[Ảnh] Tháng Bảy về ở Di tích quốc gia Nhà lao Tân Hiệp

(ĐN) - Nhà lao Tân Hiệp được thực dân Pháp xây dựng sau khi tái chiếm thị xã Biên Hòa tháng 10-1945. Đây là một trong 6 nhà lao lớn nhất do thực dân Pháp xây dựng ở miền Nam, gồm: Côn Đảo, Phú Quốc, Chí Hòa, Thủ Đức, Phú Lợi và Tân Hiệp. Nhà lao Tân Hiệp còn được mệnh danh là nhà lao lớn nhất Đông Nam Bộ thời bấy giờ.

Quang cảnh Di tích Nhà lao Tân Hiệp nhìn từ trên cao. Ảnh: Công Nghĩa

Đến giữa năm 1955, Nhà lao Tân Hiệp được chính quyền Việt Nam Cộng hòa chính thức cải tạo, mở rộng thành một nhà tù lớn ở miền Nam để giam giữ những chiến sĩ cách mạng, đồng bào yêu nước.

Ngày 2-12-1956, những chiến sĩ cộng sản kiên trung bị bắt giam ở Nhà lao Tân Hiệp dưới sự chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Trọng Tâm (Bảy Tâm), Bí thư Đảng ủy nhà tù, đã bất ngờ nổi dậy mở cuộc phá khám Tân Hiệp để giải thoát hơn 500 đồng chí, đồng bào yêu nước, đồng thời cướp vũ khí của địch trở về với Đảng, với nhân dân.

Hiện nay, di tích Nhà lao Tân Hiệp nằm trên địa bàn phường Tam Hiệp, do Bảo tàng Đồng Nai (thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) trực tiếp quản lý. Đây là một "địa chỉ đỏ" đón nhiều đoàn khách đến dâng hương, tham quan, tìm hiểu, đặc biệt là thế hệ trẻ của thành phố Đồng Nai.

Vào tháng Bảy hàng năm, khi cả nước hướng tới kỷ niệm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7), tri ân những người đã cống hiến, hy sinh xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc, số lượng người và đoàn khách đến dâng hương và tham quan di tích Nhà lao Tân Hiệp thêm đông hơn.

Đài tưởng niệm cuộc nổi dậy phá Nhà lao Tân Hiệp - Biên Hòa ngày 2-12-1956. Ảnh: Công Nghĩa

Ông Nguyễn Hồng Trung từng chiến đấu tại Trung đoàn 4, Quân khu 7, xúc động kể lại: “Cha của tôi là Nguyễn Văn Bổ, từng bị địch bắt giam và bị tra tấn tại Nhà lao Tân Hiệp trong nhiều năm liền. Ngày xảy ra cuộc phá khám Tân Hiệp (2-12-1956), cha tôi là một trong những người làm nhiệm vụ dẫn đường cho những người tù đến nơi an toàn sau khi thoát khỏi Nhà lao Tân Hiệp”.

Trong ánh mắt tự hào khi nhớ về người cha đã hy sinh xương máu cho Tổ quốc, ông Nguyễn Hồng Trung xúc động cho biết: “Năm nào tôi cũng đến di tích Nhà lao Tân Hiệp vài lần vào dịp lễ, Tết, ngày 30-4 và 2-12 để thắp hương tưởng nhớ cha và những người đồng đội từng bị bắt giam, bị tra tấn ở đây nay không còn nữa. Tôi rất vui khi mỗi lần thăm lại Nhà lao Tân Hiệp lại thấy lớp trẻ cũng đến tham quan và luôn trân trọng truyền thống hào hùng ông cha để lại”.

Ông Nguyễn Hồng Trung bên di ảnh của cha mình là ông Nguyễn Văn Bổ được trưng bày tại Nhà lao Tân Hiệp. Ảnh: Công Nghĩa

Thầy Đoàn Quốc Hoàng, Phó Hiệu trưởng Trường TH-THCS-THPT Bùi Thị Xuân cho biết: "Nhà trường may mắn nằm cách di tích Nhà lao Tân Hiệp chỉ vài trăm mét. Vì vậy, năm học nào nhà trường cũng đưa học sinh đến đây để giáo dục truyền thống cách mạng. Những buổi lễ kết nạp đội viên, đoàn viên cho học sinh đều được nhà trường tổ chức tại đây để thêm phần trang trọng và ý nghĩa".

Ông Nguyễn Hồng Trung giới thiệu với các em học sinh những hiện vật là xiềng xích mà thực dân, đế quốc từng sử dụng để giam giữ những người yêu nước tại Nhà lao Tân Hiệp. Ảnh: Công Nghĩa

Giáo viên và học sinh Trường TH-THCS-THPT Bùi Thị Xuân (phường Tam Hiệp) và đoàn viên thanh niên phường Tam Hiệp tham quan, tìm hiểu các hiện vật tại di tích Nhà lao Tân Hiệp. Ảnh: Công Nghĩa

Công Nghĩa