Đào tạo nhân lực nghệ thuật gắn với phát triển văn hóa Đồng Nai

Trong quá trình xây dựng, phát triển văn hóa Đồng Nai, đội ngũ những người làm công tác nghệ thuật giữ vai trò quan trọng trong việc sáng tạo, gìn giữ, lan tỏa các giá trị, tạo nguồn nhân lực kế cận cho lĩnh vực văn hóa giai đoạn mới.

Đào tạo nguồn nhân lực nghệ thuật theo hướng gắn với phát triển văn hóa Đồng Nai không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ trao truyền, bảo tồn di sản mà còn là mục tiêu đột phá để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.

Gắn đào tạo với nhu cầu thị trường

Tại Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật (VHNT) Đồng Nai, đào tạo nghệ thuật được nhà trường gắn chặt với thực hành biểu diễn. Học sinh thường xuyên tham gia các chương trình biểu diễn phục vụ nhiệm vụ chính trị, hoạt động văn hóa tại cơ sở, liên hoan, hội thi và các chương trình thực hành nghề nghiệp. Từ môi trường này, các em có điều kiện rèn luyện kỹ năng sân khấu, tác phong nghề nghiệp và tích lũy kinh nghiệm để nhanh chóng hòa nhập với môi trường lao động sau khi tốt nghiệp.

Giáo viên Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật Đồng Nai tổ chức kiểm tra năng khiếu nghệ thuật của học sinh trên địa bàn thành phố.

Thạc sĩ Phùng Ngọc Long, Hiệu trưởng Trường trung cấp VHNT Đồng Nai cho biết: “Năm 2026, trường tuyển sinh 80 chỉ tiêu ở các chuyên ngành: âm nhạc truyền thống, âm nhạc phương Tây, thanh nhạc và múa. Công tác tuyển sinh được nhà trường triển khai theo hướng đến gần hơn với cơ sở và đã tổ chức nhiều đợt tuyển sinh lưu động tại cơ sở, trong đó có các xã phía Bắc Đồng Nai như: Bù Gia Mập, Bom Bo”.

Một điểm sáng đáng ghi nhận là số lượng học sinh đăng ký theo học bộ môn âm nhạc truyền thống (đàn bầu, đàn tranh...) năm nay tại Trường trung cấp VHNT Đồng Nai tăng cao. Đây là tín hiệu đáng mừng cho công tác đào tạo, kế thừa và bảo tồn nghệ thuật dân tộc. Tuy nhiên, thực tế cũng đặt ra bài toán về đội ngũ giáo viên, bởi nhà trường hiện chỉ có 4 giáo viên giảng dạy âm nhạc truyền thống.

Ở lĩnh vực mỹ thuật ứng dụng, nhiều năm nay Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai đã định hướng đào tạo gắn với phát triển công nghiệp văn hóa. Các ngành: gốm - điêu khắc, thiết kế thời trang, thiết kế đồ họa… được xây dựng theo hướng đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường.

Đặc biệt, đầu ra của người học được nhà trường chú trọng ngay trong quá trình đào tạo. Tiến sĩ Trương Đức Cường, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai chia sẻ: Nhờ bám sát nhu cầu thực tế, 100% học sinh, sinh viên ra trường đều có hướng đi rõ ràng: tiếp tục học nâng cao, có tay nghề vững vàng hoặc được các doanh nghiệp đặt hàng, tuyển dụng ngay với việc làm ổn định. Nhà trường không chỉ đào tạo nhân lực cho Đồng Nai mà còn thu hút đông đảo thí sinh từ khu vực phía Nam và cả nước.

“Năm học 2026-2027, số lượng nhập học các chuyên ngành của trường đạt 107% chỉ tiêu, trong đó riêng ngành gốm đạt 100% ở hệ cao đẳng và 120% ở hệ trung cấp. Mặc dù vậy, công tác đào tạo vẫn đối mặt với không ít khó khăn, nhất là cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ chưa theo kịp tốc độ phát triển của thị trường. Đặc thù của lĩnh vực này đòi hỏi người học có năng khiếu, sự kiên trì và quá trình rèn luyện lâu dài nên tỷ lệ duy trì từ đầu vào đến đầu ra thường có sự chênh lệch (đầu vào đạt 100% nhưng đầu ra chỉ đạt khoảng 70%)” - ông Cường chia sẻ.

Đổi mới đào tạo để đáp ứng yêu cầu phát triển

Để khắc phục tình trạng nêu trên, Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai tích cực cải tiến chương trình đào tạo theo hướng tăng tính thực tiễn; đẩy mạnh phối hợp giữa nhà trường, doanh nghiệp, các tổ chức chính trị - xã hội và người học. Việc đánh giá học sinh, sinh viên được thực hiện thường xuyên nhằm kịp thời điều chỉnh nội dung, phương pháp đào tạo.

Theo Tiến sĩ Trịnh Đăng Khoa, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, đổi mới đào tạo nhân lực văn hóa nghệ thuật theo hướng chuyển từ quản lý sang quản trị là yêu cầu tất yếu của quá trình phát triển văn hóa trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là sự điều chỉnh nội dung đào tạo mà là sự tái cấu trúc tư duy nhằm hình thành đội ngũ nhân lực có năng lực thích ứng, sáng tạo và vận hành hiệu quả hệ sinh thái văn hóa. Về lâu dài, việc xây dựng đội ngũ nhân lực VHNT có năng lực quản trị hiện đại sẽ góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, nâng cao năng lực cạnh tranh văn hóa quốc gia và phát huy văn hóa như một nguồn lực nội sinh của phát triển bền vững.

Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị nhấn mạnh về phát triển nguồn nhân lực, đề cao vai trò con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực quan trọng nhất của sự phát triển bền vững. Vì vậy, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện tiên quyết. Các trường văn hóa, nghệ thuật cần chuyển từ mô hình đào tạo truyền thống sang “đại học đổi mới sáng tạo và công nghiệp văn hóa”, nhất là trường đại học văn hóa.

PGS.TS HUỲNH VĂN TỚI, thành viên Hội đồng Trường đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh

Đây cũng là hướng đi đang được Đồng Nai đặt ra trong các kế hoạch phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa. Kế hoạch hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị xác định: Quan tâm phát triển giáo dục nghệ thuật, bồi dưỡng năng khiếu và nguồn nhân lực kế cận trong lĩnh vực VHNT, gắn với hệ thống giáo dục phổ thông và hoạt động văn hóa cộng đồng. Cùng với đó, thành phố khuyến khích hợp tác, liên kết với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, đơn vị nghệ thuật trong và ngoài thành phố để đào tạo, bồi dưỡng nhân lực; xây dựng cơ chế, chính sách đào tạo, đãi ngộ nhân tài trong lĩnh vực VHNT.

Trong Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn Đồng Nai, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 hướng tới đào tạo nguồn nhân lực chuyên nghiệp, chuyên sâu cho các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí; đồng thời gắn đào tạo nghề với nhu cầu thực tiễn của các ngành công nghiệp văn hóa. Xa hơn, đến năm 2045 xây dựng đội ngũ chuyên gia, nghệ sĩ, nhà thiết kế có trình độ cao làm việc và cống hiến tại địa phương.

My Ny