với Công ty cổ phần Tromso (Nhật Bản) phát triển Dự án Xử lý vỏ ca cao sản xuất than sinh học hướng đến mô hình nông nghiệp tuần hoàn, canh tác giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Dự án này được tỉnh Đồng Nai rất quan tâm trên quan điểm tạo mọi điều kiện thuận lợi để DN triển khai vào thực tế.

Ông Đặng Tường Khanh, Giám đốc Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức chia sẻ: DN và Công ty cổ phần Tromso đang hợp tác nghiên cứu, phát triển và ứng dụng than sinh học từ vỏ ca cao. Dự án nhằm nâng cao năng suất, chất lượng ca cao, tăng thu nhập cho nông dân và thúc đẩy mô hình nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải.

Bình Nguyên